Iveco sahifasining manbasini koʻrish

 {{Infobox company|name=IVECO N.V.|logo=Iveco Logo 2023.svg|logo_size=|image=|image_size=|type=[[Public company|Ochiq aksiyadorlik kompaniyasi]]|foundation={{start date and age|1975|01|01|df=yes}}|location_city=[[Amsterdam]]|location_country=[[Niderlandiya]]|area_served=Global|key_people=[[Gerrit Marx]] (CEO)|industry=[[Avtomobilsozlik]]|products={{ubl|[[Yuk mashinalar]]}}|revenue={{profit}} {{Currency|12.6 mlrd|EUR}} (2021)|subsid={{plain list|
'''Transportation'''
* [[Nanjing Automobile#Naveco|Naveco]] (50%)
* [[SAIC Iveco Hongyan]] (9.04%)
'''Industrial'''
*[[FPT Industrial]]
* Saic-Iveco FPT Hongyan
}}|owner=[[Exor (company)|Exor N.V.]] (27.1%)|num_employees={{nowrap|Approximately 34 000}} (2021)|homepage={{url|https://www.iveco.com|iveco.com}}}}'''IVECO''', (toʻliq nomi '''Industrial Vehicles Corporation –''' '''Sanoat''' '''avtomobillari korporatsiyasi)''', Italiya-Fransiya transport vositalari ishlab chiqaruvchi transmilliya korporatsiyasi. U yengil, oʻrta va ogʻir tijorat avtomobillarini loyihalashtiradi va ishlab chiqaradi. IVECO nomi birinchi marta 1975-yilda italyan, fransuz va nemis brendlarining birlashuvidan keyin paydo boʻlgan<ref>Bonfiglioli Consulting: Il Lean Thinking dalla produzione alla progettazione. Pensare snello in ufficio tecnico per innovare la progettazione e diventare più competitivi. 5 casi italiani di successo, 2010: Milano – p. 103</ref>. Uning ishlab chiqarish zavodlari Yevropa, Xitoy, Rossiya, Avstraliya va Lotin Amerikasida joylashgan boʻlib, 160 dan ortiq mamlakatlarda 5000 ga yaqin savdo va xizmat koʻrsatish shoxobchalariga ega. Kompaniyaning butun dunyo boʻylab taxminan 10 milliard {{€}} aylanmaga ega, 150 000 dan ortiq tijorat avtomobillarini ishlab chiqargan.<ref>{{cite web|title=Fiat Industrial 2011 Annual Report|url=http://www.fiatindustrial.com/en-US/investor_relations/financial_reports/bilanci/FiatDocuments/FI_Relazione_finanziaria_annuale_2011_FINALE_NIS_ENG.pdf|page=19|publisher=Fiat Industrial}}</ref> Kompaniya 2022-yil 1-yanvarda [[CNH Industrial kompaniyasi|CNH Industrial]] kompaniyasidan ajralib chiqdi. Niderlandiyaning [[Amsterdam]] shahrida tashkil etilgan Iveco Group NV xolding kompaniyasining shoʻba korxonasi sifatida tashkil etildi.
== Tarixi ==
IVECO 1975-yil 1-yanvarda besh xil brendning birlashuvi bilan tashkil etilgan: [[CNH Industrial kompaniyasi|FIAT Veicoli Industriali]] (shtab-kvartirasi Turinda), OM ([[Bresha|Breshia]], [[Italiya]]), Lancia Veicoli Speciali (Italiya), Unic ([[Fransiya]]) va Magirus-Deutz ([[Germaniya]])<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=History of Iveco / 1975–1984|url=http://www.fiatindustrial.com/en-us/group/history/iveco/Pages/iveco_1975_1984.aspx|nashriyot=fiatindustrial.com|kirish sanasi=April 4, 2013}}</ref>.

