Ibn Mulhim sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| honorific-prefix = Makin ud-Davla
| ismi = Al-Hasan ibn Ali ibn Mulhim al-Uqayliy
| tasvir = ابن_ملهم.png
| izoh = Ibn Mulhimning toʻliq ismi yozilgan bezakli muhr
| lavozim = [[Fotimiylar xalifaligi]]ning [[Halab]]dagi noibi
| boshlanish davri = 1058-yil avgust
| tugash davri = 1060-yil aprel
| oʻtmishdoshi = [[Muʼizz ud-Davla Simal]]
| vorisi = [[Atiyya ibn Solih|Asad ud-Davla Atiyya]]
}}
'''Makin ud-Davla al-Hasan ibn Ali ibn Mulhim ibn Dinor al-Uqayliy''', shuningdek '''Ibn Mulhim''' Fotimiylar xalifaligi sarkardasi. [[Fotimiylar]]ning [[Ifriqiya]]ni qayta egallash harakatiga boshchilik qilgan va [[Bilod ash-Shom|Suriya]]ga qarshi harbiy yurishlar uyushtirgan. 1058—1060-yillarda [[Halab]] noibi, 1062-yilda esa [[Jund al-Urdunn]]ning harbiy noibi lavozimlarida ishlagan.
== Hayoti ==
=== Kelib chiqishi ===
Ibn Mulhim [[arablar]]ning [[Banu Uqayl]] qabilasiga mansub boʻlgan<ref name="Bianquis657">Bianquis, p. 657.</ref>. [[Qarmatlar]] davri, 9-asr oxirlarida qabila janubda joylashgan Havrondan shimoldagi [[Furot (daryo)|Furot]] vodiysigacha boʻlgan [[Suriya choʻli]]da oʻz qarorgohini barpo etgan<ref name="Bianquis624">Bianquis, p. 624.</ref>. Ibn Mulhimning bobosi Mulhim ibn Dinor [[Oʻrta asrlarda Misr|Misr]]ning [[Ixshidiylar ]]sulolasi hukmdori [[Abulmisk Kafur]] ({{hukmronlik|966|968}}) davrida [[Jund Dimashq]]ning [[Jabal ud-Duruz|Havron]] va [[Batanea|Bathaniyya]] tumanlari hokimi lavozimida xizmat qilgan<ref name="Bianquis657"/>. Ibn Mulhimning amakisi Abulqays Hamid ibn Mulhim Misrda yashagan va [[Fotimiylar xalifaligi|Fotimiy]] xalifa [[Abu Ali al-Mansur|al-Hakim]] davrida, 1009-yilda Jund Dimashq hokimi lavozimida ishlagan<ref name="Bianquis657"/>.
=== Harbiy faoliyati ===
Ibn Mulhim Fotimiylar xizmatiga kirgach, [[vazir]] [[Abu Muhammad al-Yazuriy]] uni [[Ifriqiya]]ni [[Ziriy sulolasi|Ziriy]] hukmdor [[al-Muʼizz ibn Badis]] qoʻlidan qaytarib olish uchun yuboradi<ref name="Brett186187">Brett, pp. 186–187.</ref>. Vazir avvalroq Riyo va Zugʻbada yashovchi [[Banu Hilol]] qabilalarini Ziriylar hududiga bostirib kirishga undagan edi. Bu voqea Ibn Badisni qarshi hujumga majbur qilgan. Biroq, uning qoʻshinlari [[Haydaron jangi]]da magʻlubiyatga uchragan<ref name="Brett186187"/>. Hiloliy urugʻlar oʻlja ustida janjallashgach, nizoni bartaraf etish uchun Ibn Mulhim yuborilgan. Shundan soʻng, Ziriylar poytaxti [[Qayravon]]ni qamal qilish maqsadida qabilaning [[badaviy]] jangchilaridan foydalangan<ref name="Brett186187"/>. Ibn Badis Qayravonga qamalda qolganda, Ibn Mulhim mintaqaning qolgan qismini zabt etishga kirishib, [[Gabes]] va Ifriqiyaning koʻplab qishloqlarini qoʻlga kiritadi<ref name="Brett186187"/>. Ziriylar qoʻshinining asosini tashkil qilgan otliq qoʻshinlarga ega Berber konfederatsiyasi – [[Sanhoja]]larning bir yetakchisi Ibn Mulhim tomoniga oʻtib, Gabes shahri noibi etib tayinlandi. Shu bilan birga, Riyo qabilasi sardori qishloq hududlar noibi etib tayinlandi<ref name="Brett186187"/>. Ibn Mulhim Qohiraga qaytib keladi. Oʻzi bilan birga Fotimiylar xalifasi [[Al-Mustansir Billoh|al-Mustansir]]ga ({{hukmronlik|1036|1094}}) sodiqlik bildirmoqchi boʻlgan bir qancha Ifriqiya zodagonlari hamda Haydarondan olingan oʻljalardan xalifaga tegishli ulushni olib keladi<ref name="Brett186187"/>. Shaharda dabdaba va izzat-ikrom bilan kutib olinadi<ref name="Brett186187"/>.

