Bola sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Soviet Union stamp 1979 CPA 4966.jpg|thumb|180px|Xalqaro bolalar kuni munosabati bilan chiqarilgan SSSR markasida bola tasviri (1979)]]
'''Bola''' — asosiy maʼnosi — [[bolalik]] [[yosh|davri]]dagi [[inson]]. Bolalikning yosh chegaralari turli [[madaniyat]]larda, hayotiy sikl nazariyalarida va [[huquqiy tizim]]larda farq qiladi. Umuman olganda, bola deb tugʻilish paytidan boshlab to [[jinsiy balogʻat]]ga yetguncha boʻlgan davrdagi insonga aytiladi. [[Qiz]] — [[ayol]] jinsidagi bola; [[Oʻgʻil]] — [[erkak]] jinsidagi bola.

Bola sogʻligʻiga bagʻishlangan tibbiyot boʻlimi [[pediatriya]] deb aytiladi.

== Tarixiy maʼlumotlar ==
Olimlar bola haqidagi taʼlimot eramizdan oldingi IV asrda tibbiyot otasi [[Gippokrat]]ning "Bola tabiati haqida" nomli kitobi bilan boshlangan deb hisoblaydilar. Keyinchalik (I—II asrlar) bolalarni tarbiyalash va parvarishlash haqida [[Sels]], [[Galen]] va [[Soran]]lar yozadilar. Keyingi 15 asr davomida amalda oldin Galen va Soran tomonidan bayon etilganlar takrorlandi. Lekin, koʻp [[bolalar oʻlimi]], [[muhtojlarga yordam beruvchi tashkilot]]larning paydo boʻlishi, shuningdek [[Yevropa]]ning ayrim davlatlarida [[tashlandiq bola|tashlandiq]] va [[qarovsiz bolalar|boquvchisini yoʻqotgan bolalar]] uchun [[tarbiya uyi|tarbiya uylari]]ning ochilishi XV-XVII asrlarda bolalar organizmining oʻziga xos xususiyatlariga qiziqish uygʻonishiga sababchi boʻldi — bolalarni tarbiyalash va parvarishlashga bagʻishlangan koʻp sonli asarlar chop etildi<ref name="Mazurin">{{adabiyot
|muallif          = [[Mazurin Andrey Vladimirovich|A. V. Mazurin]], [[Voronsov Igor Mixaylovich|I. M. Voronsov]].
|qism          = 
|sarlavha       = Bolalar kasalliklari [[propedevtikasi]]
|asl       = 
|havola         = 
|masʼul  = 
|nashr        = 1-nashr
|joy          = {{M}}
|nashriyot = [[Tibbiyot (nashriyot)|Tibbiyot]]
|yil = 1986
|tom =
|sahifa = 6-19
|sahifalar = 432
|seriya =
|isbn =
|adad = 100000
}}</ref>.

== Bolalik davrlari ==
Bola — doimo oʻsuvchi va rivojlanuvchi organizm, har bir yosh bosqichida maʼlum morfologik, fiziologik va psixologik xususiyatlarni egallab boradi<ref name="Mazurin"/>. Postnatal (tugʻilgandan keyingi) davrda quyidagilar farqlanadi:
* ''yangi tugʻilganlik davri'' (hayotining birinchi toʻrt haftasi (28 kun))
* ''emadigan yosh'' (hayotining 29-kunidan boshlab bir yilgacha)
* yasli yoki ''maktabgacha yoshdan oldingi davr'' (uch yilgacha)
* ''maktab yoshigacha boʻlgan davr'' (uch yildan yetti yilgacha)
* ''kichik maktab yoshi'' (yetti yoshdan oʻn bir yoshgacha)
* ''katta maktab yoshi'' (oʻn ikki yoshdan oʻn yetti - oʻn sakkiz yoshgacha)

=== Balogʻatga (voyaga) yetish yoshi ===
* Koʻpchilik davlatlarda balogʻatga yetish yoshi 18 yoshdan boshlanadi.
* Balogʻatga yetishning eng kichik yoshi Farer orollarida oʻrnatilgan — 14 yosh.
* Kubada balogʻatga yetish 16 yoshda keladi.
* Oʻzbekistonda balogʻatga yetish yoshi — 18 yosh.

''Shuningdek qarang — [[Balogʻatga yetish]]''

== Bola rivojlanishi ==
[[Fayl:Little Angel & Dish.jpg|thumb|240px|Foydali uy ishlarida ishtiroki]]
{{see|Jismoniy rivojlanish}}
''Bola rivojlanishi'' — goʻdakning ulgʻayishi jarayonida uning jismoniy va psixologik rivojlanishi bilan kechuvchi jarayon va mexanizmlarni oʻrganishga bagʻishlangan fan yoʻnalishi.

== Oʻsmirlik (oʻspirinlik) davri ==
{{main|Oʻsmir}}
Bolaning jinsiy balogʻatga yetish yuz beradigan va organizm rivojlanishining yuqoriroq darajasiga oʻtish davri — [[balogʻatga yetish]].<br />
Oʻsmir — yoshi [[bolalik]]dan [[oʻspirinlik]]ga oʻtayotgan [[erkak|yigit]] yoki [[voyaga yetgan qiz]]. Hozirgi fan oʻsmirlik yoshini davlat (yashash mintaqasi) va madaniy-milliy xususiyatlarga, shuningdek jinsiga bogʻliq ravishda aniqlaydi (12-14 yoshdan 15-17 yoshgacha).

2011-yilga dunyoda milliarddan ortiq oʻsmir mavjud deb hisoblanadi<ref name=autogenerated1>{{Citation |year= |title=Moskvadagi BMT Axborot markazi — Press-bulleten |url=http://www.unic.ru/bill/?ndate=2011-02-28#4641 |access-date=2013-06-19 |archivedate=2012-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120920090134/http://www.unic.ru/bill/?ndate=2011-02-28#4641 }}</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}
* [http://www.arfi.mhost.ru/Prava_rebenka/Convenc.doc Bolalar huqulari toʻgʻrisida konvensiya]

[[Turkum:Bolalik| ]]
[[Turkum:Odam ontogenezi]]
[[Turkum:Bola huquqlari]]
[[Turkum:Oila]]