Alia madrasasi
Alia madrasasi yoki Alia madrasa ta’lim tizimi — Hind yarimorolida shakllangan zamonaviy islomiy ta’lim tizimi bo‘lib, u diniy va dunyoviy fanlarni uyg‘unlashtiradi[1]. Ushbu tizim Eron, Pokiston va ayniqsa Bangladesh hududlarida keng tarqalgan bo‘lib, u Britaniya Hindistoni davridan boshlab eng qadimgi ta’lim tizimlaridan biri hisoblanadi[2].
1780-yilda Uorren Xastings tomonidan Fort William (Bengal)da tashkil etilgan Calcutta Alia Madrasa ushbu tizimning boshlanishi hisoblanadi[3]. Keyinchalik uning modeli asosida Hindiston, Pokiston va Bangladeshda ko‘plab madrasalar tashkil etildi.
Alia madrasalarda diniy fanlar bilan bir qatorda Qur’on, Hadis, matematika, fan va ingliz tili ham o‘qitiladi[4]. Shu sababli, bitiruvchilar davlat imtihonlarida ishtirok etish va turli sohalarda ishlash imkoniyatiga ega bo‘ladilar[5].
Ta’lim tizimi quyidagi bosqichlardan iborat:
- Ebtedayi — boshlang‘ich ta’lim (5 yil)
- Dakhil — o‘rta ta’lim (5 yil)
- Alim — yuqori o‘rta ta’lim (2 yil)
- Fazil — bakalavr darajasi (2 yil)
- Kamil — magistr darajasi (2 yil)
Umumiy hisobda ta’lim 16 yil davom etadi[6].
Hozirgi kunda Bangladeshda Ebtedayi, Dakhil va Alim bosqichlari Bangladesh Madrasa Education Boardga, Fazil va Kamil bosqichlari esa Islamic Arabic Universityga biriktirilgan[7].
Tarix
Calcutta Alia Madrasa 1780-yilda tashkil etilgan bo‘lib, u Hind yarimorolida ilk zamonaviy ta’lim muassasalaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik University of Calcutta (1857) va Darul Uloom Deoband (1866) kabi muassasalar ham tashkil etilgan bo‘lsa-da, Alia tizimi eng qadimgi tizimlardan biri sifatida e’tirof etiladi[8].
1780–1914
Bu davrda o‘quv dasturlarini takomillashtirish uchun turli qo‘mitalar tashkil etilgan. 1791-yilda dastlabki o‘quv dasturi joriy etilib, Bengal, Assam, Bihar va Orissa hududlarida qo‘llanilgan. 1882-yildagi Hunter komissiyasi tavsiyalari esa tizimni yanada rivojlantirdi.
1914–1947
1915-yilda yangi ta’lim modeli joriy qilinib, ingliz tili va zamonaviy fanlarga e’tibor kuchaytirildi. Bu davrda madrasa ta’limi keng ommalashdi va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlandi.
1947–1971
Bengal bo‘linishidan so‘ng tizimning bir qismi Dakkaga ko‘chirildi. Bu davrda ko‘plab ta’lim islohotlari amalga oshirilib, madrasa tizimi davlat tizimiga integratsiya qilindi.
1971-yildan keyin
Bangladesh mustaqillikka erishgach, madrasa ta’limi yanada modernizatsiya qilindi. 1975-yilda yangi o‘quv dasturi joriy etildi, 1978-yilda esa imtihon tizimi umumiy ta’lim tizimiga moslashtirildi.
Universitet bilan bog‘liqlik
2006-yilgacha barcha Alia madrasa imtihonlari Bangladesh Madrasa Education Board tomonidan boshqarilgan. Keyinchalik Kushtia Islamic University bilan hamkorlik yo‘lga qo‘yildi va Fazil hamda Kamil darajalari bakalavr va magistr darajalariga tenglashtirildi[9].
2016-yilda Islamic Arabic University tashkil etilib, Alia madrasalar shu tizimga biriktirildi[10].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Alia Madrasa: an education system on its ......“ (en). The Daily Star (2017-yil 27-oktyabr).
- ↑ „The madrasa education systems have much to learn“. Dhaka Tribune.
- ↑ „উপমহাদেশে মাদ্রাসা শিক্ষার সূচনা ও বিকাশ“.
- ↑ „Why are madrasas mushrooming?“. Dhaka Tribune.
- ↑ „মাদ্রাসাশিক্ষার ধারা ও উপধারা“.
- ↑ „Alia Madrasa students protest court set-up on field“. The Business Standard.
- ↑ „Curriculum Clash: Mixed systems cause turmoil in madrassas“. Jago News 24.
- ↑ „মাদ্রাসাশিক্ষার ধারা ও উপধারা“.
- ↑ „Do we need a separate stream of Islamic education?“. Dhaka Tribune.
- ↑ „মাদ্রাসা শিক্ষার উন্নয়নে প্রত্যাশা“.