I, Robot sahifasining manbasini koʻrish

{{Kitob bilgiqutisi
| nomi                 = I, Robot
| asl_nomi             = I, Robot
| tasvir               = 
| izoh                 = Birinchi nashr muqovasi
| muallif              = [[Ayzek Azimov]]
| muharrir             = 
| tarjimon             = 
| bezovchi             = 
| muqova_artist        = Edd Cartier
| mamlakat             = Amerika Qoʻshma Shtatlari
| til                  = Ingliz tili
| seriya               = [[Robot seriyasi]]
| janr                 = [[Ilmiy fantastika]]
| nashriyot            = [[Gnome Press]]
| nashr_etilgan_sana   = 1950-yil 2-dekabr
| oʻzbek_nashr_sanasi  = 
| betlar               = 253
| mukofotlar           = 
| avvalgisi            = 
| keyingisi            = [[The Rest of the Robots]]<br>[[The Complete Robot]]
| isbn                 = 
| oclc                 = 
| veb-sayt             = 
| izohlar              = 
}}
'''I, Robot''' — [[amerikalik]] [[yozuvchi]] [[Ayzek Azimov]] qalamiga mansub [[ilmiy-fantastik]] hikoyalar toʻplami. Hikoyalar dastlab 1940 va 1950-yillar oraligʻida Amerikaning ''[[Super Science Stories]]'' hamda ''[[Analog Science Fiction and Fact]]'' jurnallarida chop etilgan. 1950-yilda ushbu hikoyalar [[Gnome Press]] nashriyoti tomonidan dastlabki 5000 nusxali adadda yagona nashrga jamlangan.

1982-yilda bogʻlovchi hikoyadan tashqari barcha qisqa hikoyalar ''[[The Complete Robot]]'' asariga kiritilgan.

== Umumiy maʼlumotlari ==
Hikoyalar XXI asrda muxbirga har bir voqeani soʻzlab berayotgan xayoliy qahramon doktor [[Susan Calvin]] ishtirokidagi bogʻlovchi syujet orqali oʻzaro uygʻunlashtirilgan. Muxbir esa asarda hikoya qiluvchi sifatida xizmat qiladi. Garchi hikoyalarni alohida oʻqish mumkin boʻlsa-da, ularning barchasi insonlar, [[Robot|robotlar]] va axloq oʻrtasidagi oʻzaro munosabat mavzusini oʻzida mujassam etadi va birgalikda Ayzek Azimovning [[robototexnika]] haqidagi xayoliy tarixining kattaroq hikoyasini tashkil qiladi<ref>{{Cite journal |last=Beauchamp |first=Gorman |date=1980 |title=The Frankenstein Complex and Asimov's Robots |journal=Mosaic: An Interdisciplinary Critical Journal |volume=13 |issue=3/4 |pages=83–94 |jstor=24780264  }}</ref>.

Hikoyalarning bir qismida robotlarning yirik ishlab chiqaruvchisi boʻlgan „U. S. Robots and Mechanical Men, Inc.“ kompaniyasining bosh [[Robopsixologiya|robopsixologi]] doktor Susan Calvin qatnashadi. Ushbu toʻplam nashr etilayotganda, Ayzek Azimov hikoyalarni Susan Calvinning hayotiy faoliyati haqidagi intervyu davomida eslagan xotiralari koʻrinishida taqdim etuvchi bogʻlovchi ketma-ketlikni yozgan. Bu xotiralar, asosan, robotlarning gʻayritabiiy xulq-atvori va ularning [[Pozitron miya|pozitron miyasida]] nimalar sodir boʻlayotganini aniqlash uchun „robopsixologiya“dan foydalanish masalalariga bagʻishlangan<ref>{{Cite journal|last=Portelli|first=Alessandrro|date=1980|title=The Three Laws of Robotics: Laws of the Text, Laws of Production, Laws of Society (Les Trois Lois de la Robotique: lois du texte, lois de la production, lois de la société)|journal=Science Fiction Studies|volume=7|issue=2|pages=150–156|doi=10.1525/sfs.7.2.0150|jstor=4239326}}</ref>.