1055-yilda al-Yazuriy Ibn Mulhimni [[Vizantiya imperiyasi]]ning Suriyaning shimoliy sohil hududida, [[Antioxiya]] yaqinida joylashgan yerlariga qarshi harbiy yurishga joʻnatdi<ref name="Brett192193">Brett, pp. 192–193.</ref>. Bu harakat Vizantiya malikasi [[Theodora Porphyrogenita|Theodora]]ning Misrdagi ogʻir qurgʻoqchilik davrida gʻalla boʻyicha soʻrovni rad etishiga javoban yuz bergan<ref name="Brett192193"/>. Biroq, Vizantiya floti Fotimiylar qoʻshiniga qarshi chiqib, Ibn Mulhimni asir oladi<ref name="Brett192193"/>. 1056-yil iyul oyida Theodoraning vafotidan soʻng, Vizantiya va Fotimiylar oʻrtasidagi ittifoq qayta tiklanib, Ibn Mulhim ozodlikka chiqarilgan<ref name="Brett194">Brett, p. 194.</ref>. Ibn Mulhim yana Suriya shimolidagi Fotimiylar qoʻshini qoʻmondoni boʻladi. 1058-yilda [[Halab]]ning [[Mirdosiylar|mirdosiy]] amiri [[Muʼizz ud-Davla Thimal|Thimal ibn Solih]] oʻz lavozimini [[Bayrut]] hamda [[Akko]] hokimligi bilan almashtirishga rozi boʻlgach, Ibn Mulhim Halab hokimi etib tayinlanadi<ref name="Brett194"/>. Halab 1060-yilda Thimalga qaytarilib, Ibn Mulhim Akko hokimligiga tayinlanadi<ref name="Brett199">Brett, p. 199.</ref><ref name="Gil407">Gil 1997, p. 407.</ref>. Shuningdek, Ibn Mulhim [[Tiberias]] hokimi ham boʻlgan<ref name="Gil407"/>. Aslida, [[Jund al-Urdunn]]ning (Iordan viloyati) harbiy hokimi ham edi<ref name="Bianquis624"/>. Shuningdek, Ibn Mulhim zimmasiga hududda istiqomat qiluvchi qabilalar, [[Banu Fazora]] va [[Banu Sulaym]]ga rahbarlik qilish vazifasi ham yuklatilgan. Bu ikki qabila, Banu Uqayl singari, [[Qays]] konfederatsiyasiga mansub edi<ref name="Gil407"/>.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Bianquis |first1=Thierry | authorlink = Thierry Bianquis |title=Damas et la Syrie sous la domination fatimide (359-468/969-1076): essai d'interprétation de chroniques arabes médiévales, Volume 2 |date=1989 |publisher=Institut française de Damas |url=https://books.google.com/books?id=SmttAAAAMAAJ&q=Ibn+Mulhim+Uqayl}}
* {{cite book |last1=Brett |first1=Michael |title=Fatimid Empire |date=2017 |publisher=[[Edinburgh University Press]] |isbn=978-0-7486-4077-5 |url=https://books.google.com/books?id=ZC5WDwAAQBAJ}}
* {{A History of Palestine, 634–1099}}

{{S-start}}
{{Succession box|
 before=[[Muʼizz ud-Davla Thimal]]|
 title=[[Halab hukmdorlari roʻyxati|Halab amiri]]|
 years=1058-yil avgust — 1060-yil aprel|
 after=[[Atiyya ibn Solih|Asad ud-Davla Atiyya]]
}}
{{S-end}}
[[Turkum:11-asr arablari]]
[[Turkum:Banu Uqayl]]
[[Turkum:Fotimiylar xalifaligi generallari]]
[[Turkum:Fotimiylar xalifaligi hokimlari]]
[[Turkum:Halabning Fotimiy hokimlari]]
[[Turkum:Vizantiya imperiyasining urush mahbuslari]]
[[Turkum:Arab—Viznatiya urushlarida ishtirok etgan Fotimiylar]]