Habibiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼnolari|Habibiy (maʼnolari)}}
{{Shaxsiyat
 | ismi                 = Habibiy
 | asl ismi             = Zokirjon Xolmuhammad oʻgʻli
 | tasvir               = 
 | tasvir_eni           = 
 | tavallud sanasi      = 
 | tavallud joyi        = [[Paxtaobod tumani]], [[Andijon viloyati]]
 | Fuqaroligi           = {{UZB}}
 | Kasbi                = [[Shoir]]
 | vafot sanasi         = 
 | vafot joyi           = [[Toshkent]]
 | mukofotlari          = {{Oʻzbekiston xalq shoiri}}{{Doʻstlik ordeni}}<ref name="Habibiy. Devon & Shoirning o’zi o’qigan she’rlar va shoirga bag’ishlangan radiodastur & Iskandar Madg’oziyev. Nuktadon shoir">{{veb manbasi |title=Habibiy. Devon & Shoirning o’zi o’qigan she’rlar va shoirga bag’ishlangan radiodastur & Iskandar Madg’oziyev. Nuktadon shoir |url=https://kh-davron.uz/kutubxona/multimedia/habibiy-devon-shoirning-ozi-oqigan-sherlar-va-shoirga-bagishlangan-radiodastur-iskandar-madgoziyev-nuktadon-shoir.html |accessdate=3-iyun 2023-yil}}</ref>
}}
'''Habibiy''' (taxallusi; asl ismi Zokirjon Xolmuhammad oʻgʻli Habibiy) (1890-yil, [[Paxtaobod tumani]] [[Qoʻqon]] qishlogʻi — 1980-yil 16-aprel, [[Toshkent]]) — Oʻzbekiston xalq shoiri (1974). [[Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi|Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi]] (1970)<ref name="manba1">{{kitob manbasi |last1=Mahmudov |first1=Avazbek |title=Andijon san'ati fidoiylari |date=2018 |publisher=Akademnashr |isbn=978-9943-5226-4-0 |pages=37-40|edition=To'ldirilgan 2-nashr |url=https://t.me/wikikitoblar/20 |accessdate=2-iyun 2023-yil}}</ref>. Qoʻqon va Andijondagi madrasalarda tahsil olgan Habibiyning gʻazalnavislik ijodi mazkur adabiy muhitda shakllanib borgan.

== Tarjimai holi ==
Habibiy 1890-yili Andijon viloyatining Paxtaobod tumaniga qarashli Qoʻqon qishlogʻida dehqonchilar oilasida tavallud topgan. U eski maktablarda, xususan, Andijon hamda Qoʻqon madrasalarida tahsil olgan. [[Alisher Navoiy|Navoiy]], [[Muhammad Fuzuliy|Fuzuliy]], [[Muqimiy]], [[Furqat]] asarlarini mutolaa qilib, [[Aruz vazni|aruz]] vazni oʻrgangan va ularga ergashib [[sheʼr]] yozgan, Shaqr adabiyoti anʼanalarini davom ettirgan.

Habibiy 1919-yilda Andijon viloyatining Boʻtaqora qishlogʻida istiqomat qilib, dehqonchilik ishlari bilan shugʻullangan. 1920-yillarda oʻbek xalqi qoʻshiqlari uslubida koʻplab sheʼrlar yaratgan. Habibiy oʻz zamonasi mavzulari, kolxoz tuzumi, kanallar qurulishi, choʻllarni oʻzlashtirish, [[Farhod GES|Farxod GESining]] barpo etilishi va boshqa oʻzgarishlar haqida yozadi<ref>{{Kitob manbasi |title=Markaziy Osiyoda islom madaniyati |year=2005 |author=Hoji Ismatulloh Abdulloh |publisher=Sharq nashriyoti matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |pages=261-384 |page=}}</ref>.

Navoiyning 500 yilligiga tayyorgarlik ishlari boshlanishi bilan Habibiy safdoshlari [[Boqiy Rahimzoda (Jayhun tumani)|Boqiy]], Mahjuriy,[[Anisiy]] va [[Sayfiy Buxoriy|Sayfiy]] bilan birga Navoiy komiteti tomonidan taklif etilib, Toshkentga koʻchib kelgan (1938). [[Gʻafur Gʻulom]], [[Hamid Olimjon]], S.Abdulla, S.Mirzayev, S.Mutallibov singari allomalar bilan birga Navoiy adabiy merosini oʻrgangan. Habibiy 1939-yilda Fargʻona kanali qurilishiga shoir sifatida safarbar etilgan. Shu vaqtdan boshlab uning gʻazallari respublika davriy matbuotida eʼlon qilinib, mashhur hofizlar tomonidan ijro qilina boshlagan. Oʻz gʻazallari hamda [[mumtoz adabiyot]] va musiqa sohasidagi bilimi bilan hurmat qozongan Habibiy 1940-yilda Yangiyoʻlda tashkil etilgan viloyat [[musiqali drama]] va komediya teatriga adabiy yordamchi etib tayinlangan va 1946-yilga qadar shu lavozimda ishlagan.

Zokirjon Xolmuhammad oʻgʻli Habibiy [[1980|1980-yil]] 15-aprelda vafot etdi va [[Toshkent]]ning [[Kamolon qabristoni|Kamolon qabristoniga]] dafn etildi.

