Eshmun sahifasining manbasini koʻrish

{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Mifologik personaj|nom=Eshmun|tasvir=Eshmun Temple.jpg|Tavsifi=Miloddan avvalgi VII asr xarobalari. [[Saydo]]dagi [[Finikiya]] ibodatxonasi|Mifologiya=Finikiyalik|Jins=erkak|Funksiyalar=shifo xudosi, o'simliklar va unumdorlikning homiysi|Asosiy ibodatxona=Eshmun ibodatxonasi|Identifikatsiyalar=[[Asklepiy]]}}

'''Eshmun''' (finik tili. 𐤀𐤔𐤌𐤍 ; ''ʾšmn'') — finikiyaliklarning shifo xudosi, [[Saydo|Sayda]] homiysi, oʻsimliklar va unumdorlikning homiysi, oʻliklarga hayotni qaytarish im koniyatiga ega<ref>[http://megabook.ru/article/Эшмун Эшмун — Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия — статья<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>.

Yunonlar Eshmunni [[Asklepiy]]<ref name="osnov" >[http://oldevrasia.ru/library/Donald-KHarden_Finikiytsy--Osnovateli-Karfagena/9 Дональд Харден. Финикийцы. Основатели Карфагена] Боги</ref>bilan aniqladilar.

Dastlab, Eshmun xtonik xudo boʻlgan, ammo Asklepiy kabi u salomatlik va davolanish uchun javobgar edi. Venera va Adonis afsonasi sifatida tanilgan Ugaritning hosildorlik va hosil haqidagi afsonasi Finikiyaning Astarte va Eshmun juftligi haqidagi afsonasiga (Bobiliyada — Ishtar va Tammuz, Misrda — Isis va Osiris) mos keladi<ref name="osnov" />.

Vaqt oʻtishi bilan Eshmun Karfagenda Melkartdan ham kuchliroq xudoga aylandi <ref name="osnov" />.

Xudo Sidonda hech boʻlmaganda [[temir davri]]<nowiki/>dan beri maʼlum. Bundan tashqari, unga [[Sur (Livan)|Sura]], [[Bayrut]], [[Qibris|Kipr]], [[Sardiniya]] va [[Karfagen|Karfagenda]] sigʻinishgan, bugungi kunda Eshmun ibodatxonasining oʻrnini Avliyoe Luis (Karfagen) sobori egallagan.

''Astresmunim'' („Eshmun oʻsimligi“) nomini Dioskoridlar<ref>Dioscorides, 4.71</ref> [[Ituzum|tungi]] oʻsimlikka bergan va u uni shifobaxsh sifatlari bilan izohlagan.

Eshmun ibodatxonasi Sidondan bir kilometr uzoqlikda joylashgan. Qurilish miloddan avvalgi VI asr oxirida Eshmunazar II davrida boshlangan, keyinchalik [[Rim imperiyasi|Rim]] davrida qoʻshimchalar kiritilgan. Ibodatxona 1963-1978-yillarda Moris Dunand tomonidan qazilgan. Xudo tomonidan shifo topgan odamlarning, ayniqsa bolalarning haykallari shaklida koʻplab minnatdorchilik qurbonliklari topilgan.

== Ismning etimologiyasi ==
"Eshmun" soʻzi — semit „shem“ ildizidan olingan boʻlib, „ism“ degan maʼnoni anglatadi (Gashem). Boshqa manbalarga koʻra, Eshmun nomining eng qadimgi shakli Ebla onomastikasida allaqachon sí-mi-na/ni shaklida uchraydi, uning logografik ekvivalenti ruhni ifodalovchi di-giš „moy xudosi“dir. Bu kasallarni marosimlarda ishqalash uchun ishlatiladigan ilohiy moyning ruhini ifodalaydi.

== Yana qarang ==

* [[Делос]]

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Havolalar ==

* '''Temple of Eshmun near Sidon'''
** [https://web.archive.org/web/20040606075052/http://www.lebmania.com/photos/eshmoun/welcome.htm Lebmania: Eshmoun]
** [http://www.atlastours.net/lebanon/eshmoun.html Atlas Tours: Lebanon: Eshmun]
** [https://web.archive.org/web/20050912200051/http://www.ikamalebanon.com/national_heritage/south_nh/sth_cities_nh/eshmoun.htm Ikama: Eshmoun]
* [http://eshmunit.bterram.com/ Bterram: Eshmunit] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201024223356/http://eshmunit.bterram.com/ |date=2020-10-24 }} (On the temple of Eshmunit in Bterram.)
{{Clear}}

[[Turkum:Mifologik qahramonlar]]