Abdulhamid I sahifasining manbasini koʻrish

{{Hukmdor
| ismi                  = Abdulhamid I<br />عبد الحميد الاول
| portret               = Portrait of Abdülhamid I of the Ottoman Empire.jpg
| razmer                = 250px
| davlat                = [[Tasvir:Ottoman Flag.svg|25px]] [[Usmonlilar imperiyasi]]
| lavozim               = podshohi, xalifasi, [[ikki muqaddas masjid xodimi]]
| tugʻilgan sanasi      = {{birth date|1725|3|20}}<ref>{{cite encyclopedia |editor-first=Dale H. |editor-last=Hoiberg|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |title=Abdulhamid I |edition=15th |year=2010|publisher=[[Encyclopædia Britannica]] Inc. |volume=I: A-ak Bayes |location=Chicago, IL |isbn=978-1-59339-837-8|pages=22}}</ref>
| tugʻilgan joyi = {{TavalludJoyi|Istanbul}}, [[Usmonlilar imperiyasi]]
| vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|df=yes|1789|4|7|1725|3|20}}
| vafot joyi = {{VafotJoyi|Istanbul}}, [[Usmonlilar imperiyasi]]
| hukmronligining boshlanishi = [[1773-yil]] [[24-dekabr]]dan
| hukmronligining tugashi = [[1789-yil]] [[7-aprel]]gacha
| oʻtmishdosh = [[Mustafo III]]
| voris = [[Salim III]]
| imzo = Tughra of Abdülhamid I.JPG
}}

'''Abdülhamid I''', '''Abdul Hamid I''', '''Abd Al-Hamid I''' (عبد الحميد اول, ''`Abdü’l-Ḥamīd-i evvel''; {{lang-tr|Birinci Abdülhamit}}; 20 Mart 1725 – 7 Aprel 1789) – [[Usmonlilar imperiyasi]]ning 27-sultoni (1773–1789)<ref name="bio">{{veb manbasi|url=http://www.islamicmanuscripts.info/reference/books/Derman-2002-Sabanci/Derman-2002-Sabanci-145-160.pdf|title=27. Osmanlı padişahı Sultan I. Abdülhamid'in eserleri|author=Derman Sabancı|date=2002|publisher=Islamic Manuscripts|qaralgan sana=2017-09-05|arxivsana=2016-03-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160328051952/http://islamicmanuscripts.info/reference/books/Derman-2002-Sabanci/Derman-2002-Sabanci-145-160.pdf}}</ref>.

== Hayoti ==
[[Fayl:Territorial_changes_of_the_Ottoman_Empire_1783.jpg|left|thumb|Abdul Hamid I boshqaruvidagi Usmonli imperiyasi, 1783 yil]]
Abdulhamid [[Ahmad III|Ahmadning]] oʻgʻli boʻlib, [[1774|1774-yil]] [[21-yanvar|21-yanvarda]] ukasi [[Mustafo III]] oʻrniga taxtga oʻtirdi.

Saroyda uzoq vaqt yolgʻiz qolish Abdulhamidni taqvodor, xudodan qoʻrqadigan va qaror qabul qilishda sokin odamga aylantirdi. Uning hukmronligi davrida davlatning moliyaviy imkoniyatlari shu darajaga yetdiki, [[Yanicharlar|yangichalarning]] muntazam maoshlarini toʻlash uchun mablagʻ yoʻq edi.

Rossiya imperiyasi bilan muqarrar urush uning taxtga oʻtirganidan bir yil oʻtmay tugadi va Kozludjada Usmonlilarning magʻlubiyatiga olib keldi. [[1774|1774-yil]] [[21-iyul|21-iyulda]] [[Kyuchyuk-Kaynarja sulhi|Kuchuk-Qaynarji shartnomasiga]] koʻra, Rossiya Imperiyasi [[Qora dengiz|Qora dengizda harbiy kuchlarga ega boʻlish,]] dengiz floti, [[Bolqon yarim oroli|Bolqon]] va [[Qrim|Qrimdagi]] [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasining]] musulmon boʻlmagan fuqarolariga oʻz taʼsirini kengaytirish huquqiga ega boʻldi. Jiddiy magʻlubiyatlar uni maʼmuriy va harbiy islohotlarni amalga oshirishga majbur qildi.

