Ayder Usmon sahifasining manbasini koʻrish

{{Jurnalist bilgiqutisi
|ismi=Ayder Usmon
|tugʻilgan_sanasi=1938-yil 1-yanvar
|tugʻilgan joyi=Seytler tumani, [[Qrim ASSR]], [[Rossiya SFSR]], [[SSSR]]
|vafot_sanasi=1997-yil 20-iyun (59 yosh)
|vafot etgan joyi=[[Simferopol]], [[Ukraina]]
|fuqaroligi={{flagicon|SSSR}} [[SSSR]] {{flagicon|Ukraina}} [[Ukraina]]
|sohasi=yozuvchi, bosh muharrir, jurnalist, tarjimon
}}
'''Ayder Usmon''' ({{Lang-crh|Ayder Osman, Айдер Осман}}; 1938-yil 1-yanvar Qrim ASSR Seytler tumani, — 1997-yil 20-iyun Simferopol) — Qrim-tatar yozuvchi, tarjimon va jurnalist. „Yildiz“ jurnali bosh muharriri (1985-1997-yillar).

== Biografiyasi ==
1938-yilda Seytler (hozirgi Nijnegorsk) tumanidagi Beshkurtka — Vakuf (Tambovka) qishlog‘ida tug‘ilgan. 1944-yilda oilasi bilan [[Fargʻona viloyati]] Oltiariq shahriga surgun qilinadi. Maktabdan so‘ng [[Margʻilon|Marg‘ilon]] shahridagi pedagogika texnikumini tamomlagan, maktabda o‘qituvchi bo‘lib ishlagan. [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent universitetining]] jurnalistika fakultetini tamomlab (1965-yil) „<nowiki/>[[Yangi dunyo (gazeta)|Lenin bayrogʻi]]<nowiki/>“ gazetasida ishlagan. 1985-yildan vafotiga qadar „Yildiz“ jurnalining bosh muharriri bo‘lgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://gasprinskylibrary.ru/events/event/ayder-osman-1938-1997-pisatel/|sarlavha=Айдер Осман (1938-1997) писатель|muallif=|ish=Государственное бюджетное учреждение культуры Республики Крым Республиканская крымскотатарская библиотека им. И. Гаспринского. Официальный сайт|sana=8. 09. 2016|nashriyot=|qaralgan sana=2019-06-09|arxivsana=2019-06-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190609130902/http://gasprinskylibrary.ru/events/event/ayder-osman-1938-1997-pisatel/}}</ref>.

Jamoat hayotida faol ishtirok etgan, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi, qrim-tatar adabiyoti bo‘limini boshqargan, Ukraina Yozuvchilar milliy uyushmasi aʼzosi (1993-yil). 1991-yilda Qrim tatarlarining „Yildiz“ jurnalini O‘zbekistondan Qrimga ko‘chirishni tashkil qildi. Qiyin moliyaviy ahvolga qaramay, [[Simferopol]]da jurnalni nashr etishda davom etdi. [[1997|1997-yil]] [[20-iyun]] kuni Simferopolda vafot etgan<ref name=":0"/>.

== Ijodi ==
Ayder Usmon ijodi yuzga yaqin hikoyalar, ko‘plab insholar, shuningdek, roman va hikoyalardan iborat. Qrim-tatar, rus va oʻzbek tillaridan tarjimon sifatida ham nashr qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://ru.krymr.com/a/27475080.html|sarlavha=Писатель Айдер Осман|muallif=Гульнара Бекирова|ish=Крым.Реалии|sana=09 Январь 2016|nashriyot=|qaralgan sana=2019-06-09|arxivsana=2019-06-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190609131914/https://ru.krymr.com/a/27475080.html}}</ref>.

* „Tog‘adan salom“ — „Emdjenʼdenʼ selyam“ (1972-yil),
* „Tanish ko‘zlar“ — „Tanish kozler“ (1975-yil),
* „Yillar va do‘stlar“ — „Yillar ve dostlar“ (1981-yil),
* „O‘sish qadamlari“ — „Osyuv basamakʼlari“ (1984-yil),
* „Jang“ — „Tutushuv“ (1988-yil).
* „Darvoza yaqinidagi odamlar“ — („Azbar kʼapi yanindaki adamlar“): qissa // Yildiz — 1988-yil — 5-son — 19-43-betlar
* „Amerikaga boring!“ — („Aygidi Amerika!“) // Yildiz. — 1995-yil. — 5-son. — 39-76-betlar.
* „Altana haqida“ — „Altanʼ akʼkʼinda“: ikkalasi // Yildiz. — 1996-yil. — 1-son. — 147-160-betlar.
* „Qaytish“ — „Kʼaytuv“: qissa // Yildiz. — 1997-yil. — 1-son. — 101-121-betlar.
* „Odelmegen bordj“: [E.Shami-zoda xotirasiga] // Shoir nomini xalq saqlar / R.Fozil farmoni. — Simferopol: „Kʼirimdevokʼuvpedneshir“, 2008-yil. — 115-117-betlar.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyot ==

* <nowiki>Aider Usmon : [terjimeials] // Birlik. - 2003 yil - 8-son. - S. 74.</nowiki>
* Ayder Usmonning edebius dunyasi // [[Yangi dunyo (gazeta)|Yangy dunya]] . — 2003-yil — yanvar. 1. — B. 5. : fotosurat.
* Seferova F. A. A. Usmon asarlarining qahramonlari va axloqiy tanlovning oqibatlari // 60-80-yillardagi Qrim-tatar nasrining axloqiy ideallari. XX asr — 2009. — S. 127-141.
* Kurtnezir Z. Onyn omur „Tutushuvlari“ tatstvirlegeninden keskin olip chiqdi: bu kunleri yazydzhi A. Osmannyn dogganyna 65 yil toldi // Kyrym. — 2002. — dekabr. 27.
* Nagaev S. Oz osulynen // Yashlikka xas tuygunen. — Toshkent, 1979. — S.56-64.

== Manba ==

* [https://web.archive.org/web/20140302061436/http://www.goloskrima.com/?p=9040 Ayder Usmon: adabiyotda professional va hayotda insonparvar]

[[Turkum:1997-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:20-iyunda vafot etganlar]]
[[Turkum:1938-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1-yanvarda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzolari]]