Dur sahifasining manbasini koʻrish

'''Dur''', inju ([[xitoy tili]]dan) — 1) [[mollyuskalar]]ning mantiya [[teri]]sida [[shar]]simon yoki notoʻgʻri shaklda paydo boʻladigan [[mahsulot]]. Durning [[tuzilma|tarkib]]i [[chigʻanoq]]lar tarkibidan farq qilmaydi va asosan [[kalsit]]dan iborat. Juda oz [[miqdor]]da [[suv]], [[organik modda|organik]] va boshqa moddalar boʻladi. Eng yirik va yuqori sifatli durlar iliq suvli okeanlarda hamda chuchuk suv [[suv havzasi|hdvzalari]]da yashaydigan Pteria va Margaritana deb ataladigan [[ikki pallalilar|ikki tavaqali]] mollyuskalarda topilgan.

Durga har xil [[rang]]lari bilan jilolanib turadigan konsentrik tuzilishdagi marvarid qatlamlari xos boʻladi. Tabiatda pushti rang yoki sargʻish oq, baʼzan qora rangdagi, [[kaptarlar|kaptar]] [[tuxum]]idek keladigan dur eng qimmatbaho hisoblanadi. Dur [[Bahrayn]] [[orol]]lari, [[Qizil dengiz]], [[Yaponiya]], [[Shri-Lanka|Shrilanka]], [[Avstraliya]] [[qirgʻoq]]lari yaqinida va boshqa joylarda yashovchi mollyuskalardan olinadi. [[Rossiya]]ning [[Murmansk viloyati]], [[Uzoq Sharq]], [[Xitoy]], [[Shimoliy Amerika]] atroflaridagi [[dengiz]]larda ham dur bor. Durning tabiiy zahiralari ozayib ketganligi sababli XX asr boshlaridan sunʼiy yoʻl bilan koʻpaytirilmoqda (maxsus havzalar va oqib yuruvchi katta idishlarda [[koʻpaytirish|koʻpaytiriladi]]. Buning uchun yosh chigʻanoqlarning mantiya terisi [[sirt]]iga mayda sharsimon [[qum]] zarralarini joylashtirib, taxminan 10 yil davomida boqib yiriklashtiriladi). Bu usul hozir [[Yaponiya]] va [[Xitoy]]da keng qoʻllanadi; 2) [[zeb-ziynat buyumlari|zeb-ziynat buyumi]]. Durning yirik va mayda (marvarid) donalari [[taqinchoqlar]] ([[tillaqosh]], [[isirgʻa]], [[uzuk]], toʻgʻnogʻich va boshqalar)ni [[bezash sanʼati|bezashda]] ishlatiladi. Shuningdek, saralab olingan yirik durlardan [[ip]]ga tizib tayyorlangani ([[munchoq]]) [[boʻyin]]ga taqiladi. Dur qadimdan [[zargarlik]]da keng foydalanilgan, qimmatbaho metallar ([[oltin]], [[kumush]] va boshqalar)dan tayyorlangan buyumlarga [[qimmatbaho toshlar]] bilan birga qadalgan.

== Adabiyot ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 {{OʻzME}}

[[Turkum:Zoologiya]]
[[Turkum:Zargarlik]]
[[Turkum:Javohirlar]]


{{chala}}