Gʻoziy sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | Oti                  = Gʻoziy
 | asl oti              = Muhammadgʻoziy
 | tavallud_sanasi      = XVIII asrning 2-yarmi
 | tavallud_joyi        = [[Qoʻqon]]
 | vafot_sanasi         = {{taxminan}} 1818-yil
 | vafot_joyi           = [[Qoʻqon]]
 | kasbi                = [[Shoir]], [[muftiy]]
}}

'''Gʻoziy''' (taxallusi; asl ismi: '''Muhammadgʻoziy'''; XVIII asrning 2-yarmi, [[Qoʻqon]] — {{Taxminan}}1818-yil, [[Qoʻqon]]) — oʻzbek [[shoir]]i.[[File:Danışmend_Beyi_Zünnun.jpg|thumb|alt=Danışmend Bey Zünnun|Danışmend Bey Zünnun]]

== Hayoti ==
Gʻoziy XVIII asrning oʻrtalarida [[Qoʻqon]]da tavallud topgan<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni |author=Hamidjon Xomidiy |coauthors=Mahmud Hasaniy |publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni |year=1997-yil |location=Toshkent |pages=251 |url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. Yoshligidan „Gʻoziy“ taxallusi ostida oʻzbek va tojik tillarida ijod qilishni boshlagan va [[Buxoro]] madrasalarida tahsil olgan. [[Qoʻqon]]dagi [[Madrasai Mir]]da [[mudarris]] boʻlib dars bergan va shahar [[muftiy]]si boʻlgan. U [[Akmal Xoʻqandiy]]ning yaqin doʻsti boʻlgan va [[Fuzuliy]]ni oʻziga ustoz bilgan. Gʻoziy 1818-yilda [[Qoʻqon]]da vafot etgan<ref name=":0" />.

== Ijodi ==
Sheʼrlarining mazmuni bilan ham, dunyoga, atrof-muhitga munosabatini koʻrsatishda, badiiy sanʼatlardan foydalanishda ham [[Fuzuliy]] yoʻli, uslubini qoʻllagan. Uning gʻazallariga [[muxammas]]lar bogʻlagan. Koʻproq lirik gʻazallar, taʼrix-sheʼrlar yozgan, [[devon]] tuzgan. Lirik sheʼrlarida inson qalbining kechinmalarini, orzu-istaklarini, quvonch va qaygʻularini kuylagan, chin insoniy muhabbat, goʻzallik va sadoqat, insonparvarlik va adolatparvarlikni ulugʻlagan.

Gʻoziy sheʼrlari XVIII asrning ikkinchi yarmi — XIX asr boshlaridagi ijtimoiy hayotning haqqoniy manzarasini koʻrsatishga, adabiy hayotda mavjud boʻlgan turli yoʻnalishlarning mohiyatini toʻlaroq yoritishga xizmat qiladi. Ijtimoiy lirikasida esa oʻsha davrda hukm surgan adolatsizlikdan, haqsizlikdan, baxtsiz toleidan shikoyat qiladi („Bukuldi qomatim...“, „Devonamen...“ va boshqalar). Taʼrix-sheʼrlari asosan [[ruboiy]] tarzida yozilgan boʻlib, koʻpchiligi shahar aʼyonlari va yirik amaldorlarning vafotiga bagʻishlangan. Didaktik mavzudagi asarlarida inson fazilatlarini yuqori tutish, hayotdaa kamtar boʻlish, inson qadrini yerga urmaslik, oʻz qadr-qimmatini saqlash zarurligi taʼkidlangan. Anʼanaviy „shiru shakar“ usulida [[musaddas]] va [[mustazod]]-tarjeʼ-bandlar ham yozgan; [[mustazod]]larining ayrimlari original usulda yozilgan.

Gʻoziy devonining 4 [[qoʻlyozma]] nusxasi bizgacha yetib kelgan, ular [[Sharqshunoslik instituti|Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik instituti]]da (inv. №121, 6117, 2296, 11) va [[RFA Sharqshunoslik instituti|Rossiya Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik instituti]] [[Sankt-Peterburg]] boʻlimida (inv. №109) saqlanadi.

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi |title=Gʻoziy |year=1959 |location=[[Toshkent]] |author=Azizxon Qayumov |authorlink=Azizxon Qayumov}}
* {{Kitob manbasi |title=Oʻzbek adabiyoti tarixi |location=Toshkent |series=4-jild |year=1978}}
* {{Kitob manbasi |title=Tazkirai Qayyumiy |year=1998 |author=Poʻlatjon Qayyumov |authorlink=Poʻlatjon Qayyumov |location=Toshkent}}

== Manbalar ==
<references />

== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}{{no iwiki}}

{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]]
[[Turkum:Buxoro madrasalarida tahsil olganlar]]
[[Turkum:Fargʻona madrasalarida mudarrislik qilganlar]]
[[Turkum:Qoʻqon madrasalarida mudarrislik qilganlar]]
[[Turkum:Norboʻtabiy madrasasida mudarrislik qilganlar]]