Atirgul sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼnolari|Atirgul (maʼnolari)}}
[[Fayl:Rosa Red Chateau01.jpg|300px|right|thumb|Qizil atirgul]]
[[Fayl:Rosa Charivari 2.jpg|300px|right|thumb|Charivari atirguli]]
[[File:Rose red in the sunshine.jpg|thumb|Atirgul]]
'''Atirgul''' – [[raʼnodoshlar]] turkumining xushmanzara oʻsimlik sifatida ekiladigan bir qancha [[Urugʻ (zoologiya)|turiga]] xalq tomonidan qoʻyilgan umumiy nom. Bu turkumning yovvoyi holda oʻsadigan turlari xalqda raʼno, [[naʼmatak]], qirq ogʻayni va itburun nomlari bilan maʼlum. [[Osiyo]], [[Yevropa]], Amerika mamlakatlarida keng tarqalgan. Atirgulning Yer yuzida 250 – ZOYU turi, 25 mingdan ortiq navi bor. Oʻzbekistonda 19 turi, 600 dan ortiq navi oʻstiriladi. Bu [[Nav|navlar]] gulining katta-kichikligi, rangi, hidi, poyada oʻrnashishi, gullash davri, poyaning tikka yoki ilashib oʻsishi kabi xususiyatlari bilan farq qiladi; fasl boʻyi uzluksiz yoki takroriy gullab turadigan va poyasi ilashib oʻsadigan xillari koʻproq ekiladi. Atirgul asosan, payvand qilib, parxishlab va qalamchasini ekib koʻpaytiriladi. Payvand qilish yoʻli bilan koʻpaytirishda iyulda terilgan naʼmatak mevalaridan ajratib olingan urugʻlar nam joyda saqlanib, noyabr oxiri – dekabr boshlarida ochiq dalaga sepiladi. Urugʻ unib chiqqanidan keyin kelasi yili aprel – avgust oylari davomida 4–5-marta chopiq qilinadi, 8 – 10-marta sugʻoriladi; avgust – sentabr oylarida Atirgul navi kurtaklari [[Naʼmatak|naʼmatakka]] payvand qilinadi. Kelasi yil erta bahorda payvandtag unga ulangan kurtak hammasi yolgon
yuqorisidan kesib tashlanadi, payvandni bogʻlagan chipta boʻshatiladi. Yoz davomida bachki shoxchalar 1 – 2-marta yulib tashlanadi, payvandi gul 15 – 20 sm oʻsgach, uning boʻyiga choʻzilishiga va muddatidan oldin gullashiga yoʻl qoʻyilmaydi. Buning uchun payvandi gulning uchi kesilib, vaqt-vaqti bilan yon shoxlari qisqartib turiladi. Atirgulni maxsus oʻsishni faollashtiruvchi moddalar bilan ishlov berib qalamchalardan ham koʻpaytirish mumkin. Atirgul koʻchatlari gulzorlarga kuzda va bahorda oʻtqaziladi. Gulzor tuprogʻi oldindan 30 – 35 sm chuqurlikda yumshatiladi, 1 m2 yerga 5–10 kg goʻng solinadi. Koʻchat 70 x 70 sm oraliqda oʻtqaziladi. Koʻchat oʻtqaziladigan chuqurning kengligi 30 – 40 sm, chuqurligi 40 – 50 sm qilinadi. Yoz davomida gulzor 20-martagacha sugʻoriladi, 6-martagacha chopiladi, 2-marta (1m2 yerga 30 g selitra va 45 g ammoniy sulfat hisobidan) oziqlantiriladi, unshudring kasalligiga qarshi oltingugurt kukuni bilan dorilanad i, begona oʻtlardan xoli tutiladi. Kech kuzda novdalar 1 – 2 [[kurtak]] qoldirib kesiladi. Baʼzi navlarning gulbarglaridan gulqand, murabbo qilinadi. Oʻzbekiston sharoitida Atirgul ochiq yerlarda apreldan noyabrning oxirigacha ochilib turadi, issikxonalarda yil boʻyi gul olish mumkin. [[Fransiya]], [[Bolgariya]], [[Turkiya]], [[Italiya]] va boshqa mamlakatlarda ayrim turlari (damashq, fransuz va boshqalar) navlaridan qimmatbaho [[Efir moylari|efir moyi]] olinadi.

Atirgul shaklidagi bezak, amaliy bezak sanʼatida keng qoʻllanadi. Atirgul kashtachilik (jumladan, ''doʻppi-doʻzlik'')da milliy iroqi usuli bilan tikib, zargarlik (bilaguzuk yuziga), miskarlik (mis idishlar bezagi)da oʻyib va boshqa usulda yaratiladi.

Atirgul navlari: 1–Montezuma; 2–Loriya Dey; 3–Marella; 4–Papa Meyyan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil</ref>.

== Galereya ==
<gallery>
Fayl:Rainbow Rose (3366550029).jpg|Kamalak atirgul
Fayl:Rose desktop.jpg
Fayl:06.2010a white Rosa wp1.jpg
Fayl:Rose feucht.jpg
</gallery>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.hozvo.ru/newspaper575/rub5/art5575.html Описание сортов роз.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100420073620/http://www.hozvo.ru/newspaper575/rub5/art5575.html |date=2010-04-20 }} Газета «Хозяйство» № 5/575 от 02 февраля 2010
* [http://www.rg.ru/2009/10/21/roza-sin-site-anons.html Японские ученые вырастили натуральную синюю розу]
* [http://www.upov.int/en/publications/tg-rom/tg011/tg_11_8_rev.pdf Принципы проведения тестирования новых сортов роз] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210417170455/https://www.upov.int/en/publications/tg-rom/tg011/tg_11_8_rev.pdf |date=2021-04-17 }}.
* [https://dana.uz/flowers Atir gullar].

{{OʻzME}}

[[Turkum:Naʼmataklar]]
[[Turkum:Xona oʻsimliklari]]
[[Turkum:Raʼnodoshlar]]
[[Turkum:Bog‘ o‘simliklari]]
[[Turkum:Atirgullar]]
[[Turkum:Atirgul bog‘lari]]