Birlashishdan soʻng, yangi tashkil etilgan IVECO oʻzining assortimentini, ishlab chiqarish korxonalarini va savdo tarmogʻini asl brendlarni saqlab qolgan holda muvofiqlashtirishni boshladi. 1975-yildan 1979-yilgacha IVECO assortimenti 200 ta asosiy model va 600 ta versiyani oʻz ichiga olgan<ref>{{Citation|first1=Massimo|last=Condolo|title=IVECO 1975–2005|language=it|date=September 2005|publisher=Fondazione Negri|ref=MC1|isbn=8889108045}}</ref><ref>{{Citation|first1=Raffaele|last=Sanguineti|first2=Carlo Felice|last2=Zampini Salazar|ref=SZS|title=IVECO Story|journal=The world of Transport|date=1994|publisher=Norden Publishing House Ltd.|page=144}}</ref>. 1977-yilda yengil va oʻrta vaznli IVECO Zeta seriyasi taqdim etildi. FIAT-OM diapazonini Unic va Magirus qatorlari bilan birlashtirish 1980-yilga kelib yakunlandi<ref name="Truck9.82">{{Cite journal|journal=TRUCK|date=September 1982|ref=truck982|page=27|editor-last=Kennett|editor-first=Pat|title=Intertruck: Italy|last=Norbye|first1=Jan|place=London, UK|publisher=FF Publishing Ltd}}</ref> IVECO samaradorlikni oshirish va motor ishlab chiqarishni rivojlantirish ustida ishlay boshladi<ref name="Truck9.82" />. 1978-yilda IVECO yengil avtomobillar assortimentidagi birinchi mahsulot – Dailyni chiqardi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fiat Industrial 2011 Annual Report|url=http://www.fiatindustrial.com/en-US/investor_relations/financial_reports/bilanci/FiatDocuments/FI_Relazione_finanziaria_annuale_2011_FINALE_NIS_ENG.pdf|nashriyot=[[Fiat]]}}</ref>.

1980-yilda IVECO ogʻir sanoat avtomobillari uchun turbo dizel dvigatelini yaratdi<ref>[[Iveco#MC1|Condolo]], pp. 28–29</ref>. 

1984-yilda IVECO Italiyada eng koʻp sotilgan va Yevropa bozorida muvaffaqiyatli boʻlgan TurboStar<ref>John Carroll, Peter James Davies: Tractor & Trucks, 2007 Hermes House – p. 7</ref> ogʻir yoʻl avtomobilini ishga tushirdi va yetti yil ichida jami 50 000 dona sotdi<ref>[[Iveco#SZS|Sanguineti & Zampini Salazar]], pp. 202</ref>.

1985-yilda IVECO birinchi toʻgʻridan-toʻgʻri inyeksiyali yengil dizel dvigatelini ishlab chiqardi<ref name="fiatindustrial.com">{{Veb manbasi|sarlavha=History of Iveco 1984–1994|url=http://fiatindustrial.com/en-US/group/history/iveco/Pagine/iveco_1985_1994.aspx|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120626132047/http://www.fiatindustrial.com/en-US/group/history/iveco/Pages/iveco_1985_1994.aspx|arxivsana=June 26, 2012|ish=Fiat Industrial Official}}</ref>.

1986-yildan IVECO Sp A. Yevropaning Ford yuk mashinalari boʻlimi bilan qoʻshma korxona boʻlgan Iveco Ford Truck Ltd kompaniyasida 52% ulushga ega edi. Ford zavodlari IVECO assortimentidagi asosiy avtomobillarni ishlab chiqarish va sotishni oʻz zimmasiga oldi va Ford Cargo ishlab chiqarishni davom ettirdi<ref name="John Carroll p. 408">John Carroll, Peter James Davies: The Complete Book of Tractor & Trucks, 2000 Lorenz Books – p. 408</ref>. 1980-yillarning oʻrtalarida [[Piacenza]] shahrida damperlar va qurilish maydonchalari ishlab chiqaradigan Astra Veicoli Industriali Iveco Group tarkibiga kirdi<ref>[[Iveco#MC1|Condolo]], p. 11</ref>.

1989-yilda tijorat transport vositalariga mos keladigan [[Havoning ifloslanishi|ifloslantiruvchi chiqindilarni]] kamaytirish uchun EGR bilan birinchi dizel dvigatel ishlab chiqarildi va oʻsha yili Daily seriyalarida qoʻllana boshladi<ref name="John Carroll p. 408">John Carroll, Peter James Davies: The Complete Book of Tractor & Trucks, 2000 Lorenz Books – p. 408</ref>.

