Buvayda tumani sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼmuriy birlik
 |Rang1                            = {{rang|Oʻzbekiston}}
 |Oʻzbekcha nomi                 =  Buvayda tumani
 |Asl nomi            =  
 |Gerb                             =
 |Bayroq                             = 
 |Gerb kengligi                     = 
 |Bayroq kengligi                     = 
 |Gerb taʼrifi                   = 
 |Bayroq taʼrifi                   = 
 |Mamlakat                           = [[Oʻzbekiston]]
 |Maqomi                           = [[tuman]]
 |Tegishli hudud                         = 
 |Tarkibida                         = [[Fargʻona viloyati]]
 |Markazi                          = [[Ibrat (shaharcha)|Ibrat]]
 |Yirik shahari                    = 
 |Yirik shaharlari                   = 
 |Asos solingan                      = [[1959-yil]]
 |Bekor qilingan                       = 
 |Rahbari                            =  Bexzod Ibragimov <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Бувайда тумани ҳокими ва ўринбосарлари ҳақида маълумот |url=https://fergana.uz/site/view/news/211 |qaralgan sana=2022-11-13 |arxivsana=2022-11-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221113173237/https://fergana.uz/site/view/news/211 }}</ref>
  |Rahbar ismi                  = Hokim
 |Rahbari2                           = 
  |Rahbar ismi2                 = 
 |YAIM                              = 
  |YaIM yil                         = 
  |YAIM oʻrin                    = 
  |YAIM jon boshiga     = 
  |YAIM jon boshiga oʻrinda= 
 |Til                             = [[Oʻzbek tili|oʻzbek]]
 |Tillar                            = 
 |Aholi                        =  272 ming <ref>[http://ferghana.uz/buvayda Tuman aholisi]</ref>
  |Roʻyxatga olingan yil                    = 2026
  |Aholi foizi            = 
  |Aholi oʻrinda= 
  |Zichligi                       = 620
  |Zichlig joyi              = 
  |Millatlar tarkibi             = [[Oʻzbeklar]] - 99,7% 
  |Dinlar tarkibi         =  [[islom|musulmonlar]]
 |Maydoni                          = 280
  |Maydon foizi              = 
  |Yer maydoni                =
 |Yuqori balandligi              = 
 |Oʻrtacha balandligi                   = 
 |Quyi balandligi               = 
 |Kengligi                           = 
 |Uzunligi                          = 
 |Xarita                            = Buvayda tumani.png
 |Xarita oʻlchami            = 300
 |Maʼmuriy birlik xaritasi   = 
  |Xarita oʻlchami ае        = 
 |Soat mintaqasi             = [[UTC+5]]
 |Qisqacha                   = 
 |ISO                        = 
 |FIPS                       = 
 |Telefon kodi               = 
 |Pochta indeksi             = 
 |Internet domeni            = 
 |Avtomobil raqami kodi      = 
 |Sayt                       = 
 |TurkumCommons              = 
 |Izoh                       = 
}}
'''Buvayda tumani''' — [[Fargʻona viloyati]]dagi tuman. [[1926-yil]] 29-sentabrda tashkil etilgan. [[1959-yil]] 14-dekabrda tugatilib, uning hududi [[Uchkoʻprik tumani|Uchkoʻprik]] va [[Bagʻdod tumani|Bagʻdod tumanlariga]] qoʻshib yuborilgan. [[1973-yil]] 26-dekabrda qayta tuzildi. Tuman hududi [[Qoʻqon]] shahridandan shimolroqda joylashgan. Buvayda tumani viloyatning Bagʻdod, Uchkoʻprik, [[Dangʻara tumani|Dangʻara]], [[Oltiariq tumani|Oltiariq tumanlari]], [[Namangan viloyati]]ning [[Pop tumani]] bilan chegaradosh. Maydoni 0,28 ming km<sup>2</sup>. Aholisi 252 ming kishidan ziyod (2026). Buvayda tumanida 53 ta mahalla fuqarolar yig'ini bor. Markazi — [[Ibrat (shaharcha)|Ibrat]] (Yangiqoʻrgʻon) Shaharchasi. Buvayda nomi Bibiubayda nomidan olingan

