Diadem sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Antiochus_III_197_BC.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Antiochus_III_197_BC.JPG/330px-Antiochus_III_197_BC.JPG|thumb| [[Salavkiylar|Salavkiylar imperiyasining]] Buyuk Antiox III tangasi qirol diadem bilan tasvirlangan]]
[[Fayl:MET_DT9229.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/MET_DT9229.jpg/220px-MET_DT9229.jpg|thumb| Oltin diadem. [[Hindiston]], 9-10 asrlar]]
[[File:Diadem_given_to_Veiled_Prophet_Queen_in_1930.png|thumb|Sent-Luis, Missuri, 1920-yil]]
'''Diadem''' — tojning bir turi, xususan, qirollik nishoni sifatida monarxlar va ularning oila aʼzolari tomonidan taqiladigan bezakli bosh kiyimi.

== Umumiy koʻrinish ==
Diadem soʻzi [[Qadimgi yunon tili|yunoncha]] Dídiēma ''diadēma'', „band“ yoki „fileta“,<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057 %3Aentry%3Ddia%2Fdhma διάδημα],
Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus Digital Library</ref> díadéō ''diadéō'' „Men mahkamlayman“ soʻzlaridan olingan<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057 %3Aentry%3Ddiade%2Fw διαδέω], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus Digital Library</ref>. Bu atama dastlab boshga oʻraladigab naqshli oq ipak lentaga tegishli boʻlgan. Bunday lentalar antik davrda sport oʻyinlarida gʻolib boʻlgan sportchilarning boshiga kiydirish uchun ham ishlatilgan. Keyinchalik diadem soʻzi dumaloq yoki " fileta " shaklidagi metall tojga nisbatan qoʻllangan. Ushbu turdagi tojlarning eng qadimgi namunalaridan baʼzilari qadimgi Misrda, oddiy mato turidan tortib to murakkab metall turiga qadar uchraydi<ref>Revello, Manuela, „The first aegean jewellery (4500-1800 B.C.): a new attempt at gold and silver diadems classification“, in Archaeometallurgy in Europe, International Conference Proceedings, Milan 24-25-26 September 2003, II, 657- 664</ref>.

Diadem ayollar kiyadigan va peshonaga taqiladigan yarim toj shaklida ham boʻladi. Baʼzi jamiyatlarda bu bosh atrofida kiyiladigan gulchambar shaklida boʻlishi mumkin. Qadimgi fors qirollari baland va tik qirollik tiarasini kiyib yurishgan. Yunon xudolarining malikasi [[Gera (mif)|Geraning]] oltin toji ham diadem deb atalgan.

[[Xarappa madaniyati]]ga (taxminan miloddan avvalgi 3300 — mil. 1300 yillar) tegishli boʻlgan „Ruhoniy qirol“ haykalida ham diademni koʻrish mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.harappa.com/slide/priest-king-mohenjo-daro|sarlavha='Priest King,' Mohenjo-daro &#124; Harappa}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.harappa.com/indus2/122.html|sarlavha='Priest King' Forehead &#124; Harappa}}</ref>.

Maʼlumotnomalarga koʻra, „diadem“ odatda shohlik kuchi yoki qadr-qimmatining timsoli uchun ishlatiladi. [[Diokletian]] davridan boshlab Rim imperatorlari tomonidan kiyilgan bosh kiyimi suratlarda diadem koʻrinishida tasvirlangan.

== Galereya ==
<gallery widths="200" heights="200">
Fayl:Crown of Sit-Hathor Yunet (Senusret II’s daughter).jpg|Malika [[Sithathoriunet|Sit-Xathor Yunetning qabridan]] topilgan toj. [[Twelfth Dynasty of Egypt|12-sulolasi]] [[Ancient Egypt|Misr]] miloddan avvalgi <nowiki>XIX</nowiki> asr.
Fayl:17th Dynasty Crown (Nubkheperre Intef).jpg|[[Seventeenth Dynasty of Egypt|17-sulolaning]] toji ([[Rijksmuseum van Oudheden]])
Fayl:Wig with diadem.jpg|[[Nineteenth Dynasty of Egypt|19-sulolaning]] diademali parik ([[British Museum|Britaniya muzeyi]])
Fayl:MycenaeDiadems.jpg|[[Greece|Yunonistonning]] [[Mycenae|Mykena]] shahridan topilgan elliptik diadema (miloddan avvalgi <nowiki>XVI</nowiki> asr)
Fayl:Diodotus I of Bactria wearing the diadem.jpg|[[Diodotus of Bactria|Baqtriyalik Diodot]] [[Hellenistic|ellinistik]] [[Kingship|shohlikning]] ramzi boʻlgan ''diadem''.
Fayl:Greek — Greek Diadem — Walters 571541.jpg|[[Walters Art Museum|Valters sanʼat muzeyi]]. Miloddan avvalgi <nowiki>III—II</nowiki> asrlar.
Fayl:Goldschmuck — Diadem.jpg|Oltin diadem. [[Alexandria|Iskandariya]] yoki [[Egypt|Misrda]] tayyorlangan va [[Ptolemaic dynasty|Ptolemeylar sulolasi]] (miloddan avvalgi 220-100) zodagon ayoliga tegishli: qisqich Herakl tuguniga oʻxshaydi.
Fayl:Mithradatesi.jpg|[[Mithridates I of Parthia|Parfiyalik Mitridat I ning Draxmasi]] [[Drachma|,]] unga soqol qoʻygan va boshida qirollik diademasi tasvirlangan
Fayl:Greco-Roman — Womanʼs Head with Diadem — Walters 23241 — Right.jpg|Diadema kiygan ayolning yunon-rum byusti (miloddan avvalgi 100 — miloddan avvalgi 100 yillar)
Fayl:Tiberius II.jpg|IV asrdan boshlab Sharqiy xristian Rim imperatorlari kiygan imperator diademasi
Fayl:Austrian — Gothic-Style Bracelet — Walters 571999.jpg|Ikki bargli element qoʻshilgan diademdan qilingan bilaguzuk [[Walters Art Museum|Uolters sanʼat muzeyi]])
Fayl:ArdashirIGoldCoinHistoryofIran.jpg|Ardashir I
</gallery>

== Manbalar ==
{{manbalar}}