1990-yilda guruh Pegaso sanoat avtomobil ishlab chiqaruvchisiga tegishli boʻlgan Ispaniyaning ENASA sanoat kompaniyasining 60% nazorat paketini sotib oldi<ref name="John Carroll p. 408">John Carroll, Peter James Davies: The Complete Book of Tractor & Trucks, 2000 Lorenz Books – p. 408</ref>. 1990-yillarda EuroCargo, EuroTech, EuroTrakker va EuroStar avtomobillari assortimentiga toʻliq oʻzgartirish kiritdi<ref name="John Carroll p. 408" />. EuroCargo va EuroTech 1992 va 1993 yillarda mos ravishda “Yil yuk mashinasi” deb topilgan va ketma-ket ikki yil davomida berilgan<ref>[[Iveco#MC1|Condolo]], pp. 146–147</ref>. Seddon Atkinson kompaniyasini 1991-yilda sotib oldi<ref name="MC10">[[Iveco#MC1|Condolo]], p. 10</ref>. Oʻsha yili Xitoyning Nankin motor korporatsiyasida birinchi TurboDaily yigʻish liniyasi ochildi<ref>[[Iveco#SZS|Sanguineti & Zampini Salazar]], pp. 230</ref>. 1991-yilda IVECO kalendar yili oxirida Shimoliy Amerika bozoridan chiqishini eʼlon qildi<ref name="UPIend">{{Veb manbasi|url=https://www.upi.com/Archives/1990/09/10/Iveco-to-end-US-truck-sales-next-year/1536652939200/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201005004233/https://www.upi.com/Archives/1990/09/10/Iveco-to-end-US-truck-sales-next-year/1536652939200/|arxivsana=2020-10-05|muallif=Zverina|ism=Jan A.|sarlavha=Iveco to end U.S. truck sales next year|ish=UPI Archives|nashriyot=United Press International, Inc.|sana=1990-09-10}}</ref>.

1992-yilda IVECO Avstraliyada sanoat avtomobillarining asosiy konstruktorini oʻz zimmasiga oldi va dastlab International Trucks Australia deb nomlangan kompaniyani tashkil etdi<ref>Iveco acquires International Aust ''[[Truck & Bus Transportation]]'' June 1992 page 9</ref>. 2000-yilda u ''Iveco Trucks Australia Limited'' deb oʻzgartirildi<ref name="MC10">[[Iveco#MC1|Condolo]], p. 10</ref>.

1998-yilda oʻzgaruvchan geometriyali turbinali birinchi dizel dvigatel va ogʻir sanoat transport vositalari uchun birinchi umumiy relsli dizel dvigateli Cursor 10 ishga tushirildi<ref name="ReferenceA">{{Veb manbasi|sarlavha=History of Iveco 1995–2004|url=http://fiatindustrial.com/en-US/group/history/iveco/Pagine/iveco_1995_2004.aspx|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120626133158/http://www.fiatindustrial.com/en-US/group/history/iveco/Pages/iveco_1995_2004.aspx|arxivsana=June 26, 2012|ish=Fiat Industrial Official}}</ref>.

2003-yilda IVECO dastlab Renault bilan qoʻshma korxonaning bir qismi boʻlgan Irisbusni butunlay sotib oldi<ref>{{Citation|first1=Petr|last=Pavlinek|title=A Successful Transformation?: Restructuring of the Czech Automobile Industry|date=2008|publisher=Springer|page=151}}</ref>. 2004-yilda dvigatellar ishlab chiqarish uchun asosiy brend – IVECO Motors taqdim etildi; keyingi yili u yangi tashkil etilgan Fiat Powertrain Technologies tarkibiga kiritildi. 2004-yil oxirida Iveco va Xitoyning Shanghai Automotive Industry Corporation (SIAC) kompaniyasi oʻrtasida kelishuvga erishildi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Concluso Accordo TRA IVECO, Fiat Powertain Technologies (FPT) E Saic Motor Coperation NEL Settore Dei Motori Medi e Pesanti|url=http://www.fptindustrial.com/FPTPressReleases/IT-IT/2005-2008/SAIC_24luglio2006.pdf|til=it|qaralgan sana=2022-10-03|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924015047/http://www.fptindustrial.com/FPTPressReleases/IT-IT/2005-2008/SAIC_24luglio2006.pdf}}</ref>.

2006-yilda Iveco 1200 ta Irisbus avtobuslari parki bilan Turindagi Qishki Olimpiya oʻyinlariga homiylik qildi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=The Fiat Group and the Torino 2006 Olympic Winter Games|url=http://www.fiatspa.com/en-US/media_center/FiatDocuments/2006/GENNAIO/01_12_2006_FIAT_E_LE_OLIMPIADI_comunicato_stampa.ing.pdf}}</ref>. Bir yil oʻtib, IVECO Yangi Zelandiyaning regbi boʻyicha All Blacks jamoasi homiysi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.repubblica.it/2007/01/motori/gennaio-07/iveco-allblacks/iveco-allblacks.html|sarlavha=Iveco & All Blacks, quando il gioco si fa duro|til=it|ish=repubblica.it|sana=January 2007|kirish sanasi=November 27, 2015}}</ref>. 2009-yilda IVECO Ferrari Racing Teamga homiylik bilan birga Moto GP uchun yuk mashinalari va tijorat avtomobillari yetkazib beruvchisiga aylandi<ref>{{Veb manbasi|ish=MotoGP Official website|url=http://www.motogp.com/en/sponsors|sarlavha=Official Sponsor}}</ref><ref>{{Veb manbasi|ish=Ferrari Official website|url=http://www.ferrari.com/italian/formula1/partner/fornitori_ufficiali/Pages/fornitori-ufficiali.aspx|sarlavha=Fornitori Ufficiali|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120615134136/http://www.ferrari.com/Italian/Formula1/Partner/Fornitori_ufficiali/Pages/fornitori-ufficiali.aspx|arxivsana=June 15, 2012|til=it}}</ref>.

