BTR-80 sahifasining manbasini koʻrish

{{Qurol bilgiqutisi
| nomi = BTR-80
| tasvir = File:2011 Moscow Victory Day Parade (360-06) (cropped).jpg
| izoh = Russian BTR-80
| type = [[Armored personnel carrier]]
| origin = [[Soviet Union]]
| service = 1986–present
| used_by = See ''[[#Operators|Operators]]''
| wars = [[Soviet–Afghan War]] <br /> [[First Nagorno-Karabakh War]] <br /> [[Georgian Civil War]] <br /> [[Kurdish–Turkish conflict (1978–present)]] <br /> [[Transnistria War]] <br /> [[Tajikistan Civil War]] <br /> [[War in Afghanistan (2001–present)|War in Afghanistan]] <br /> [[Iraq War]] <br /> [[First Chechen War]] <br /> [[War of Dagestan]] <br /> [[Second Chechen War]] <br /> [[Russo-Georgian War]] <br /> [[Iraqi insurgency (2011–13)]] <br />[[Sudanese conflict in South Kordofan and Blue Nile]]<ref name="SAS Kordofan">{{kitob manbasi|url=http://www.smallarmssurveysudan.org/fileadmin/docs/facts-figures/arms-ammunition-tracing-desk/HSBA-Tracing-Desk-SPLA-N-SK-Feb-2013.pdf|series=HSBA Arms and Ammunition Tracing Desk|title=SPLA-N weapons and equipment, South Kordofan, December 2012|publisher=Small Arms Survey|date=2013-yil fevral|page=11|access-date=2-yanvar 2019-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322044524/http://www.smallarmssurveysudan.org/fileadmin/docs/facts-figures/arms-ammunition-tracing-desk/HSBA-Tracing-Desk-SPLA-N-SK-Feb-2013.pdf|archive-date=2016-03-22|url-status=live|chapterurl=http://www.smallarmssurveysudan.org/fileadmin/docs/facts-figures/arms-ammunition-tracing-desk/HSBA-Tracing-Desk-SPLA-N-SK-Feb-2013.pdf}}</ref><br />[[War in Donbas (2014—2022)|War in Donbas]]<br />[[2020 Nagorno-Karabakh conflict]]<br />[[2022 Russian Invasion of Ukraine]]
| manufacturer = [[Arzamas Machine-Building Plant]], [[Nizhniy Novgorod]]<ref>{{veb manbasi|url=http://www.amz.ru/produktsiya/|title=Продукция - АМЗ|access-date=26-noyabr 2014-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021004752/http://www.amz.ru/produktsiya/|archive-date=21 October 2014|url-status=live}}</ref>
| production_date = 1984–present
| number = 5,000+
| weight = {{convert|13.6|tonne}}
| length = {{convert|7.7|m|ft|1|abbr=on}}
| width = {{convert|2.9|m|ft|1|abbr=on}}
| engine = diesel [[KamAZ]]-7403
| crew = 3 (+7 passengers)
| height = {{convert|2.41|m|ft|1|abbr=on}}
| engine_power = 260 hp (190 kW)
| primary_armament = [[14.5×114mm|14.5 mm]] [[KPV heavy machine gun|KPVT machine gun]] or<br /> [[30mm caliber|30mm]] [[30 mm automatic cannon 2A42|2A72 automatic cannon]]
| speed = 80–90 km/h (49.7–55.9 m/h)<br />swim 10&nbsp;km/h (6.2 m/h)
| pw_ratio = 19 hp/tonne
| vehicle_range = 600&nbsp;km (372.8 mi)
| suspension = wheeled 8×8
| secondary_armament = [[7.62×54mmR|7.62 mm]] [[PK machine gun|PKT machine gun]]
}}

