Ad-Damashqiy

Shayx Shamsiddin al-Ansariy ad-Damashqiy yoki oddiygina ad-Damashqiy (arabcha: شمس الدين الأنصاري الدمشقي‎‎) (1256–1327) oʻrta asr arab geografi boʻlib, oʻzining asosiy asarini 1300-yilda tugallagan. U Damashqda tugʻilgan – bu uning „ad-Damashqiy“ nisbasidan maʼlum va asosan oʻz vatani, Katta Suriya (Bilod ash-Shom) haqida, Salbchilarining butunlay chiqib ketganidan soʻng yozgan. U Mamluk sultoni Baybarsning zamondoshi boʻldi, Baybars salbchilarga qarshi urushda musulmonlarga rahbarlik qilgan sarkarda edi. Uning asarlari salbchilar xronikalari bilan bogʻliq ekanligi sabab qimmatli hisoblanadi. U 1327-yilda Safad shahrida vafot etgan.

Shamsiddin al-Ansariy ad-Damashqiy شمس الدين الأنصاري الدمشقي
Unvoni	ad-Dimasqiy
Shaxsiy maʼlumotlar
Tavalludi	1256
Vafoti	1327
Dini	Islom
Era	Mamluk
Hudud	Katta Suriya
Asosiy qiziqish(lar)i	Tarix va Geografiya
Kasbi	Arab geograf

Ad-Damashqiy (1325) Dengizorti Janubi-Sharqiy Osiyo orollari, ularning aholisi, oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda urf-odatlari haqida batafsil maʼlumot beradi. U „Champa mamlakati… musulmonlar va butparastlar yashaydigan yurt. Islom u yerga xalifa Usmon davrida… va Alining davrida kirib borgan; Ummaviylar va Al-Hajjaj tomonidan quvgʻinga uchragan koʻplab musulmonlar u yerga qochib borgan va shundan beri champalarning koʻpchiligi islomni qabul qilgan“, deya qayd etadi.

Ularning raqiblari boʻlgan kxmerlar haqida ad-Damashqiy (1325) shunday deydi: ular Komor (Kxmer) orolida yashaydilar, bu orol Malay oroli deb ham ataladi; bu yerda koʻplab shahar va qishloqlar, boy va zich oʻrmonlar, ulkan, baland daraxtlar hamda oq fillar bor; ular savdo yoʻllaridan keladigan daromadni nafaqat fil suyagi va aloe eksporti hisobiga, balki musulmon va xitoy kemalariga talonchilik va qaroqchilik hujumlari orqali ham toʻldirganlar.

Ad-Damashqiyning Suriya haqidagi asarlari 1866-yilda Sankt-Peterburgda M. A.F Meren tomonidan nashr etilgan va bu nashr keyinchalik 1890-yilda Guy Le Strange tomonidan tayyorlangan inglizcha tarjima uchun asos boʻlib xizmat qilgan.

Adabiyotlar

• Le Stranj, Giy. Musulmonlar davridagi Falastin: Milodiy 650-yildan 1500-yilgacha Suriya va Muqaddas yer tavsifi. Falastinni tadqiq etish jamgʻarmasi qoʻmitasi, 1890. , London,

Havolalar

• Ad-Dimasqiy. Suriya va Falastin, arab geografidan oʻrganish [Shams ad-Dîn Dimasqiy] (Danish). Kopengagen: G.E.C.Gad, 1862. 
• Ad-Dimasqiy. Kosmografiya (Arabic). Sen-Perburg: l'Académie Impriale des Sciences, 1866. 
• Ad-Dimasqiy. Oʻrta asr kosmografiyasi qoʻllanmasi (French). C. A. Reitzel, 1874. 
• Filāḥa matnlari loyihasida ad-Dimasqiyning tarjimai holi