Kitobda, shuningdek, Ayzek Azimovning „[[Three Laws of Robotics|Robototexnikaning uch qonuni]]“ birinchi marta tilga olingan qisqa hikoya ham mavjud boʻlib, u keyingi ilmiy fantastika asarlariga katta taʼsir koʻrsatgan hamda [[Sunʼiy intellekt etikasi|sunʼiy intellekt axloqi]] borasidagi qarashlarga ham oʻz taʼsirini oʻtkazgan. Ushbu qisqa hikoyalarda uchraydigan boshqa qahramonlar — bu „U. S. Robots and Mechanical Men, Inc.“ kompaniyasining prototip modellaridagi nuqsonlarni aniqlovchi dala sinovlari guruhi Powell va Donovan hisoblanadi<ref>{{Cite journal|last=Portelli|first=Alessandrro|date=1980|title=The Three Laws of Robotics: Laws of the Text, Laws of Production, Laws of Society (Les Trois Lois de la Robotique: lois du texte, lois de la production, lois de la société)|journal=Science Fiction Studies|volume=7|issue=2|pages=150–156|doi=10.1525/sfs.7.2.0150|jstor=4239326}}</ref>.

Toʻplam oʻsha davrda yangi chiqqan [[Eando Binder]] (Earl va Otto Binderlarning taxallusi) qalamiga mansub „[[I, Robot (qisqa hikoya)|I, Robot]]“ (1939) qisqa hikoyasi bilan bir xil nomga ega boʻlib, bu hikoya Ayzek Azimovga katta taʼsir koʻrsatgan. Ayzek Azimov oʻz toʻplamini „Mind and Iron“ („Ong va temir“) deb nomlamoqchi boʻlgan va nashriyot kitob nomini Binderning hikoyasi bilan bir xil qilib qoʻyganida bunga eʼtiroz bildirgan. „''Ayzek Azimov Presents the Great SF Stories''“ (1979) asaridagi hikoyaga yozgan soʻzboshisida Ayzek Azimov shunday deb yozgan:
{{Blockquote|“Bu, shubhasiz, diqqatimni tortdi. Uni o‘qiganimdan ikki oy o‘tib, men “Robbie” nomli hamdardlik bildira oladigan robot haqida hikoya yoza boshladim va bu mening pozitron robotlar turkumimning boshlanishi edi. O‘n bir yil o‘tgach, robotlar haqidagi to‘qqizta hikoyam bir kitobga jamlanganda, nashriyot mening e’tirozlarimga qaramay, to‘plamni “I, Robot” deb nomladi. Hozirda mening kitobim mashhurroq, ammo Ottoning hikoyasi birinchi bo‘lgan|Isaac Asimov (1979)<ref name="intro1979">{{cite book |title=Isaac Asimov Presents the Great SF Stories |year=1979 |first=Isaac |last=Asimov }}</ref>}}

=== Mundarija ===

* „Robbi“ (1940, 1950-yilda tahrirlangan)
* „Runaround“ (1942), (qissa)
* „Reason“ (1941)
* „Catch That Rabbit“ (1944)
* „Liar!“ (1941)
* „Little Lost Robot“ (1947), (qissa)
* „Escape!“ (1945)
* „Evidence“ (1946), (qissa)
* „The Evitable Conflict“ (1950), (qissa)

== Qabul qilinishi ==
1951-yilda „[[The New York Times]]“ gazetasi „I, Robot“ asarini „atom asrining salohiyatidan asablari charchamaganlar uchun qiziqarli boʻlishi mumkin boʻlgan hayajonli ilmiy triller“ deb taʼriflagan<ref>{{cite magazine |date=1951-02-04 |title=Realm of the Spacemen |magazine=[[The New York Times Book Review]]}}</ref>.

[[Groff Conklin]] uni „doimiy ravishda maftunkor“ deb atab, kitobni „soʻzsiz tavsiya qilgan“<ref name="conklin195104">{{Cite magazine |last=Conklin |first=Groff |date=April 1951 |title=Galaxy's 5 Star Shelf |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v02n01_1951-04#page/n59/mode/2up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=59–61}}</ref>.

[[P. Schuyler Miller]] toʻplam haqida shunday tavsiya bergan: „Jumboqli vaziyatlar, yumor, samimiy qahramonlar [va] shunchaki sifatli yozilgan asar uchun xos boʻlgan koʻplab fazilatlar uchun tavsiya etiladi“<ref>{{cite book |date=September 1951 |title=Book Reviews |publisher=[[Analog Science Fiction and Fact|Astounding Science Fiction]] |pages=124–125}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar|3}}
== Havolalar ==
* {{ISFDB title|id=17201}}
* {{OL work|id=46404W|cname=''I, Robot''}}

{{Authority control}}

[[Turkum:I, Robot]]
[[Turkum:Gnome Press kitoblari]]
[[Turkum:1950-yillardagi hikoyalar to‘plamlari]]