'''BTR-80''' ({{lang-ru|бронетранспортёр|bronyetransportyor}}, soʻzma-soʻz „zirhli transporter“) - [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSRda]] ishlab chiqarilgan 8×8 gʻildirakli amfibiya [[Bronetransportyor|zirhli transport vositasi]] (BTR). U 1985-yilda qabul qilingan va [[Sovet Armiyasi|Sovet Armiyasidagi]] avvalgi BTR-60 va BTR-70 transport vositalarini almashtirgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.amz.ru/o-predpriyatii/istoriya-predpriyatiya/|sarlavha=История предприятия|qaralgan sana=18-oktabr 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150828224449/http://www.amz.ru/o-predpriyatii/istoriya-predpriyatiya/|arxivsana=28 August 2015}}</ref>.  U birinchi marta [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet-Afgʻon urushi]] paytida joylashtirilgan<ref name="urlBTR-80A armoured vehicle personnel carrier technical data sheet specifications information pictures | Russia Russian army wheeled armoured vehicle UK | Russia Russian army military equipment vehicles UK">{{Veb manbasi|url=https://www.armyrecognition.com/russia_russian_army_wheeled_armoured_vehicle_uk/btr-80a_armoured_vehicle_personnel_carrier_technical_data_sheet_specifications_information_pictures.html|sarlavha=BTR-80A armoured vehicle personnel carrier technical data sheet specifications information pictures &#124; Russia Russian army wheeled armoured vehicle UK &#124; Russia Russian army military equipment vehicles UK|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181022232537/https://www.armyrecognition.com/russia_russian_army_wheeled_armoured_vehicle_uk/btr-80a_armoured_vehicle_personnel_carrier_technical_data_sheet_specifications_information_pictures.html|arxivsana=22 October 2018}}</ref>. 

BTR-80 kattaroq BTR-90 ga aylantirildi.

== Tavsifi ==
Sovetlar BTR-80 ni BTR-60-ga asoslangan BTR-70 APC-ga asosladilar. U bitta 260 ot kuchiga ega V-8 turbo quvvatli suv bilan sovitilgan dizel dvigateliga ega, bu BTR-60 va BTR-70 avtomobillarida oʻrnatilgan ikkita [[Benzin|benzinli]] dvigatellariga nisbatan yaxshilangan.Korpusning qayta tuzilgan orqa qismi yangi, bitta dvigatelni oʻz ichiga oladi.Sovet qoʻshinlari oʻzgartirilgan BTR-70 ning tom paqirlarini olib tashladi, orqa qismini koʻtardi va orqaga egilgan dvigatel boʻlinmasini kvadratga aylantirdi.

Standart uskunaga TNPO koʻrish bloklari, haydovchi va komandir uchun TNP-B va TKN-3 optik moslamalar,OU-3GA2M [[Infraqizil nurlanish|infraqizil]] qidiruv chirogʻi, oltita 81 mmli 902V „Tucha“, [[Tutun granata|tutunli granata]] otish moslamalari, radioset (R-173 yoki R-163-50U), interkom va amfibiya harakati uchun gidrojetlar oʻrnatilgan. 

=== Imkoniyatlar ===
[[Fayl:BTR-80_interior.jpg|left|thumb| BTR-80 ichki qismi]]
Sovetlar BTR-70da BTR-80 uchun ishlatiladigan kesilgan konusli [[mantiyani]] qayta loyihalash orqali oʻzgartirdilar. Bu {{Convert|14.5|mm|abbr=on}} ga ruxsat beradi. [[KPV og'ir pulemyoti|KPVT]] va {{Convert|7.62|mm|abbr=on|sigfig=1}} [[PKM|PKT]] pulemyotlari maksimal 60 gradusgacha koʻtarilishi kerak. Yoʻlning bu yuqori burchagi tik qiyaliklarda nishonlarni olishda, shahar janglarida va past sekin uchadigan havo nishonlarini olishda foydali hisoblanadi<ref>Zaloga 1990: „The turret on the BTR-80 uses a new trunnion mounting which gives greater elevation for firing at enemy helicopters.“</ref>. 

Sovetlar otish portlarining dizayni va joylashishini oʻzgartiradilar. Portlar endi yirtiq shaklda emas, balki yumaloq boʻlib, [[BMP-1]] da ishlatiladiganlarga, shar oʻrnatgichlariga ega. Oldinga otish portlari endi burchakli chuqurchalarga oʻtiradi, bu esa piyoda askarlarga avtomobilining old tomoniga oʻq otish imkonini beradi. 

Qayta ishlab chiqilgan yon eshiklar gorizontal ravishda ochiladi.Yuqori qismi oldinga ochiladi. Bu ochilish qoʻshinlar avtomobilining old qismidan oʻq otishidan himoya qiladi. Pastki qismi pastga ochilib, qadam hosil qiladi. Minoraning orqa tomoniga oltita tutunli granata proyektorlari oʻrnatilgan. 

