Ziyosfera

Banu Asad

Banu Asad (arabcha: بَنُو أَسَدْ‎‎) — arab qabilasi, kelib-chiqishi Asad ibn Xuzaymaga borib taqaladi. Ular adnoniy arablar boʻlib, kuchli va nufuzli qabilalardan biri hisoblanadi[manba kerak]. Banu Asad qabilasini koʻplab arab qabilalari hurmat qilgan. Shuningdek, ular shialar orasida ham hurmatga sazovor, buning sabablaridan biri qabila vakillari Husayn ibn Alining jasadini, uning oilasi (Ahl ul-Bayt) va hamrohlarini Husaynning oʻgʻli Ali ibn Husayn Zayn al-Obidinning yordami bilan dafn etganligidir. Karbalo jangida shahid boʻlganlarning koʻplari ham shu qabila vakili boʻlgan. Bugungi kunda qabila vakillarining koʻpchiligi Iroqning Basra, Najaf, Kufa, Karbalo, Nosiriya, Amora, Kut, Hilla, Diyala va Bagʻdod shaharlarida yashaydi. Banu Asad qabilasining Shimoliy Sudanda yashovchi bir tarmogʻi Banu Kahil deb ataladi. Ular Shimoliy Sudanda Banu Asad qabilasidan tarqalgan, Hijozdan Sudanga koʻchib borgan. Shuningdek, Banu Asad qabilasi vakillari Eronning Xuziston viloyati Ahvoz shahrida ham yashaydi. Ular bu hududda qoʻshni Banu Tamim, Bani Molik, Banu Kaʼb va boshqa mashhur arab qabilalari bilan qoʻshni hududlarda istiqomat qiladi.

Banu Asad
arabcha: بَنُو أَسَدْ‎‎
Mudariy arab qabilasi
Etnik tarkibi Arab
Nisba Al-Asadiy (ٱلْأَسَدِيّ)
Joylashuv Arabiston va Levant
Kelib chiqishi Xuzayma
Tili Arab tili
Dini Shialik, Islom

Nasabi

Bani Asad qabilasi nasl-nasabi Asad ibn Xuzayma ibn Mudrika ibn Ilyos ibn Mudar ibn Nizor ibn Maʼd ibn Adnon… ibn Qedar ibn Ismoil (Ismoil) ibn Ibrohimga (Ibrohim) borib taqaladigan arab qabilasidir.

Bugungi kunda ham mavjud Asad qabilasi Mudar (mudariylar) avlodidan, aniqrogʻi Xuzayma naslidan kelib chiqqan. Shu sababli ular islom payg‘ambari Muhammadning qarindoshlari hisoblanadi. Banu Asad va paygʻambar Muhammadning nasabi Xuzayma ibn Mudrika ibn Ilyos ibn Mudarga borib taqaladi[2].

Tarix

Banu Asad merosi

VI asrda Banu Asad Kindah podshohligiga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi. Kindahdan boʻlgan Hujr ismli podshohni Banu Asad oʻldirdi; u Kindahning soʻnggi podshohi Imru' al-Qaysning otasi edi. Bu hodisa Kindah bilan (ular tomonida boʻlgan Tagʻlib kabi ayrim qabilalar yordamida) Banu Asad oʻrtasida uzoq urushni boshlab berdi; bu urushda Himyariylar podshohligi Imru al-Qaysga koʻmaklashdi. Urush natijasida Kindah podshohligi barham topdi va Imru al-Qays Najd mintaqasidan qochishga majbur boʻldi. Mashhur arab muʼallaqot shoiri Obid ibn al-Abras Banu Asadga mansub boʻlib, Hujrning oʻldirilishini maqtanib tilga olishni yoqtirardi. Namara bitigida al-Hiraning nasriy (Laxmid) podshohi Imru al-Qays I ibn Amr Bani Asaddan ikki boshliqni oʻldirganini daʼvo qiladi; bu Ibn Ishoqda ham tilga olinadi: ularning jiyani Asadiylar boʻlgan ikki amaki haqida sheʼr aytadi: „Biri erta kelib menga Asadning eng yaxshilaridan ikkisining — ‘Amr b. Masʼtid va ishonchli boshliq (as-samad) ning oʻlimini xabar qildi“[3][4][5].