== Imkoniyatlar ==
IVECO 16 mamlakatda 27 ta ishlab chiqarish zavodi va 6 ta tadqiqot markaziga ega. [[Yevropa|Yevropadan]] tashqarida kompaniya [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Avstraliya]] (2022-yil iyun oyida zavod ishlab chiqarishni toʻxtatgan), [[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.iveco.com/southafrica/pages/home-page.aspx|sarlavha=Homepage|ish=IVECO|kirish sanasi=18 July 2022}}</ref> va Lotin Amerikasida ishlaydi. Barcha zavodlar ISO 9001-vision 2000 (jarayon boʻyicha sifat menejmenti) va ISO 14000 (atrof-muhitni boshqarish) sertifikatlariga ega.

=== Qoʻshma korxonalar ===

* Naveco ([[Nankin]], [[Xitoy]]), Naveco brendi tomonidan ishlab chiqarilgan yuk mashinalari
* [[SAIC Motor|SAIC]]-Iveco Hongyan ([[Chunsin|Chongqing]], Xitoy), Hongyan brendi tomonidan ishlab chiqarilgan yuk mashinalari

=== SCR texnologiyasiga ega Yevro VI dvigatellari ===
Cursor va Tector seriyali IVECO dvigatellari Evro VI standartlariga javob beradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fiat Industrial 2011 Sustainability Report|url=http://www.fiatindustrial.com/en-US/sustainability/Documents/files/fi_eng_sostenibilita_sfogliabile_ott.pdf|nashriyot=Fiat Industrial}}</ref>  Yuqori samarali SCR (HI-eSCR) texnologiyasini qoʻllash orqali<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fiat Industrial 2011 Sustainability Report|url=http://www.fiatindustrial.com/en-US/sustainability/Documents/files/fi_eng_sostenibilita_sfogliabile_ott.pdf|nashriyot=Fiat Industrial}}</ref> ishlab chiqariladi. Ushbu texnologiya chiqindi gazlarini yoqish va keyingi tozalash jarayonlarini optimallashtiradi, isteʼmolni kamaytiradi va NOx chiqindilarini konvertatsiya qilishda yuqori samaradorlikka erishish imkonini beradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fiat Industrial 2011 Sustainability Report|url=http://www.fiatindustrial.com/en-US/sustainability/Documents/files/fi_eng_sostenibilita_sfogliabile_ott.pdf|nashriyot=Fiat Industrial}}</ref>

=== Elektr uzatma ===
IVECO 1986-yilda elektr dvigatelli birinchi Dailyni ishlab chiqdi<ref>Raffaele Sanguineti, Carlo Felice Zampini Salazar: IVECO Story. The world of Transport, 1994 Norden Publishing House Ltd. – p. 330</ref>; Keyinchalik assortiment yuk mashinalari va shahar avtobuslarini oʻz ichiga olgan holda kengaytirildi<ref>International Energy Agency, Organisation for Economic Co-Operation and Development: Hydrogen and Fuel Cells, 2004 OECD Publishing – p. 143</ref>. 

 

== Galereya ==
<gallery widths="200" heights="120" class="center">
Fayl:2014 Iveco Daily 35 S13 MWB 2.3.jpg|20140yil Iveco Daily 35 S13 furgon
Fayl:2019 Iveco S-Way in Madrid.jpg|2019 Iveco S-Way
Fayl:Iveco Eurocargo 2015.jpg|2015-yil Iveco Eurocargo
Fayl:IVECO Tector 8 e 11 toneladas.jpg|2017-yil Iveco Tector
Fayl:Iveco 682 Truck.jpg|2018-yil Iveco 682
Fayl:IvecoStralisAllBlacksVysokeMyto.JPG|2007 yil Iveco Stralis
Fayl:Iveco Trakker 310 F.jpg|2016 yil Iveco Trakker
Fayl:Iveco Evadys n°8288 (vue avant gauche) - Transisère (Lumbin).jpg|2016 yil Iveco Bus Evadys
Fayl:Crossway 937.jpg|2017 yil Iveco avtobus chorrahasi
Fayl:Iveco Stralis X-Way AS440X46TP NP - Front and right side IAA 2018.jpg|2018 Iveco Stralis X-Way
</gallery>

== Manbalar ==
<references responsive="0"></references>

[[Turkum:Italiya]]