BTR-80 60% gradient gacha boʻlgan nishabga koʻtarilishi va 0,5 m vertikal pogʻonaga koʻtarilishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|muallif=ARG|url=http://www.military-today.com/apc/btr_80.htm|sarlavha=BTR-80 Armored Personnel Carrier|nashriyot=Military-Today.com|qaralgan sana=15-iyul 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111011031601/http://www.military-today.com/apc/btr_80.htm|arxivsana=11 October 2011}}</ref>. 

=== Izohlar ===
[[Fayl:BTR-80_swimming.jpg|right|thumb| [[Rossiya|Rossiyaning]] BTR-80 rusumi suvda.]]
1984-yilda Sovetlar [[BTR-70]] ning [[dizel]] dvigatelli variantini ishlab chiqarishni boshladilar, uni BTR-80 deb atashadi.Sovetlar baʼzi BTR-70 larni BTR-80 ga kiritilgan bir qancha yaxshilanishlar, shu jumladan yuqori burchakli otish minorasi bilan qayta jihozlandi. Egizak eshiklar transport vositasi harakatlanayotganida piyoda askarlarning tushishiga va ikkinchi tomondan oʻt olayotgan boʻlsa, ichidagi piyoda askarlarning bir tomondan chiqishga imkon berish uchun moʻljallangan.

[[30 mmli to'p]] variantlari [[asosiy jangovar tanklaridan]] tashqari koʻpgina nishonlarga qarshi samarali boʻlib, qurollar muhim tizimlariga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. Asosiy qurol barqarorlashtirilmagan, shuning uchun harakatda aniq oʻq otish past tezlik bilan cheklangan. Minoraning aylanish mexanizmi qoʻlda boshqariladi.

Oʻq otuvchi tomiga oʻrnatilgan stulda haydovchi komandir, ikkita yoʻlovchi orqasida va yoʻlovchi oʻrindigʻi oldida oʻtiradi. Otishma stantsiyasi oddiy, ammo Sovet zirhli mashinasi uchun xos boʻlmagan darajada kengdir. Toʻpchi kunduzgi optik koʻrish va [[tungi]] infraqizil koʻrish bilan jihozlangan. 

== Operatsion tarixi ==
BTR-80 va BTR-82A [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga]] bostirib kirishida qatnashgan. 2022-yil 25-sentabr holatiga koʻra, Rossiya 246 ta BTR-82A (136 tasi yoʻq qilingan, 6 tasi shikastlangan, 12 tasi tashlab ketilgan va 92tasi qoʻlga olingan) va 93 ta BTR-80 (jumladan 43 tasi yoʻq qilingan, 1tasi shikastlangan, 4tasi tashlab ketilgan va 45 tasi qoʻlga olingan)ni yoʻqotilgani Oryx tomonidan vizual tarzda tasdiqlandi). Yana 42ta BTR-80/BTR-82A ham yoʻq qilingan yoki tashlab ketilgan, ammo ularning modellarini aniqlashning iloji yoʻq<ref>{{Veb manbasi|muallif=Oryx|sarlavha=Attack On Europe: Documenting Russian Equipment Losses During The 2022 Russian Invasion Of Ukraine|url=https://www.oryxspioenkop.com/2022/02/attack-on-europe-documenting-equipment.html|kirish sanasi=14-may 2022-yil|ish=Oryx}}</ref>. 

== Variantlari ==

=== Rossiya ===
[[Fayl:Interpolitex_2011_(402-41).jpg|thumb| BTR-82A]]

* '''BTR-80 (GAZ-5903)''' - zirhli transport vositasi.
** '''BTR-80K (GAZ-59031)''' (''kommandnyj'') — teleskopik antenna ustuni, TNA-4 navigatsiya moslamasi va R-163-50U seriyali radio uskunalari boʻlgan APC qoʻmondon avtomobili.
** '''BTR-80M''' - 240 hp ga ega takomillashtirilgan model DMZ-238M2 dvigateli, biroz uzunroq korpus va yangi shinalar. 1993-yildan beri ishlab chiqarishda. Dastlabki dvigatel yana ishlab chiqarishga tayyor boʻlgunga qadar, faqat oz sonli ishlab chiqarilganligi tushuniladi.
* '''BTR-80A (GAZ-59034)'''–IFV ([http://www.armyrecognition.com/Russe/vehicules_a_roues/BTR-80/BTR-80A/BTR-80A_Russie__diaporama.htm rasmlarga qarang]) 2A72 30mm qurol va asosiy qurol sifatida 300 mmli oʻq. Minora BPPU deb ataladi va 1PZ-9 (kunduzi) va TPN-3 yoki TPN-3-42 „Kristall“ (tungi) diqqatga sazovor joylari bilan jihozlangan. 1994-yildan ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatishadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.army-technology.com/projects/btr80/|sarlavha=BTR-80 Armoured Personnel Carrier|ish=www.army-technology.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090325214200/http://www.army-technology.com/projects/btr80/|arxivsana=25 March 2009}}</ref>.

