Darvishali Changiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | Oti                  = Darvishali Changiy
 | tavallud_sanasi      = XVI asr
 | tavallud_joyi        = [[Hirot]]
 | vafot_sanasi         = XII asrning 20-yillari
 | vafot_joyi           = [[Buxoro]]
 | kasbi                = [[Musiqashunoslik|Musiqashunos]], [[bastakor]], [[sozanda]], [[hofiz]], [[shoir]]
}}

'''Darvishali Changiy''' ({{Lang-fa|درویش علی چنگی‎}}; toʻliq ismi: '''Darvish Aliyi Changiy al-Xoqoniy ibn Mirzo Ali Changiy ibn Abdulali Qonuniy ibn Xoʻja Abdullo Muhammad Marvarid'''; XVI asr, [[Hirot]] – XII asrning 20-yillari, [[Buxoro]]) – [[Musiqashunoslik|musiqashunos]], [[bastakor]], [[sozanda]], [[hofiz]] va [[shoir]].

== Hayoti ==
Darvishali Changiy XVI asrda Hirotda tugʻilgan. Yoshligidan musiqaga qiziqib, Xojagiy Jaʼfar Qonuniy, Ali Doʻst Noyi, Amir Masti Qobuziy, Xasan Kavkabiylardan taʼlim olgan. [[Movarounnahr]] va [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xuroson]] madaniy markazlari ([[Buxoro]], [[Balx]], [[Andijon viloyati|Andijon]], [[Kesh]], [[Samarqand]] kabi shaharlar)da yashab ijod qilgan. Sheʼrlarini Changiy taxallusi bilan yozgan. Bir qancha [[qasida]], [[gʻazal]], [[ruboiy]]<nowiki/>lari va „Risolai musikiy“ asarlari bizgacha yetib kelgan. „Risolai musiqiy“ning 1-nusxasi, 1572; 2-nusxasi „Tuhfatus-surur“ („Shodlik armugʻoni“) nomi bilan ham mashhur, taxminan 1611, [[Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi]] [[Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti|Sharqshunoslik instituti]]<nowiki/>da saqlanadi, inv. №№ 449, 468. Mazkur risola 16–17-asrlar musiqa madaniyatining asosiy manbai sifatida katta ilmiy ahamiyatga ega. [[Fors tili]]<nowiki/>dagi 12 bobdan iborat bu [[qoʻlyozma]] [[Jomiy]] va [[Kavkabiy Najmiddin Buxoriy|Kavkabiy]] [[risola]]<nowiki/>lari hamda Husayn Oxun, Imom Kuliy Udiy, Zaytun Gʻijjakiy kabi musiqa ustodlarining asarlaridan toʻplangan maʼlumotlar asosida yozilgan. Muallif [[Amir Xusrav Dehlaviy]]<nowiki/>ning musiqiy qarashlarini ham oʻz asariga kiritgan. Unda 16–17-asrlardagi musiqa hayoti, bastakorlik sanʼati, [[Musiqa asbobi|musiqa sozlari]], musiqiy-nazariy ([[Oʻn ikki maqom]], iyqoʼ va boshqalar) va ijrochilik masalalari oʻzining ifodasini topgan. Risolaning tarixiy boblari adabiy [[tazkira]]<nowiki/>lar uslubida yozilib, [[Movarounnahr]] va [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xuroson]] musiqa arboblarining tarjimai holi, afsonaviy va tarixiy shaxslar (podshoh Bahrom va Dilorom Changiydan boshlab, [[Firdavsiy]], [[Rudakiy]], [[Amir Temur]], [[Mirzo Ulugʻbek]], [[Alisher Navoiy]], sulton [[Husayn Boyqaro]] va oʻzining hamasrlari)ga bagʻishlangan. Darvishali Changiy ulugʻ bastakor sifatida naqsh, amal, savt, [[peshrav]] shaklidagi kuylar yaratgan.

== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Semyonov A. A., Sredneaziatskiy traktat po muzike Dervisha Ali (XVII v.), T., 1946.


{{chala}}