Banu Asad Islomdan avval Makkaga haj uchun oʻzlariga xos talbiyaga ega boʻlgan[6].

Iroqqa koʻchish

Banu Asad VII asrda Iroqqa koʻchib, Kufa shahrida joylashdi. Ular Kufa va Karbalo yaqinida Furot daryosi boʻylarida, shuningdek Basra va Ahvozda Banu Tamim bilan yerlarni boʻlishgan holda yashab kelgan. Bani Asad Jamal jangida Ali tomonida boʻlgan. Muhammad va Alining koʻplab sahobalari Bani Asaddan chiqqan. Bani Asad qabilasi Iroq, Karbaloda Muharramning 10-kuni, hijriy 61-yil AH (milodiy 680-yil 9 yoki 10-oktyabr) boʻlib oʻtgan Karbalo jangida Husayn ibn Ali tarafini olgan[7]. Bani Asad urugʻidan koʻplab shahidlar Karbalo jangida Husayn bilan birga halok boʻlgan.

Banu Asadning Mazyadid amirligi

Asosiy maqola: Banu Mazyad

998-yilda Baniu Asad qabilasi yetakchisi Ali ibn Mazyad Iroqning Kufa hududida amalda mustaqil Mazyadid davlatini barpo etdi. Qudratli qabilaviy qoʻshin tayanchiga ega Mazyadidlar bir yarim asr davomida mintaqada katta taʼsirga ega boʻlishdi. Ular harbiy xizmatlar evaziga Buvayhiylardan unvonlar va subsidiyalar oldilar. Ularning eng barqaror yutugʻi Iroqning asosiy shaharlaridan biri boʻlgan Hilla shahriga asos solish boʻlib, u 1101-yilda ularning poytaxtiga aylandi[8]. „Mazyadid“ nomining kelib chiqishi Mazyad ibn Mixlad as-Sadoqa nomli olim, hadis roviyi va kimyogar bilan bogʻlanadi. Imod ad-Din al-Isfahoniy Mazyadid hukmdorlari haqida shunday degan:

Ular arablar edi, qudratli Banu Asad qabilasidan bo‘lgan Bani Mazyadga mansub edilar. Ular Furot bo‘ylarida qilichlarining qudrati bilan o‘zlarini mustahkamladilar. Ular muhtojlar uchun panoh, umidvorlar uchun boshpana, yordam so‘raganlarga ko‘makchi va ojizlarning tayanchi edilar. Umid bilan yashovchilar ularga intilar, olimlar esa ulardan mol topardi. Ularning xayrli yo‘lda sarflaganlari juda mashhur, saxovatlari haqidagi gaplar nihoyatda ko‘p. Sadoqa sheʼr eshitganda g‘ururdan titrar, shoir uchun saxovatidan alohida ulush ajratardi. U ularni kambag‘allikdan xalos qilardi. Ularni huzuriga qabul qilardi. U odamlarning iltimoslarini tinglashga butun vujudi bilan quloq tutar va ehtiyojlarini qondirishda nihoyatda saxiy edi.

[manba kerak]

Iroqdan tashqaridagi Bani Asad urugʻi aʼzolari

Mansour Moosa Al-Mazeedi 1963-yil 29-yanvarda eʼlon qilingan Quvayt konstitutsiyasini Al Majles Al Taʼsesy yoki Taʼsis parlamenti doirasida ishlab chiqishda muhim rol oʻynagan[9].