* '''BTR-80S'''-MVD Ichki qoʻshinlari uchun BTR-80A varianti, KPVT 14,5 mm pulemyot va 7,62 mm avtomat bilan jihozlangan minorada  PKT xam mavjud.
* '''BTR-80AK'''-BTR-80A ning buyruq varianti, orqa burchaklarida ikkita qamchi antennasi va korpusning oʻng tomonida faqat bitta otish porti mavjud.
** '''BRDM-3''' (''bronirovannaya razvedivatel'no-dozornaya mashina'') — BTR-80AK asosidagi va qoʻmondon pozitsiyasi oldida yangi tunda / kunduzidek koʻrish moslamasi bilan jihozlangan zirhli razvedka kuzatuv mashinasi. Ekipaj olti kishidan iborat. Eʼtibor bering, baʼzi Gʻarb manbalarida BRDM-3 nomi 9P148 ATGM tashuvchisi uchun notoʻgʻri ishlatilgan.

[[Fayl:ParkPatriot2015part5-63.jpg|thumb| 2S23 Nona-SVK]]

* '''2S23 „Nona-SVK“'''- 120 mm yongʻinga qarshi  2A60 miltiqli [[minomyot]]-[[2S9 Nonaning|2S9 Nonaning,]] 2A51 miltiqli avtomat minomyoti asosida ishlab chiqilgan. 1990-yilga kelib 4 kishidan iborat ekipaj uchun joy qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://mz.perm.ru/eng/business/products-catalog/pg1/rz154/231/|sarlavha=120-mm Self-propelled Gun 2C23 "Nona-SVK" - Motovilikha|qaralgan sana=2-avgust 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/20130802102147/http://mz.perm.ru/eng/business/products-catalog/pg1/rz154/231/|arxivsana=2 August 2013}}</ref>.

[[Fayl:BREM-K_-_TankBiathlon14part2-06.jpg|thumb| BREM-K.]]

