Haje Bakoyan
Haje Bakoyan (armancha: Հաջե Բաքոյան; tugʻilgan yili tax. 1974) — yazidiy inson huquqlari faoli, asli Armanistondan. U yazidiy ayollarining taʼlim olishini targʻib qilish orqali ularning huquqlarini himoya qilishi bilan tanilgan.
| Haje Bakoyan | |
|---|---|
| Հաջե Բաքոյան | |
| Tavalludi |
1974-yil |
| Taʼlimi | Meshrop Mashtots Universiteti |
| Kasbi | Inson huquqlari faoli |
| Faoliyat yillari | 2014–hozir |
| Mashhur ishlari | Yazidiy ayollarning taʼlim olishini targʻib qilgan |
Hayoti
Haje Bakoyan Armanistonda yazidiy oilasida tugʻilib oʻsgan. U 18 yoshida turmushga chiqqan va oʻrta maktabni tugatmagan, erining oilaviy sut fermasida ishlashga ketgan[1]. Oʻrta maktabni tugatishga uringanida, oila aʼzolarining qarshiligiga duch kelgan[2]. Haje Bakoyan 49 yoshida oʻqishini tiklagan va Meshrop Mashtots Universitetida psixologiya va filologiya yoʻnalishlari boʻyicha oʻqishni boshlagan[3].
Koʻp yillar davomida Haje Bakoyan Taperakandagi bir nechta yazidiy maktablarida kurmanjiy tili oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 2014-yilda Haji Bakoyan Armaniston jamoat radiosining yazidiylar boʻlimida ishlay boshlagan va 2018-yilgacha uning bosh muharriri boʻlib faoliyat yuritgan[1][4].
2014-yilda Bakoyan Shams Humanitarian NGO nomli nodavlat tashkilotini tuzadi; ushbu tashkilot Armanistondagi, asosan Ararat viloyatidagi yazidiy jamoasida gender meʼyorlariga qarshi ishlaydi[1][2][5]. Haji Bakoyan yazidiy madaniyatida qizlarning taʼlimni toʻxtatib, erta turmushga chiqishi haqidagi kutishlarni tanqid qiladi, bu holat qizlarning turmush va onalikdan tashqarida kelajak haqidagi orzulariga toʻsqinlik qilishini aytgan[1]. U yazidiy ayollarini kuchli qilish uchun oilaviy qoʻllab-quvvatlash, jamoaviy muhit va taʼlimga kirish imkoniyati zarurligini himoya qilib keladi. Haji Bakoyan ayollarni kuchli qilish yazidiy urf-odat va anʼanalariga zid degan fikrga qoʻshilmaydi va bunga qarshi kayfiyatlarni qizlarning uydan uzoqda boʻlishidan qoʻrqish; moliyaviy qiyinchiliklar; hamda ayollar taʼlimini tamgʻalovchi anʼanalar bilan izohlaydi[2]. Bakoyan, shuningdek, Armaniston Ayollar Jamgʻarmasi koʻmagida „Hayot 40 yoshdan keyin yangidan boshlanadi“ tashabbusini yoʻlga qoʻydi; u hayoti oʻzgarmaydi deb hisoblaydigan ayollarga dalda beradi. Dastur doirasida kasbiy tayyorgarlik, ruhiy salomatlik boʻyicha seminarlar, jamoaviy loyihalar tashkil etilib, bandlik va moliya ahamiyati taʼkidlangan[2][5].
Bakoyan erta nikohning oldini olish yoki qizlar taʼlimini cheklashga qarshi mexanizmlarning yoʻqligini tanqid qilgan[2]. U Armaniston hukumatining ota-ona roziligi bilan 16–17 yoshli bolalarga turmush qurishga ruxsat beruvchi qonunni bekor qilishini qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa-da, qonundagi oʻzgarish yazidiy jamoalarida keng qabul qilinmaganini taʼkidlagan[4].
Armanistondagi COVID-19 pandemiyasi va Togʻli Qorabogʻ mojarosi davrida Haji Bakoyan yazidiy jamoalariga shoshilinch yordam koʻrsatgan[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Sargsyan, Yelena. „"I am a strong woman, I feel it in my soul": Haje Bakoyan“ (en). Women's Fund Armenia (2022-yil 24-mart). 2023-yil 11-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 17-yanvar.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Grigoryan, Armik. „Redefining tradition: Yezidi activist Haje Bakoyan on women's rights and community change“ (en). The Armenian Weekly (2025-yil 26-dekabr). 2026-yil 1-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 17-yanvar.
- ↑ „Եզդի կինը կոտրում է կարծրատիպերը՝ 40-ից հետո բարձրագույն կրթություն և համայնքային ակտիվ կյանք“ (hy). CivilNet (2023-yil 25-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 17-yanvar.
- ↑ 4,0 4,1 Avagyan, Lia. „"I'll never forget her sad eyes": Early marriages threaten education for Armenia's girls“ (en). CivilNet (2024-yil 24-oktyabr). 2025-yil 1-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 17-yanvar.
- ↑ 5,0 5,1 „40-անց կանանց դրամաշնորհի մրցույթի հաղթող ծրագրերը“ (hy). Women's Fund Armenia (2023-yil 23-yanvar). 2023-yil 21-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 17-yanvar.