== Tabiati ==
Buvayda tumani relyefi asosan tekislik. Iqlimi kontinental. Yanvarning oʻrtacha harorati — 2,3&nbsp;°C, iyulniki 27,5&nbsp;°C. Yiliga 120–130&nbsp;mm yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri 218 kun. Bahor va kuzda kuchli shamollar esadi. Gilli, qumoqli, sugʻoriladigan oʻtloqi tuproqlar tarqalgan. Shimoliy va shimoli-gʻarbda barxan, doʻng qumlar uchraydi. Soʻx suvi Bekobod, Bachqir, Kartan, Buvayda ariqlari orqali keladi. Tuman shimoldan Bagʻdod kollektori, Achchiqkoʻl va boshqa kanallar oʻtgan. 7 suv inshooti, 140 dan ziyod artezian va drenaj qudugʻi bor. Ekinzorlar Soʻx daryosi, Katta Fargʻona kanali, Katta Andijon kanali hamda yer osti suvlaridan sugʻoriladi. Qumli yerlarda qandim, cherkez, yulgʻun, yantoq, oqbosh oʻsadi. Turli kaltakesaklar, oʻqilon, chipor ilon, shtraux qurbaqaboshi va boshqalar yashaydi.

== Aholisi ==
Tumanda 272 ming kishi istiqomat qiladi.  Aholini 99,7% ni oʻzbeklar, 0,1% ni tojiklar, 0,1% ni qirgʻizlar tashkil etadi.

== Tarixiy obidalari ==
Tarixiy obidalardan <nowiki>XV—XVI</nowiki> asrlarga oid Bibi Buvayda maqbarasi, Boʻston Buva maqbarasi (Sulton Boyazid Bistomiy), Podshopirim (Fargʻona vodiysida islomni targʻib qilgan. Shoh Mahmud Jalil ismli imom nomi bilan boglik rivoyat bor), Bandikushod, Soʻfi Azizlarning maqbaralari bor.

== Xoʻjaligi ==
Xoʻjaligi asosan qishloq xoʻjaligiga ixtisoslashgan boʻlib, yetakchi tarmogʻi paxtachilikdir. Qishloq xoʻjaligida sugʻoriladigan yerlar 16104 ga, shu jumladan 8620 ga [[paxta]], 5370 ga donli ekinlar, 1930 ga yem-xashak ekinlari, 170 ga sabzavotpoliz ekinlari, 915 ga mevazor va tokzorlar bilan band. Buvaydaning oqqoʻrgʻon anjiri qadimdan mashhur. Tuman shirkat va shaxsiy xoʻjaliklarida 31,5 ming qoramol, 19 ming qoʻy va echki, 34 ming parranda, 25 [[ot]], 580 dan ziyod [[asalari]] uyasi bor (2000). Pillachilik rivojlangan.

== Sanoati ==
Sanoati qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Ip yigiruv va toʻquv fabrikasi, tikuvchilik trikotaj fabrikasi, meva va sabzavotlarni qayta ishlash (jumladan, anjir qiyomi ishlab chiqarish sexlari), gilam toʻqish, gʻisht zavodlarii, qurilish taʼmirlash tashkiloti, aksiyadorlik jamiyati, 304 kichik va xususiy korxona, taʼmirlash ustaxonasi, avtokorxona bor.

== Ijtimoiy soha ==
Tumanda 15&nbsp;km li temir yoʻl ([[Toshkent]] — [[Namangan]]), 11&nbsp;km li xalqaro, 49&nbsp;km li respublika, 100&nbsp;km viloyat ahamiyatiga ega avtomobil yoʻllari mavjud. Ichki avtomobil yoʻllarining uzunligi 718&nbsp;km.

53 umumiy taʼlim maktabi, 2 litsey, gimnaziya, nafis sanʼat va sport maktablarida 31 ming oʻquvchi taʼlim oldi. 54 ommaviy va bolalar kutubxonasi, 8 sanʼat saroyi, [[muzey]], 25 [[dorixona]], 780 oʻrinli 4 [[kasalxona]], 52 oʻrinli sanatoriy, qon quyish stansiyasi, 3 poliklinika, 53 tibbiy punkti boʻlib, ularda 245 vrach, 1368 oʻrta maʼlumotli tibbiy xodim ishlaydi. Yer ostidan chiqarilgan shifobaxsh suv yoniga kurort qurilgan va uni yanada kengaytirish moʻljallanmoqda. Aholiga 178 savdo shoxobchalari xizmat koʻrsatadi. [[1950-yil|1952-yil]]dan „Buvayda koʻzgusi“ tuman gazetasi chiqadi (adadi 2030)<ref>{{Veb manbasi|url=http://stat.uz/upload/iblock/4eb/SOATO.zip|title=СОАТО Система обозначений административно-территориальных образований|accessdate=1-oktabr 2011-yil|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AFMlmb9y?url=http://stat.uz/upload/iblock/4eb/SOATO.zip|archivedate=2012-08-28}}</ref>.

== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{OʻzME}}

{{Fargʻona viloyati}}

[[Turkum:Fargʻona viloyati tumanlari]]