* '''BREM-K (GAZ-59033)''' (''bronirovannaya remontno-evakuatsionnaya mashina'') — zirhli qutqaruv mashinasi, tirgaklar, payvandlash uskunalari va engil kran bilan jixozlangan.
* '''KM-80''' yoki '''BTR-80 PBKM'''-qoʻmondonlik vositasi.
* '''RKhM-4''' (''razvedivatel'naya ximicheskaya mashina'') — IMD-21BA va DP-5V, shu jumladan aniqlash moslamalari, GSA-12 avtomatik kimyoviy signalizatsiya tizimi, KPKhR-3 kimyoviy moddalarni aniqlash toʻplami, MK-3M bilan jihozlangan NBC razvedka mashinasi. meteo toʻplami, KPO-1 namuna olish moslamasi, ASP avtomatik detektori va ifloslangan joylarni belgilash uchun KZO-2 bayroq tarqatuvchisi.
** '''RKhM-4-01'''-GSA-13, IMD-1R, ASP-12 tizimlari, PGO-11 yarim avtomatik aniqlash moslamasi, eski oʻrniga R-171M va R-173M radiostantsiyalarini oʻz ichiga olgan zamonaviy uskunalar bilan takomillashtirilgan versiya. [[R-123]]M.
** '''RKhM-4-02''' - ASP-13, IMD-2NM va IMD-23, GSA-14 kabi takomillashtirilgan aniqlash tizimlari bilan tahlil qilish, saqlash va interfeys birligi UIK-RKhB va T-235-1U.[[COMSEC]] uskunalari<ref name="federalbook1">{{pres-reliz manbasi|url=http://federalbook.ru/files/Reestr/Company/OPK-5/7549OPK5-Zavod%20Tula.pdf|title=«ЗАВОД ТУЛА|publisher=ОТКРЫТОЕ АКЦИОНЕРНОЕ ОБЩЕСТВО|accessdate=15-iyul 2013-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816025555/http://federalbook.ru/files/Reestr/Company/OPK-5/7549OPK5-Zavod%20Tula.pdf|archivedate=16 August 2011|access-date=2022-11-06|archive-date=2011-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110816025555/http://federalbook.ru/files/Reestr/Company/OPK-5/7549OPK5-Zavod%20Tula.pdf|url-status=dead}}</ref>. 
** '''RKhM-6 „Povozka“'''-eng zamonaviy aniqlash tizimlariga ega soʻnggi versiya, shu jumladan taxminan 3 kmdan aniqlash diapazoni PRKhDD-2B. RKhM-6 SN-RKhM inertial navigatsiya tizimi va 14Ts834 sunʼiy yoʻldosh navigatsiya tizimi bilan jihozlangan<ref name="federalbook1" />.  2011-yildan buyon armiya xizmatida boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.armstrade.org/includes/periodics/news/2011/1230/185511024/detail.shtml|sarlavha=ЦАМТО / Новости / В 2011 году в Сухопутные войска в рамках гособоронзаказа поступило более 30 РСЗО "Торнадо-Г"|ish=www.armstrade.org|qaralgan sana=1-yanvar 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170101003003/http://www.armstrade.org/includes/periodics/news/2011/1230/185511024/detail.shtml|arxivsana=1 January 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.arms-expo.ru/049057054048124051051055057054.html|sarlavha=ЮВО России: войска РХБ защиты перевооружаются на современные мобильные комплексы|qaralgan sana=26-noyabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131112065802/http://www.arms-expo.ru/049057054048124051051055057054.html|arxivsana=12 November 2013}}</ref>. 2018-yil noyabr oyida Suriyaga yuborilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.janes.com/article/84614/russian-deploys-new-cbrn-vehicle-to-syria|sarlavha=Janes &#124; Latest defence and security news|qaralgan sana=17-noyabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181117193725/https://www.janes.com/article/84614/russian-deploys-new-cbrn-vehicle-to-syria|arxivsana=17 November 2018}}</ref>. 
** '''RPM-2'''–KRPI tizimiga ega mobil radiologik razvedka stantsiyasi. 2000-yildan buyon xizmat qilmoqda. '''NKR''' (''nazemnij kompleks radiatsionnoj razvedki'', „yerdagi yadroviy razvedka majmuasi“) nomi bilan ham tanilgan boʻlishi mumkin.
* '''R-149BMRA'''-buyruq va signalizatsiya vositasi.
* '''R-145BM1'''-5-avlod qoʻmondonlik va signalizatsiya vositasi. 2015-yilda xizmatga kirgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://vpk-news.ru/news/33101|sarlavha=Связисты ЮВО провели радиотренировку в Чечне - Еженедельник "Военно-промышленный курьер"|ish=vpk-news.ru|qaralgan sana=21-oktabr 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161022084725/http://vpk-news.ru/news/33101|arxivsana=22 October 2016}}</ref>. 
* '''R-439-BK1'''-sunʼiy yoʻldosh aloqa vositasi.

[[Fayl:BPDM-01.jpg|thumb| BTR-80 Sabotajga qarshi kurash mashinasi BPDM Typhoon-M.]]

