Hadim Ibrohim posho
Hadim Ibrohim posho (turkcha: Hadım Ibrahim Paşa; 1473–1563) – XVI asrda yashagan, asli kelib-chiqishi Bosniyadan boʻlgan Usmoniylar davlati arbobi.
Hayoti
Bosniya sanjagida tugʻilgan Ibrohim Sulton Sulaymon I davrida Topkapı saroyi haramining darvoza ogʻasi boʻlgan. Ibrohim Onadoʻli hokimi etib tayinlangan va 1544-yilda toʻrtinchi vazir lavozimiga nomzod boʻlgan. 1548–1549-yillarda Usmoniylar–Safaviylar urushining ikkinchi yurishi paytida Istanbul hokimi oʻrinbosari lavozimini egallagan va uchinchi vazir darajasiga koʻtarilgan. 1553-yilda ikkinchi vazir etib tayinlanganidan soʻng, Sultonning buyrugʻi bilan Shahzoda Mustafo oʻldirilgach, Sulaymon uni Mustafoning oʻgʻillarini boʻgʻib oʻldirish uchun Bursaga yuborgan[1]. 1553-yildan 1555-yilgacha yana poytaxt hokimi oʻrinbosari etib tayinlangan, biroq Sulton Istanbulga qaytganidan keyin qariligi sababli isteʼfoga chiqishga majbur boʻlgan[1]. Ibrohim posho 1562-yilda vafot etgan[1]. U kamtarona hayot kechirgan. 1562-yilda Ibrohim posho Sulton Salim I ning qizi va Sulton Sulaymon I ning singlisi Fotma Sulton bilan turmush qurgan, biroq oradan koʻp oʻtmay 1563-yilda vafot etgan[1].
Merosi
1551-yilda Ibrohim posho saroy meʼmori Xoʻja Sinonga Istanbulda Silivri darvozasi yaqinida oʻz maqbara-masjidini qurishni topshirgan, 1562-yil 21-yanvarda esa vaqf taʼsis etgan. U Istanbulning gʻarbiy qismidagi bir qancha muassasalarni boshqarish huquqiga ega boʻlib, ularga Silivrikapı mahallasidagi Jome masjidi va boshlangʻich maktab, Silivrikapı yaqinidagi yana bir maktab, Isakapı darvozasi yaqinida joylashgan Vizantiya cherkovi (uni masjidga aylantirgan), madrasa va boshlangʻich maktab (bularni ham Xoʻja Sinon qurgan), Arkadiy ustuni yonidagi yana bir boshlangʻich maktab va Yenikapi darvozasi tashqarisida sayohatchilar uchun quduq kabilar kirar edi[1]. Vaqf sulton tomonidan hadya qilingan qishloqlar, Rumeliadagi dalalar, doʻkonlar va tegirmonlar, shuningdek, Edirne hamda Istanbuldagi binolar hisobidan moliyalashtirilishi belgilangan[1]. Vaqf boshqaruvi Topkapi saroyining bosh darvoza ogʻasi zimmasiga yuklatilgan[1]. Bu muassasalarning shahar devorlari boʻylab joylashgan aholi kam yashovchi mahallalarda, shuningdek, aholisi, asosan, nasroniylardan iborat hududlarda joylashtirilgani uning shaharni islomlashtirish siyosatini amalga oshirish istagini koʻrsatadi[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Müller-Wiener, Wolfgang. Bildlexikon zur Topographie Istanbuls: Byzantion, Konstantinupolis, Istanbul bis zum Beginn d. 17 Jh (German). Tübingen: Wasmuth, 1977. ISBN 978-3-8030-1022-3.
- Necipoĝlu, Gulru. The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. London: Reaktion Books, 2005. ISBN 978-1-86189-244-7.