Abik sahifasining manbasini koʻrish

'''Abik''' — [[Abxaziya]] xalqining tilchali puflama cholgʻu asbobi<ref>{{veb manbasi|url=http://abhazia.pro/index.php/iskusstvo-i-kultura/176-narodnye-muzykalnye-instrumenty-abkhazii|title=Народные музыкальные инструменты Абхазии|website=abhazia.pro|access-date=2021-04-15}}</ref>. Abxaziya nayi, uni tilchali sibizgʻa nay deb ham atashadi.

Uchi biroz egilgan uzun yogʻoch nay<ref>{{veb manbasi|lang=ru|url=https://www.ekhokavkaza.com/a/29243734.html|title=Абхазская память о махаджирах|author=Виталий Шария|website=Эхо Кавказа|date=Май 22, 2018|access-date=2021-05-04}}</ref> — lapina va mayda yongʻoq poʻstlogʻidan yasalgan shox koʻrinishida boʻlib, konussimon shaklga ega. Abik — signalli cholgʻu asbobi hisoblanadi<ref>{{veb manbasi|lang=ru|url=https://sputnik-abkhazia.ru/infographics/20160617/1018582073.html|title="Голоса" абхазских инструментов|website=Sputnik Абхазия|access-date=2021-05-04}}</ref>.

Asbobni qayta tiklash ishlari Abxaziya xalq artisti Otar Georgievich Xunsariya<ref>{{veb manbasi|url=https://philarmonic-ra.ucoz.com/news/?page9|title=Лента новостей - Абхазская государственная филармония им.Раждена Гумба|website=philarmonic-ra.ucoz.com|access-date=2021-05-04|arxivsana=2021-05-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210504175418/https://philarmonic-ra.ucoz.com/news/?page9}}</ref> tomonidan amalga oshirilgan.

== Marosimlar madaniyati ==
Abik — kelib chiqishi nuqtai nazaridan qadimgi abxaz xalq cholgʻu asbobi hisoblanadi<ref>{{veb manbasi|lang=ru-ru|url=https://mkra.org/ap/media-arkhiv/istoriya-odnogo-eksponata/item/1425-istoriya-odnogo-eksponata-kit|title=История одного экспоната. Абыкь|author=Super User|website=mkra.org|access-date=2021-05-04|arxivsana=2021-05-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210504175419/https://mkra.org/ap/media-arkhiv/istoriya-odnogo-eksponata/item/1425-istoriya-odnogo-eksponata-kit}}</ref>. Uning uzoqlargacha yetib boradigan fanfara tovushi yordamida harbiy signallar eʼlon qilingan. Keyinchalik ushbu cholgʻu asbobini chalish yordamida odamlarni bayramlarga chorlay boshladilar<ref >{{veb manbasi|lang=ru|url=https://www.ekhokavkaza.com/a/27025359.html|title=Абхазия присоединилась к «Ночи музеев»|author=Елена Заводская|website=Эхо Кавказа|date=Май 19, 2015|access-date=2021-05-04}}</ref>.

Ayni vaqtda abik nayi unutilib ketgan, lekin guvohlarning yodga olishlaricha, u 19-asrning 2-yarmida soʻnggi abxaz shahzodasi Mixail (Axmut Bey) Chachba (Shervashidze) saroyida koʻzga tashlangan va chalingan. Bu signalli cholgʻu asbobi boʻlib, uning uzoqlarga yetib boruvchi fanfara sadosi yordamida harbiy signallar eʼlon qilingan, odamlar jamoat yigʻinlari, dala ishlariga chaqirilgan. Abik diniy maqsadlarda ham qoʻllangan. Ruhoniylar uning sadolari yordamida ibodat vaqti yaqinlashib kelayotganini atrofdagilarga bildirishgan.

Sh. D. Inal-ipa xalq yigʻinlarining ahamiyatini „Abxazlar“ monografiyasida shunday taʼriflaydi:<blockquote>- Jamoatchilik munosabatlarini tartibga solishda mahalla hayotining eng muhim masalalari hal etiladigan, adolat qaror topadigan xalq yigʻinlari alohida ahamiyatga ega edi. Zarurat paydo boʻlgan holatda xalq yigʻinlari „abik“ deb nomlangan surnay sadosi yordamida chaqirilgan. Har bir qishloq aholisi ishtirokida kundalik, xoʻjalik va boshqa masalalarni muhokama qilish uchun xalq yigʻinlari oʻtkazib turilgan. Bu katta yoshli erkaklar uchrashuvi boʻlib, ayollar odatda ularda ishtirok etishmagan. Yigʻilishlardagi eng muhim rol oqsoqollar — nufuzli va tajribali keksalarga tegishli boʻlgan, ammo ularning qoʻlida allaqanday hokimiyat boʻlmagan. Odamlar yigʻinlarga sulolasi yoki otasining ismini aytib tashrif buyurhgan"<ref>{{Книга|автор=Инал-ипа Ш.Д.|заглавие=Абхазы.|ссылка=https://archive.org/details/libgen_00154191|год=1965|место=Сухум|издательство=Алашара|страницы=[https://archive.org/details/libgen_00154191/page/n196 411]-412|страниц=695 с}}</ref></blockquote>

== Instrumental guruhlar ==
Zamonaviy [[Abxaziya|Abxaziyada]] abik yordamida kompozitsiyalar ijro etuvchi koʻplab xalq cholgʻu ansambllari mavjud. Abik vositasida xalq cholgʻu orkestrlari, jumladan koʻpchilik yaxshi bilgan „Gunda“ ansambli tomonidan kuylar ijro etiladi<ref>{{veb manbasi|lang=ru|url=https://sputnik-abkhazia.ru/Abkhazia/20171212/1022637782/sestry-nartov-otmetili-yubilej-40-let-ansamblyu-gunda.html|title="Сестры нартов" отметили юбилей: 40 лет ансамблю "Гунда"|website=Sputnik Абхазия|date=12.12.2017|access-date=2021-04-15}}</ref><ref>{{Статья|url=https://www.elibrary.ru/item.asp?id=35675921|title=Вокально-инструментальный ансамбль «Гунда»: Сохранение традиций абхазской народной музыкальной культуры}}{{Oʻlikhavola|date=fevral 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== Adabiyotlar ==

* Xashba I. M. Abxaz xalq cholgʻu asboblari Ikkinchi nashr Suxumi: „Alashara“, 1979 240 b. 1500 tiraj.
* Xashba I. M. Abxazlarning musiqiy madaniyatidan // Zamonaviy Abxaz qishlogʻi: Etnografik insholar. 1967-yil.
* Zelnitskaya R. Sh. Djgerda qishlogʻi misolida Abjuy Abxaziyadagi ijtimoiy munosabatlarning oʻzgarishi (19-asr oʻrtalari — 21-asr boshlari). Mutaxassisligi: 07.00.07 — etnografiya, etnologiya va antropologiya Tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya Ilmiy rahbar: tarix fanlari nomzodi Botyakov Yuriy Mixaylovich Sankt-Peterburg 2017-yil.

== Yana qarang ==

* [[Apxyartsa|Aphartsa]]
* [[Achamgur]]

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>



[[Turkum:Musiqa asboblari]]