== Ijodi ==
Zokirjon Xolmuhammad oʻgʻli Habibiy [[ikkinchi jahon urushi]] davrida „Jangchi yigit qoʻshigʻi“, „Boladan ota-onaga xat“, „Onadan bolaga xat“ kabi gʻazallar yozadi.

Shoir [[Uygʻun|Uyg‘unning]] ta’kidlashicha, “Habibiy aruzning qonun-qoidalari, sir-asrorlarini mukammal o‘zlashtirib, hozirgi she’riyatimizda g‘azal ijodi rivojiga munosib hissa qo‘shgan  she’r ustasi va ustozi edi. Uning g‘azallari tashbeh, tashbeh, mubolag‘a, lutf, tasvir va tasvir vositalariga juda boy“<ref>{{Cite web |url=http://www.dissercat.com/content/traditsii-uzbekskoi-klassicheskoi-poezii-i-tvorchestvo-khabibi |title=Дадабаев, Вахабджан Диссертация «Традиции узбекской классической поэзии и творчество Хабиби» |access-date=2016-05-11 |archive-date=2016-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513110516/http://www.dissercat.com/content/traditsii-uzbekskoi-klassicheskoi-poezii-i-tvorchestvo-khabibi |deadlink=no}}</ref>.

Habibiyning adabiy merosi mumtoz oʻzbek adabiyotining [[gʻazal]], murabba, muxammas, musaddas, [[ruboiy]], tuyuq, [[qasida]] va doston singari janrlarida yozilgan 40 mingdan ziyod baytdan iborat. Uning 300 dan ziyod gʻazallariga kuy bastalangan boʻlib, ularning aksari hozir ham ijro etiladi. O‘zbekiston radiosi oltin fondida shoir Habibiyning 200 dan ortiq qo‘shiqlari saqlanib kelinmoqda<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/uz/113554 |sarlavha=O‘zbekistonda Habibiy tavalludining 125 yilligi nishonlandi |sana=12.11.2015 |qaralgan sana=8-iyun 2023-yil}}</ref>. Ushbu sheʼrlarning eng mashhurlari: „Diyorimsan“, „Farg‘ona ruboiysi“, „Bo‘lmasa“, „Yaxshiroq“,  „Nima bo‘lding“ va boshqalardir.

=== Sheʼriy toʻplamlari ===

* „Mehnat qoʻshiqlari“
* „Yangi yallalar“ (1949)
* „Kolxozchilar ashulasi“ (1951)
* „Koʻngil taronalari“ (1957)
* „Zamon farhodlari“ (1959)
* „Tanlangan asarlar“ (1967)
* „Devon“ (1971)
* „Navroʻzi olam“ (1973)

== Mukofoti ==
Habibiy 1974-yili [[Oʻzbekiston xalq shoiri|Oʻzbekiston xalq shoiri]] unvoni bilan taqdirlangan. 

== Xotirasi ==
Toshkent, Andijon shaharlari va Paxtaobod tumanidagi koʻchalar Habibiy nomi bilan ataladi. Paxtaobod tumanida Habibiyning uy-muzeyi barpo etilgan.

2015-yil 12-noyabr kuni [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi|O‘zbekiston Yozuvchilar Uyushmasida]] (1890-1980) Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li Habibiy tavalludining 125 yilligi nishonlandi. Unda mashhur olim va shoirlar, adabiyotshunoslar, taniqli sanʼatkorlar ishtirok etdilar. Tadbirni Yozuvchilar uyushmasi raisi [[Oʻzbekiston xalq yozuvchisi|O‘zbekiston Xalq yozuvchisi]] Muhammad Ali olib bordi. Kechada xalq shoirlari [[Toʻlan Nizom|To‘lan Nizom]], [[Anvar Obidjon]], [[Tursunboy Adashboyev]], professor [[Naim Karimov]], adiba [[Olmos G‘ulomova]] va boshqalar Habibiyning o‘zbek adabiyoti va madaniyati tarixida tutgan o‘rni to‘g‘risida gapirdilar. Shuningdek, yig‘ilishda O‘zbekiston sanʼat arbobi [[Temur Mahmudov]] boshchiligidagi sanʼatkorlar Habibiy g‘azallari bilan kuy-qoʻshiqlar aytdilar<ref name=":0" />.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Nosirov O., Oʻzbek adabiyotida gazal, T.. 1973; Otajon U., Ustozlar xotirasi, T, 1998. Naim Karimov.
* Devon, 2nashri, T., 1975
* {{Kitob manbasi |last1=Maxmudov |first1=Avazbek |title=Andijon sanʼati fidoiylari |date=2018 |publisher=Akademnashr |location=Toshkent |isbn=978-9943-5226-4-0 |pages=37-40|edition=Toʻldirilgan 2-nashr |url=https://t.me/wikikitoblar/3 |accessdate=3-iyun 2023-yil |ref=Oʻzbekiston milliy kutubxonasi}}


{{OʻzME}}
[[Turkum:Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari]]
[[Turkum:Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar]]
[[Turkum:Qoʻqon madrasalarida tahsil olganlar]]
[[Turkum:Andijon madrasalarida tahsil olganlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSR xalq shoirlari]]