* '''"BPDM 15TS56M Tajfun-M"'''-BTR-82<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.armyrecognition.com/weapons_defence_industry_military_technology_uk/typhoon-m_anti-sabotage_vehicle_for_russian_strategic_missile_forces.html|sarlavha=Typhoon-M anti-sabotage vehicle for Russian Strategic Missile Forces &#124; weapons defence industry military technology UK &#124; analysis focus army defence military industry army|qaralgan sana=24-sentabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180924224811/https://www.armyrecognition.com/weapons_defence_industry_military_technology_uk/typhoon-m_anti-sabotage_vehicle_for_russian_strategic_missile_forces.html|arxivsana=24 September 2018}}</ref>  asosida ishlab chiqilgan Strategik raketa birliklari (RVSN) uchun yangi versiya, BTR-60/70 shassilarida MBP bazaviy xavfsizlik vositalarini almashtiradi. BTR-80 versiyasi 7.62 mmli pulemyotga ega yangi minora bilan jihozlangan, 5 km masofaga [[Uchuvchisiz uchish apparati|uchuvchisiz uchish]] apparati yangi optik va infraqizil diapazonlarni kuzatish qurilmasi va TKN-4S va „Kredo-1“ radari bilan taʼminlangan va 2013-yildan buyon armiya xizmatida. 2012—2020-yillarda 70 ga yaqin avtomobil yetkazib berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://itar-tass.com/sibir-news/1436780|sarlavha=ТАСС: Сибирь - В Новосибирской области соединения РВСН успешно отразили действия условного противника|ish=ТАСС|qaralgan sana=26-noyabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140916053048/http://itar-tass.com/sibir-news/1436780|arxivsana=16 September 2014}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://ria.ru/arms/20161110/1481083948.html|sarlavha=РВСН испытали боевого робота-охранника с гранатометом|sana=10-noyabr 2016-yil|qaralgan sana=12-noyabr 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161113032930/https://ria.ru/arms/20161110/1481083948.html|arxivsana=13 November 2016}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://mail.armyrecognition.com/january_2017_global_defense_security_army_news_industry/taifun-m_anti-commando_vehicle_fully_operational_in_russian_strategic_missile_forces_tass_11601171.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170118230007/http://mail.armyrecognition.com/january_2017_global_defense_security_army_news_industry/taifun-m_anti-commando_vehicle_fully_operational_in_russian_strategic_missile_forces_tass_11601171.html|arxivsana=18 January 2017|qaralgan sana=18-yanvar 2017-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://armstrade.org/includes/periodics/news/2020/0403/103057358/detail.shtml|sarlavha=ЦАМТО / Новости / За последние пять лет в РВСН поступило более 30 БПДМ "Тайфун-М" для охраны ракетных комплексов "Ярс"|nashriyot=Armstrade.org|sana=|qaralgan sana=8-mart 2022-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://armstrade.org/includes/periodics/news/2021/0111/085061162/detail.shtml|sarlavha=ЦАМТО / / В РВСН поступили около 70 боевых противодиверсионных машин "Тайфун-М"|nashriyot=Armstrade.org|sana=|qaralgan sana=8-mart 2022-yil}}</ref>.     
* '''ZS-88''' (''zvukoveshchatel'naya stantsiya'') — karnay oʻrnatilgan [[PsyOps]] avtomobil.
* '''ZS-96''' (''zvukoveshchatel'naya stantsiya'') — karnay oʻrnatilgan PsyOps avtomobil.
* '''K1Sh1 (GAZ-59032)''' - katta korpusli va qurolsiz minorali qoʻmondonlik punkti. '''UNSh''' nomi bilan ham tanilgan (''unifitsirovannyj shassi'', „birlashtirilgan shassi“). Ushbu versiya bir nechta ixtisoslashtirilgan transport vositalari uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Estoniya ushbu turdagi avtomat minorali BTR sifatida ishlatgan.
** '''BMM-80 „Simfoniya“ (GAZ-59039)''' (''bronirovannaya mnohofunktsionalnaya meditsinskaya mashina'') — zirhli tez tibbiy yordam mashinasi, uchta versiyada ishlab chiqariladi, ularning har biri 9 bemorni, shu jumladan ikkitasini orqa korpusdagi zambilda tashishi mumkin (1993-yilda ishlab chiqilgan):
*** '''BMM-1''' (birinchi tibbiy yordam va jang maydonidan evakuatsiya qilish),
*** '''BMM-2''' (batalyon darajasida dastlabki tibbiy davolanish) va
*** '''BMM-3''' (koʻchma dala kasalxonasi).
** '''E-351BrM''' - mobil elektr stantsiyasi. Avtomobil AD-30T/400 dizel-elektr generatori bilan jihozlangan boʻlib, u 15 tagacha signalli transport vositalariga quvvat etkazib beradi. Uning 2 kishilik ekipaji bor.
** '''PU-12M6 (9S482M6)''' (''punkt upravleniya'') - „Strela-1M“ ([[SA-9]]), „Strela-10M2 ([[SA-13]]), „Osa“ bilan jihozlangan havo mudofaa boʻlinmalari uchun batareya qoʻmondonlik vositasi (BKP - ''batarejnyj kommandnyj punkt''). -AK“ ([[SA-8]]), 2S6 „Tunguska“ va ZSU-23-4 „Shilka“.
*** '''PU-12M7 (9S482M7)''' - takomillashtirilgan versiya.
** '''1V152''' - dala artilleriya boʻlinmalari uchun qoʻmondonlik va oldinga kuzatuvchi vosita. Standart jihozlar masofa oʻlchagichlar, kunduzi/tungi koʻrish moslamalari, navigatsiya uskunalari va boshqalardan iborat. 1V152 va 1V153 (Ural-4320 yuk mashinasida) KSAUO „Kapustnik-B“ toʻplamiga tegishli.  
** '''R-149BMR''' - R-168-100KA „Akveduk-100KA“, R-168-100U, R-163-25U, R-163-10V va R-163-1V „Arbalet“ HF/VHF bilan jihozlangan signalli avtomobil. Radiopriyomniklar, AVSK interkom, P-338 videotizimi, AD-3,5U-28,5 generatori, ASh-4 teleskopik mast, AZI [[NVIS]] [[HF]] antennasi va ShDA-50 [[Disconne|Discone]] tipidagi antenna.
** '''R-149MA3'''-avtomobilning buyruq va signallari.

