Al-Azmiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Qisqa tavsif|Halablik musulmon tarixchi, 1090–1161-yillar}}
'''Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali ibn Muhammad at-Tanuxiy''' ({{Lang-ar|أبوعبدالله العظيمي}}), odatda '''al-Azimiy''' (1090–1161-yildan keyin) nomi bilan tanilgan, [[Arablar|arab]]{{Sfn|Al-Azzavi|1943|p=201}} tarixchisi boʻlib, u [[Halab]] tarixini yozgan.

Al-Azimiy [[Halab]]da shoir va maktab mudarrisi boʻlgan. U halablik tarixchilar [[Hamdon ibn Abd ar-Rahim al-Asaribiy]] va Ali ibn Abdulillah ibn Abu Jaradaning zamondoshi edi{{Sfn|Zakkar|1969|pp=8–9}}. U [[Tanuxiy]] qabilasiga mansub boʻlgan{{Sfn|Cahen|1960|p=823}}.

Al-Azimiy 1063-yildan boshlab 1143/1144-yilgacha boʻlgan davrni qamrab olgan, ''Al-Muvassal 'ala al-Asl al-Mu’assal'' deb nomlangan [[Suriya]]ning umumiy anʼanalari haqida yozgan{{Sfn|Cahen|1960|p=823}}{{Sfn|Zakkar|1969|p=9}}. Ushbu asar 1938-yilda fransuzcha ''Journal asiatique'' jurnalida [[Claude Cahen]] tomonidan ''La Chronique abrégée d’al-ʿAẓīmī'' nomi bilan nashr etilgan{{Sfn|Setton|1969|p=113, note 18}}. Al-Azimiy, shuningdek, nufuzli ''Taʼrix Halab'' (Halab tarixi) asarini yozgan boʻlib, u keyingi halablik tarixchilar – [[Ibn al-Adim]] va Ibn Abu Tayyibning Halab tarixlariga manba boʻlib xizmat qilgan{{Sfn|Cahen|1960|p=823}}. Claude Cahenning yozishicha, <blockquote>Al-Azimiy asarining bizgacha yetib kelgan qismlarining qiymati ularning ichki ahamiyatida emas, balki shimoliy Suriya tarixshunosligining 5/9-asr oʻrtalaridan 6/12-asr oʻrtalarigacha boʻlgan davrga oid yoʻq qilinishidan qutulib qolgan yagona matnlar ekanligida namoyon boʻladi; shuning uchun ular bizga, maʼlum darajada, bu davr tarixini oʻrganishda tayanadigan keyingi asrning yirik asarlarini ularning manbalariga yaqinlashtirish orqali toʻldirish yoki tanqid qilish imkonini beradi{{Sfn|Cahen|1960|p=823}}.</blockquote>

Al-Azimiyning asarlarining katta qismi yoʻqolgan, faqat Claude Cahen nashr ettirgan qismlar saqlanib qolgan{{Sfn|El-Azhari|2016|p=8}}. Suriya tarixchisi Suhayl Zakkarning taʼkidlashicha, saqlanib qolgan maʼlumotlar oz boʻlishiga qaramay, al-Azimiy bergan maʼlumotlar 11-asr Halab tarixi uchun „juda qimmatli“dir{{Sfn|Zakkar|1969|p=10}}. Uning asarlaridan bir qismi [[Mirdosiylar|Mirdosiy]] Halab amirlari [[Shibl ad-Davla Nasr]], [[Muizz ad-Davla Simol]] va [[Rashid ad-Davla Mahmud]] hukmronligi, ularning [[Fotimiylar xalifaligi|Fotimiy xalifaligi]] bilan munosabatlari, sulolaning qulashi, Halabning birinchi [[Saljuqiylar|Saljuqiy]] hukmdori [[Aq Sunqur al-Hajib]]ning koʻtarilishi{{Sfn|Zakkar|1969|p=10}} va [[Zangiylar davlati|Zangiy]]lar davrini oʻz ichiga oladi{{Sfn|El-Azhari|2016|pp=150–151}}.

== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}

== Adabiyotlar ==
* {{Cite journal|last=Al-Azzawi|first=Abbas|title=Al-Azimi va uning tarixi|url=http://www.arabacademy.gov.sy/uploads/magazine/mag18/mag18-5-2.pdf|journal=Arab Academy Journal|language=ar|volume=18|pages=201|year=1943|quote=''va u arab tanuxiy edi''}}
* {{Islom ensiklopediyasi, ikkinchi nashri|article=Al-ʿAẓīmī |last=Cahen |first=Cl. |authorlink=Claude Cahen |volume=1 |page=823}}
* {{Kitob manbasi|last1=El-Azhari |first1=Taef |title=Zangi va salbchilarga musulmonlarning javobi: jihod siyosati |date=2016 |publisher=Routledge |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-138-82101-9 |url=https://books.google.com/books?id=nCfeCwAAQBAJ }}
* {{Kitob manbasi|last=Setton |first=Kenneth |author-link=Kenneth Setton |title=Salb yurishlari tarixi, I jild |year=1969 |publisher=Universiteti of Pennsylvania Press }}
* {{Tezis manbasi |type=PhD |last=Zakkar |first=Suheil |date=1969 |title=Halab amirligi 392/1002–487/1094 |publisher=London universiteti |url=https://eprints.soas.ac.uk/29516/1/10731672.pdf |location=London |qaralgan sana=2025-12-19 |arxiv-sana=2020-12-10 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201210225917/https://eprints.soas.ac.uk/29516/1/10731672.pdf |url-status=dead }}

{{Tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Azimiy}}
[[Turkum:1090-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1160-yillarda vafot etganlar]]
[[Turkum:12-asr arab tilidagi yozuvchilar]]
[[Turkum:12-asr suriyalik tarixchilar]]
[[Turkum:Halab tarixi]]
[[Turkum:Halab Mirdosiy amirligi]]
[[Turkum:Halablik olimlar]]
[[Turkum:Tanux]]