Elektr stansiyasi sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Taichung Thermal Power Plant.JPG|thumb|Elektr stansiyasi]]

'''Elektr stansiyasi''' — [[Elektr enyergiyasi sanoati|elektr energiyasi]] ishlab chiqarish uchun moʻljallangan uskunalar, jihozlar va apparatlar, buning uchun zarur inshootlar va binolar majmui; elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi [[korxona]] hisoblanadi. Energiya manbalariga qarab, issiqlik elektr stansiyalari (Issiqlik elektr stansiya, bugʻ turbinali, gaz turbinali, dizelli), [[gidroelektr stansiya]], [[shamol elektr stansiyasi]], gidroakkumulyatsiyalovchi elektr stansiyasi, koʻtarilish suv elektr stansiyasi va magnitogidrodinamik generatorli stansiyalarga boʻlinadi. Atom elektr stansiyasi, geotermal (yer issiqligidan foydalanuvchi) elektr stansiyalari va gelioenergetika stansiyalari (qarang [[Geliotexnsha]]) issiqlik elektr stansiyasi jumlasiga kiradi.

Geotermal Elektr stansiyasi yer ostidagi issiqlikni elektr energiyasiga aylantiradigan bugʻ turbinali Elektr stansiyasidir. Vulkanli hududlarda 2000–3000 m yer ostidagi suvlarning temperaturasi 100° dan yuqori boʻladi (qarang [[Geotermal resurslar]]). Geotermal Elektr stansiyasida suvbugʻ aralashmasi yer sirtiga chiqarilib, separator qurilmasiga beriladi va suvdan bugʻ ajratiladi. Bugʻ turbinaga, issiq suv isteʼmolchilarga beriladi. Bunday st-yalar Rossiya, [[Italiya]], Yangi Zelandiya, AQSH va Yaponiyada ishlatiladi.

Issiqlik Elektr stansiyasi elektr energetikaning asosi hisoblanadi. Birinchi qudratli elektr st-ya birlamchi energiya manbalari yaqiniga qurish va ishlab chiqarilgan elektr energiyasini uzoq isteʼmolchilarga faqat uch fazali oʻzgaruvchan tok asosidagina uzatish mumkin. Shunday elektr stansiyalarning birinchisi 1891-yil M. O. Dolivo-Dobrovolʼskiy tomonidan Laufen shahri ([[Germaniya]])da qurilgan. U suv turbinasining quvvati 300 o.k.ga teng gidroelektr stansiya boʻlgan. Oʻzbekistonda XX asr 10-yillarida barcha elektr stansiyalarning umumiy quvvati 3000 kVt dan oshiqroq edi. 1920—30-yillarda Toshkent, Buxoro, Samarqand va boshqalar shaharlarda yirik dizel elektr stansiyalari qurildi. Oʻzbekistonda qurilgan birinchi gidroelektr stansiya — Boʻzsuv 1 1926-yil 1-mayda ishga tushirilgan. Keyinchalik birinketin GESlar va Issiqlik elektr stansiyalari qurilgan.

Oʻzbekistonda 20 ta issiqlik va 27 ta gidroelektr stansiyalari bor; ular yiliga 52 mlrd. kVt soat elektr energiyasi ishlab chiqaradi (2005).

== Yana qarang ==

* [[Energetika]]
{{OʻzME}}


{{chala}}

[[Turkum:Quyosh tizimi]]
[[Turkum:Quyosh energiyasi]]
[[Turkum:Quyosh elektr stansiyasi]]
[[Turkum:Shamol energiyasi]]
[[Turkum:Shamol elektr stansiyasi]]
[[Turkum:Issiqlik markazlari]]
[[Turkum:Issiqlik elektr stansiya]]
[[Turkum:Issiqlik miqdorlari]]
[[Turkum:IES lar soni]]
[[Turkum:Issiqlik elektr  markazlari]]