[[Fayl:R-166-0,5_radiostation_-_27th_Independent_Sevastopol_Guards_Motor_Rifle_Brigade_(3).jpg|thumb| 27-mustaqil Sevastopol gvardiya motorli miltiq brigadasining R-166 radiostantsiyasi.]]

** '''R-165B''' - „Arbalet-500K“, R-163-10V va -50, R-163-AR radiolari, R-016V „Vishnya“ HF aloqa uskunalari va AB-4U-P28.5- bilan jihozlangan HF signallari avtomobili. 1Vli generator. Radio qurilmasi  20-350km va 40–1000kmdagi diapazonga ega. 
** '''R-439-MD2'''-sunʼiy yoʻldosh aloqa vositasi.
** '''R-439-BK „Legenda 2BK“'''-sunʼiy yoʻldosh aloqa vositasi<ref>{{Veb manbasi|url=http://armstrade.org/includes/periodics/news/2017/0822/093542728/detail.shtml|sarlavha=ЦАМТО / Новости / В Приамурское объединение ВВО поступили новые мобильные станции спутниковой связи|ish=armstrade.org|qaralgan sana=22-avgust 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170822223004/http://armstrade.org/includes/periodics/news/2017/0822/093542728/detail.shtml|arxivsana=22 August 2017}}</ref>,  3400-3900 oraligʻida ishlaydi. MGts (qabul qilish) va 5725-6225 MGts (uzatish) diapazonlari.
** '''P-240BTZ'''-"Zenit" toʻplamiga ega kommutatorli avtomobil. BTR-60 asosidagi P-240BT uchun rejalashtirilgan vorisi.

[[Fayl:Infauna_K1Sh1_UNSh-12.jpg|thumb| Arman "Infauna" Yerevanda harbiy parad paytida]]

* '''"Infauna"''' - [[Havo-desant qo'shinlari]] uchun yaratilgan elektron qarshi choralar varianti, u "radio boshqariladigan portlovchi qurilmalarga aralashish uchun. Shuningdek, dushmanning taktik aloqa tizimlarini blokirovka qilish uchun moʻljallangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.rian.ru/mlitary_news/20120706/174431747.html|sarlavha=Russian Airborne Gets New ECM System|muallif=Sputnik|ish=en.rian.ru|sana=6-iyul 2012-yil|qaralgan sana=6-iyul 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121007003013/http://en.rian.ru/mlitary_news/20120706/174431747.html|arxivsana=7 October 2012}}</ref><nowiki>''</nowiki>. VDV 2012-yil boshida boshlangan dalada baholashni tugatgandan soʻng 2012-yil iyul oyi boshida dastlabki toʻrtta avtomobilni faol foydalanishga qabul qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.deagel.com/Special-Purpose-Vehicles/Infauna_a000348009.aspx|sarlavha=Infauna|ish=www.deagel.com|kirish sanasi=2-avgust 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130412014026/http://www.deagel.com/Special-Purpose-Vehicles/Infauna_a000348009.aspx|arxivsana=12 April 2013}}</ref>. 2016-yil sentyabr oyidan boshlab u Armanistonga yetkazib berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.armstrade.org/includes/periodics/news/2016/0921/124537173/detail.shtml|sarlavha=ЦАМТО / Новости / Военный парад, посвященный 25-летию независимости Армении, прошел 21 сентября в Ереване|ish=www.armstrade.org|qaralgan sana=23-sentabr 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170728180607/http://www.armstrade.org/includes/periodics/news/2016/0921/124537173/detail.shtml|arxivsana=28 July 2017}}</ref>. 
* '''Mars-2000'''-BTR-82 asosidagi razvedka jangovar mashinasi<ref>{{Veb manbasi|url=https://tass.com/defense/1160915|sarlavha=Russia developing new reconnaissance armored vehicle|ish=tass.com|qaralgan sana=27-may 2020-yil}}</ref>. 
* '''[[BTR-90]]'''