Al Mazeedi oilasi Iroqda shia boʻlib, Arabistondagi shia ozchiliklarining taʼsirini keskin oshirdi. Quvaytda ham shia hamda sunniy Al Mazeedi oilalari mavjud. Yaqinda Al-Mazeedi oilasining ayrim aʼzolari bir necha yuz yil avval Yamanga koʻchib, Hadramaut mintaqasida joylashgani aniqlangan. Ularning qabilaviy nomi Al-Mazyad yoki Banu Asad, ularning familiyalari esa Assadi, Al-Assadi yoki Al-Mazeedi boʻladi; ayrimlari (taxminan 1 000 kishi) Ummon va Hindistonda ham topilgan, asosan Karnataka shtatida, ajdodlar jamlangan joy esa Thokur deb ataladigan, Mangalordagi qishloqdir. Assadi familiyasiga ega sunniy musulmonlar guruhi Tipu Sulton hukmronligi davrida Mangalor portiga kelgan. Bu fors tilida soʻzlashuvchi dengizchilar oʻz nasabini Banu Asaddan deb daʼvo qilishgan. Ular Thokur qishlogʻida, Mangalorda Thokur Jamia Masjid nomli jamoat markazini qurdilar.

Karbalo jangida Banu Asaddan halok boʻlganlar

Asosiy maqola: Karbalo jangida Husayn qo‘shinidagi qurbonlar ro‘yxati

Habib ibn Muzohir (chap qanot qoʻmondoni), Muslim ibn Avsaja al-Asadi, Uns ibn Hars Asadi, Qays ibn Masher Asadi, Abu Samama Umru ibn Abdulloh.

Dafnlar

Muharramning 13-kuni, qirgʻindan uch kun oʻtib, Karbalodagi Banu Asad aʼzolari Husayn, uning oilasi va hamrohlarining jasadlarini dafn etish sharafiga muyassar boʻldilar. Banu Asad qabilasi boshqa shia arab qabilalari tomonidan keng hurmat qilinadi. Oʻn ikki imom shia yoʻnalishining 4-imomi Ali ibn Husayn Zayn al-Obidin Banu Asad qabilasiga shahidlarning jasadlarini dafn etishda yordam bergan va ularga Husayn ibn Ali, uning otasi hamda Ahl al-Bayt va ularning hamrohlarining jasadlarini tanib olishda koʻmaklashgan.[manba kerak]

Janubiy Iroqda koʻp asrlar avval Banu Asad qabilasiga qoʻshilgan sayyidlar ham bor. Shuningdek, Banu Asadning yana boshqa qabilalari va urugʻlari ham mavjud.

Yetakchi shaxslar

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ „Genealogy File: Tamim Ibn Murr“. Royalblood.co.uk. 2015-yil 24-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 25-fevral.
  2. ↑ Ibn Ishaq, Guillaume. The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Isḥāq's sīrat, London, 1955 — 3-bet. ISBN 0195778286. „The Lineage of Muhammad, Asad and Muhammad have same grandfather Khuzaimah“ 
  3. ↑ Ibn Ishaq, Guillaume. The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Isḥāq's sīrat, London, 1955 — 736, 120, 568, 720, 305, 557, 756-bet. ISBN 0195778286. 
  4. ↑ Watt, Montgomery. Muhammad at Medina, 1956 — 30, 36, 79, 88-bet. ISBN 9780199064731. „Qatan battle page 30, Mecca battle 36,79, Tulayha 88“  Alt URL
  5. ↑ Shahid. Byzantium and the Arabs in the 5th century. Washington D.C.: Dumbarton Oaks, 1989. ISBN 0884021521. 
  6. ↑ The Qur'an in context historical and literary investigations into the Qur'anic milieu Angelika Neuwirth: . Leiden: Brill, 2010 — 302-bet. ISBN 9789047430322.  Alt URL (Wayback Machine saytida 2015-10-02 sanasida arxivlangan)
  7. ↑ Karbala: Chain of events Section — The Battle
  8. ↑ George Makdisi, Notes on Ḥilla and the Mazyadids in Medieval Islam, Journal of the American Oriental Society, Vol. 74, No. 4 (Oct. — Dec., 1954), pp. 249 262
  9. ↑ Amiri Diwan, The Efforts of the Constituent Assembly, State of Kuwait 2006

Adabiyotlar

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Banu_Asad" dan olindi