Alaska sahifasining manbasini koʻrish

{{AQSh Shtati
 |      Shtat_nomi = Alaska
 |      Shtat_nomi_o`zbekcha = Alyaska
 |      Bayrog` = Flag of Alaska.svg
 |      Tamg`a = Seal of the State of Alaska.svg
 |      Bayrog`_yozuv = Alyaska bayrogʻi
 |      Tamg`a_yozuv = Alyaska tamgʻasi
 |      Shtat_laqabi = Last Frontier
 |      Shtat_laqabi_o`zbekcha = Oxirgi Chegara
 |      Xarita = Alaska in United States (US50).svg
 |      Poytaxt = [[Juneau|Juno]]
 |      Yirik_shahar_1 = Ankorij
 |      Yirik_shahar_2 = [[Juneau|Juno]]
 |      Yirik_shahar_3 = [[Fairbanks|Ferbanks]]
 |      Maydon_oʻrin = 1
 |Maydon_o`rin=|      Maydon_butun = 1,717,854
 |      Maydon_suv = 13.77
 |      Aholi_oʻrin = 47
 |Aholi_o`rin=|      Aholi_butun = 663,661
 |      Aholi_zinchlik = 0.42
 |      Aholi_senat_oʻrinlari = 1
 |Aholi_senat_o`rinlari=|      Aholi_elektoral_ovozlari = 3
 |      YaShM_oʻrin = 45
 |YaShM_o`rin=|      YaShM = 34,023
 |      YaShM_kishi = 51,726
 |Ittifog`ga_kirish=|      Ittifogʻga_kirish = 49
 |      Ittifogʻga_kirish_sana = 3-yanvar 1959
 |Ittifog`ga_kirish_sana=|      Vaqt = [[UTC]]-9 ([[AKST]]) / -10 ([[HST]])
 |      Qisqartirish_Pochta = AL
 |      Qisqartirish_FIPS = 1
 |      Shtat_guli = Forget-me-not
 |      Shtat_guli_binom = Myosotis alpestris
 |      Shtat_daraxti = Sitka Spruce
 |      Shtat_daraxti_binom = Picea sitchensis
}}

{{Maʼnolari|Alyaska (maʼnolari)}}'''Alyaska''' (Alaska) – [[Tinch okean]]ning [[Shimoliy Amerika]] qirgʻogʻi yaqinidagi keng qoʻltiq. Alyaska yarim oroli bilan [[Shimoliy Amerika]] materigi oraligʻida. Sathi 384 ming km². Chuqurligi 4929 metrgacha mavjud. Suv koʻtarilishi 12 metrgacha davom etadi. Alyaskada [[Kadyak]] va [[Aleksandr arxipelagi]], [[Qirolicha Sharlotta orollari]] joylashgan. Alyaskadagi [[Baranov orolda]] rus geografi [[F. P. Litke]] [[1840]]-yilda [[Tinch okeani|Tinch okeanda]] birinchi dengiz rasadxonasini ochgan. Baliq ovlanadi. Asosiy portlari – [[Syuard]], [[Prins-Rupert]]<ref name=":0">[[OʻzME]]. Birinchi jild. [[Toshkent]], 2000-yil</ref>.
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->

[[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] shtati. [[Shimoliy Amerika]]<nowiki/>ning shimoli-gʻarbida, AQShning asosiy qismidan uni [[Kanada]] yerlari ajratib turadi. Maydoni 1519 ming km². Alyaska materik qismdan va bir qancha orollar (Aleksandr arxipelagi, [[Aleut orollari]], Pribilov, Kadyak va boshqalar)dan iborat. [[Shimoliy Muz okeani]] va [[Tinch okeani|Tinch okean]] ([[Bering dengizi|Bering dengizi]]) bilan oʻralgan. Maʼmuriy markazi – Juno shahar. Tinch okean sohilida igna bargli oʻrmon bilan qoplangan baland togʻ 384 tizmalari bor. Gidroenergiyaga boy eng yirik [[Yukon]] daryosida kema qatnaydi. Aholisi 599 ming kishi (1993), anchagina qismi harbiy xizmatchilardir. Mahalliy aholi indeyslar, aleutlar va eskimoslar. Aholining 3/4 qismi Alyaskaning janubi-sharqiy va janubiy sohil qismida yashaydi. Alyaskani XVII asr 1-yarmida ruslar egallab, qishloqlar qura boshlagan. 1799-yilda yer osti va yer usti boyliklaridan tanho foydalanish huquqini olgan Rossiya-Amerika kompaniyasi tashkil etildi. 1867-yilda Rossiya hukumati Alyaskani AQSH ga 7,2 mln. dollarga sotib yuborgan. Alyaska 1884-yilgacha [[AQSH]] harbiy vazirligi tasarrufida boʻlgan, 1884-1912-yillarda okrug, soʻngra hudud, 1959-yildan shtat. XIX asrning 90-yillarida Alyaskaning markaziy qismida va Syuard yarim orolda oltin konlari topilishi bilan Alyaskaning ichki qismlarida ham aholi turar joylari paydo boʻldi. 1911-1938 yillarda Alyaskada mis konlari ishga solindi. 1915-1923 yillarda transport yoʻli qurilib, Alyaskaning markaziy qismi sohil bilan bogʻlandi. Baliq ovlash va baliq sanoati, oʻrmon sanoati, foydali qazilmalar chiqarish va qisman moʻynachilik Alyaska xoʻjaligining asosini tashkil etadi. Oltin qazib chiqarish Alyaska kon sanoatining asosiy tarmogʻidir. Shuningdek, koʻmir, neft, qalay, platina, simob, xromit qazib olinadi. Ishlab beruvchi sanoat asosan konserva va taxta tilish korxonalaridan iborat. Ketchikan va Sitka shaharlarida 2 ta ulkan sellyuloza-qogʻoz zavodi bor. Qishloq xoʻjaligi bilan deyarli shugʻullanilmaydi, faqat Matanuska vodiysida, Kenay yarim orolda kartoshka ekiladi, qoramol, parranda boqiladi. Moʻynali hayvonlar ovlanadi. Tashqi aloqalari, asosan, dengiz floti, shuningdek havo yoʻllari orqali amalga oshiriladi. Alyaska avtomobil yoʻli va transport yoʻli orqali Kanada bilan bogʻlangan. Ichki yuklar transport yoʻli, shuningdek avtomobil yoʻllarida tashiladi. Xeyns – Ferbenks neft quvuri (1000&nbsp;km) qurilgan. Alyaskada aerodromlar, harbiy-dengiz bazalari, raketodromlar bor<ref name=":0" />.

==Yana qarang==
* [[Alyaska orollari roʻyxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}
{{AQSh maʼmuriy birligi}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:AQSh: Tinch okean shtatlari]]
[[Turkum:AQSh shtatlari]]