== Operatorlari ==
[[Fayl:BTR-80_operators.png|thumb| BTR-80 operatorlarining ko'k rangdagi xaritasi]]

=== Joriy operatorlari ===
[[Fayl:Moscow_2012_Victory_Day_Parade_Rehearsal,_Russian_Army,_Russia.jpg|thumb| Moskvadagi [[Rossiya armiyasining]] BTR-80]]
[[Fayl:Armenianarmya.jpg|thumb| [[Armaniston armiyasining]] BTR-80]]
[[Fayl:BTR-80_of_Bangladesh_Army.png|thumb| [[Bangladesh armiyasi]] BTR-80 [[G'alaba kuni paradida]], [[Bangladesh]] dunyodagi eng yirik operatorlardan biridir.]]
[[Fayl:Ukrainian_BTR-80_in_Tendra,_2010.jpg|right|thumb| [[Ukraina dengiz piyodalari korpusining]] BTR-80 samolyoti Sea Breeze 2010 mashqlarida ishtirok etmoqda.]]
[[Fayl:BTR-80_of_Garuda_Indobatt_Contingent_UNIFIL.png|thumb| [[Indoneziya dengiz piyodalari korpusining]] BTR-80A [[UNIFIL]] Indoneziya kontingenti]]
[[Fayl:Sri_Lanka_Military_0216.jpg|thumb| [[Shri-Lanka armiyasi]] BTR-80]]

== Muzey eksponatlari ==

* Parola tank muzeyi, [[Finlandiya]]<ref>{{pres-reliz manbasi|url=http://www.panssarimuseo.fi/index-kuvat/Museonkesa2011-7.pdf|title=Panssarimuseon kesä 2011|publisher=panssarimuseo|year=2011|accessdate=15-iyul 2013-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720185529/http://www.panssarimuseo.fi/index-kuvat/Museonkesa2011-7.pdf|archivedate=20 July 2011|access-date=2022-11-06|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720185529/http://www.panssarimuseo.fi/index-kuvat/Museonkesa2011-7.pdf|url-status=dead}}</ref>

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* Zaloga, Stiven J. (1990). ''Sovet gʻildirakli zirhli transport vositalari'' . Gonkong: Konkord nashrlari.{{ISBN|962-361-013-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/962-361-013-0|962-361-013-0]] .
* Hull/Markov/Zaloga (1999). ''Sovet/Rossiya zirh va artilleriya dizayni amaliyoti: 1945-yildan hozirgi kungacha'' . Darlington Productions.{{ISBN|1-892848-01-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-892848-01-5|1-892848-01-5]]
* BMTning oddiy qurollar reestri

== Havolalar ==

* [http://www.armyrecognition.com/Russe/vehicules_a_roues/BTR-80/BTR_80_russie_description.htm Texnik ma'lumotlar varag'i va rasmlari BTR-80 ArmyRecognition.com]
* [http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/btr-80.htm Global xavfsizlik BTR-80 tafsilotlari]
* [https://fas.org/man/dod-101/sys/land/row/btr-80.htm FAS sahifasi]
* [https://web.archive.org/web/20080219183421/http://russarms.com/land/msv/btr-80/tech-btr-80-d.asp BTR-80 seriyasi haqida (rus tilida)]
* [http://serkoff.narod.ru/photoalbum122.html Dastlabki BTR-80 rasmlari]
* [http://www.amz.ru/produktsiya/btr-80/ AMZ sayti: BTR-80 (rus tilida)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221106093849/https://www.amz.ru/produktsiya/btr-80/ |date=2022-11-06 }}
* [https://web.archive.org/web/20110727061237/http://mhrfweb.makett.org/MHRF/index.php?option=com_phocagallery&view=category&id=21:btr-80-jarmcsalad&Itemid=11&lang=en BTR-80, BTR-80A, BTR-80AM va vengriya modifikatsiyalarida yurish]
* [http://weaponsystems.net/weaponsystem/CC03%20-%20BTR-80.html Qurol tizimlari BTR-80]

[[Turkum:Gʻildirakli zirhli transport vositalari]]
[[Turkum:1980-yillarda taqdim etilgan harbiy mashinalar]]
[[Turkum:Sakkiz gʻildirakli transport vositalari]]
[[Turkum:Gʻildirakli amfibiya zirhli jangovar mashinalar]]
[[Turkum:BTR-80]]