[[Suriya]] va [[Peloponnes|Morea]] qoʻzgʻolonchilariga qarshi kurashdagi baʼzi muvaffaqiyatlar [[Qrim|Qrimning]] yoʻqotilishining oʻrnini bosa olmadi, [[Yekaterina II Alekseyevna|rus imperatori]] tez orada uni butunlay qoʻshib olishni rejalashtirgan. [[1783|1783-yilda]] Qrim Rossiya imperiyasi tarkibiga kirdi. Usmonli davlati yangi urushga mutlaqo tayyor emas edi, lekin Kuchuk-Kaynardji tinchligining bunday ochiq-oydin buzilishidan gʻazablangan jamoatchilik Rossiya imperiyasiga urush eʼlon qilishni talab qildi. [[1787|1787-yili]] Rossiya imperiyasi bilan urush boshlandi, unda [[Avstriya]] ham qatnashdi. Biroq, Avstriya imperatori [[Iosif II]] [[Yekaterina II Alekseyevna|Buyuk imperator Yekaterinaga]] toʻliq moyil boʻlib, uning Qrimga hujumiga hissa qoʻshdi. [[1788|1788-yil]] Ochakov ruslarniki boʻldi.

[[Ochakiv|Ochakov]] qulaganidan 4 oy oʻtib, 64 yoshida Istanbul imperator saroyida insultdan ([[Insult|apopleksiya]]) vafot etdi.

== Joriyalari ==

* Ayshe Kadın-efendi (vaf. 1775){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Ruxshoh Hatice kadin{{Sfn|Alderson|1956}}
* Binnaz kadin-efendi (vaf. 1823){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Mehtabe kadin-efendi{{Sfn|Uluçay|1985}} (sobiq Kalfa)
* Muteber Kadin-afendi{{Sfn|Uluçay|1985}}
* [[Sineperver Sulton|Aishe Sineperver Sulton]] (vaf. 1828-yil 11-dekabr){{Sfn|Alderson|1956}}
* [[Naqshidil Sulton|Nakshidil Sulton]] (1766 – 1817-yil 22-avgust){{Sfn|Uluçay|1985}}
* Aishe Kadın Afandi (vaf. 1784){{Sfn|Alderson|1956}}
* Aishe Kadin Afandi (vaf. 1824 /1825){{Sfn|Alderson|1956}}
* Fatma Shebsefa kadin-afandiy (vaf. 1805){{Sfn|Alderson|1956}}
* Hatice Kadin Afandi (vaf. 1807){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Humashah kadin-afandiy (vaf. 1778){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Mislinayab kadin-afandi{{Sfn|Uluçay|1985}}
* Nevres Kadın afendi (vaf. 1797){{Sfn|Uluçay|1985}}
* Nyuxetseza Kadın-efendi (vaf. 4-iyun 1850){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Dilpezir kadin afandi{{Sfn|Uluçay|1985}}
* Nomaʼlum (vaf. 1829-yil 19-yanvar)

== Farzandlari ==

* Abdulloh (1775; oʻlik tugʻilgan){{Sfn|Alderson|1956}}
* Mehmed (21/22-avgust 1776 – 20-fevral 1781; onasi – Humashah Kadin-efendi){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Ahmad (8/12-dekabr 1776 – 29-oktyabr 1778){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Abdurahim (1777; oʻlik tugʻilgan){{Sfn|Alderson|1956}}
* Sulaymon (1779-yil 17-mart – 1786-yil 19-yanvar){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* [[Mustafo IV|Mustafo]] (1779-yil 8-sentyabr – 1808-yil 16-noyabr/1828-yil 11-dekabr; onasi – Aysha Senieperver Sulton){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}
* Abdulaziz (1779; oʻlik tugʻilgan){{Sfn|Alderson|1956}}
* Selim (1779 – bolaligida vafot etgan)
* Nusret Mehmed (1782-yil 20-sentyabr – 21/22 {{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}} oktyabr 1785 yil)
* Murod (1783-yil 22-oktyabr – 1785-yil 21-fevral; onasi – Naqshidil Sulton){{Sfn|Sarıcaoğlu|2006}}
* Alemshoh (1784-yil 11-dekabr – 1786-yil fevral)
* [[Mahmud II|Mahmud]] (1785-yil 20-iyul – 1839-yil 1-iyul; onasi – Naqshidil Sulton){{Sfn|Süreyya, 1 Cild|1996}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Usmoniylar imperiyasi sultonlari}}
{{Taxt uchun kurashgan Usmoniy shahzodalar}}

[[Turkum:Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari]]
[[Turkum:Usmonli sulolasi]]
[[Turkum:18-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlari]]