Ziyosfera

Chernobil

(Chernobyldan yoʻnaltirildi)
Мир станциясидан шаҳар ва Чернобил электр станциясининг фотосурати, 1997-йил

Чернобил (/тʃɜːрˈноʊбəл/ чур-НОҲ-бəл, ББ шунингдек /тʃɜːрˈнɒбəл/ чур-НОБ-əл русча: Чернобыль Чернобил , ИПА: [тɕɪрˈнобɨлʲ]) ёки Чорнобил (украинча: Чорнобиль , ИПА: [тʃорˈнɔбɪлʲ] (</имг>) Чернобил АЭСининг зонасидаги қисман ташлаб кетилган шаҳар, Украина шимолидаги Киев вилояти Вишгород туманида жойлашган. Чернобил тахминан 90 км Киевдан шимолда ва 160 км Беларусиянинг Гомел шаҳридан жануби-ғарбда жойлашган. Эвакуация қилинишидан олдин шаҳарда 14 000 га яқин аҳоли истиқомат қилар эди[1], ҳозир эса 1 000 га яқин одам истиқомат қилади.

Биринчи марта 1193-йилда герсоглик ов уйи сифатида тилга олинган шаҳар тарих давомида бир неча бор қўлларини алмаштирган. ХВИ асрда яҳудийлар шаҳарга кўчиб ўтдилар ва 1626-йилда бу ҳудудда ҳозир тугатилган монастир ташкил этилган. ХВИИИ асрнинг охирига келиб, Чернобил Тверский сулоласи давридаги Ҳасидик иудаизмининг асосий маркази бўлиб, ХХ аср бошларида шаҳар Қирғинга дучор бўлганидан кейин Чернобилни тарк этган. Яҳудий жамияти кейинчалик Ҳолокост пайтида ўлдирилган. 1972-йилда Чернобил Украинанинг биринчи атом электр станцияси сифатида танланган. 1977-йилда очилган ва шаҳарнинг шимолида жойлашган. Чернобил 1986-йил 5-майда, стансиядаги ҳалокатли ядровий ҳалокатдан тўққиз кун ўтиб эвакуация қилинди, бу тарихдаги энг йирик ядровий офат бўлди. Завод ишчилари учун уй сифатида қурилган яқин атрофдаги Припят шаҳри аҳолиси билан бир қаторда, аҳоли янги қурилган Славутич шаҳрига кўчирилди ва кўпчилик қайтиб келмади.

Шаҳар 1923-йилдан Чернобил округининг маъмурий маркази бўлган. Табиий офатдан кейин, 1988-йилда, туман тугатилиб, бошқарув қўшни Иванков туманига ўтказилди. Украинанинг маъмурий ислоҳоти доирасида 2020-йил 18-июлда туман тугатилди, бунинг натижасида Киев вилоятидаги туманлар сони еттитага қисқарди. Иванков тумани ҳудуди Вишгород туманига бирлаштирилди[2][3].

Гарчи Чернобил бугунги кунда биринчи навбатда арвоҳ шаҳар бўлса-да, у ерда ҳали ҳам оз сонли одамлар яшайди, „Оwнер оф тҳис ҳоусе ливес ҳере“[4] ёзувлари билан белгиланган уйларда ва оз сонли ҳайвонлар ҳам яшайди. Шунингдек, шаҳарда Чернобил АЭСдан ҳимояланган ҳудуднинг қўриқчилари ва маъмурий ходимлари жойлашган. Шаҳарда иккита умумий дўкон ва меҳмонхона мавжуд.

Чернобил 2022-йилда Россиянинг Украинага бостириб кириши пайтида Чернобил жанги жойига айланди ва рус кучлари шаҳарни 24-февралдан 2-апрелгача босиб олди. Унинг қўлга олинишидан сўнг радиация даражаси кўтарила бошлаганини маълум қилинди.

Одамлари

  • Аарон Тверский Чернобил (1784-1871), раввин
  • Александр Франcисзек Чодкевич (1776-1838), полшалик сиёсатчи ва тошбосмачи
  • Александр Красношчёков (1880-1937), сиёсатчи
  • Андрей Смалко (1981-), футболчи
  • Арнолд Лаховский (1880-1937), рассом
  • Ян Миколай Чодкевич (1738-1781), полшалик зодагон, Розалия Лубомирсканинг отаси
  • Экатерина Счербаченко (1977-), опера хонандаси
  • Григорий Ирмович Новак (1919-1980), яҳудий совет оғир атлетикачиси
  • Жошуа бен Аарон Зейтлин (1823-1888), олим ва хайриячи
  • Маркиян Камиш (1988-), ёзувчи ва ликвидаторнинг ўғли
  • Розалия Лубомирска (1768-1794), Франсия инқилоби пайтида гилётинланган полшалик зодагон аёл
  • Володимир Правйк (1962-1986), ўт ўчирувчи ва тугатишчи

Яна қаранг

  • Чернобил билан боғлиқ мақолалар рўйхати

Манбалар

  1. ↑ Моулд, Ричард „Эваcуатион зонес анд популатионс“, . Чернобйл Реcорд. Бристол, Энгланд: Институте оф Пҳйсиcс, Май 2000 — 105-бет. ИСБН 0-7503-0670-Х. 
  2. ↑ „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.“ (ук). Голос України (2020-йил 18-июл). Қаралди: 2020-йил 3-октябр.
  3. ↑ „Нові райони: карти + склад“ (Украиниан). Міністерство розвитку громад та територій України.
  4. ↑ Wитҳингтон, Жоҳн. Дисастер!: А Ҳисторй оф Эартҳқуакес, Флоодс, Плагуэс, анд Отҳер Cатастропҳес. Скйҳорсе Публишинг Cомпанй, Инcорпоратед, 13 Деcембер 2013 — 328-бет. ИСБН 978-1-62636-708-1. 

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Chernobil" dan olindi