Jarvoniylar sulolasi
Jarvoniylar sulolasi (arabcha: الجروانيون) — 15-asrda Sharqiy Arabistonda hukmronlik qilgan arab sulolasi[1][2].
Jarvoniylar sulolasi الجروانيون
| |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1310–1417 | |||||||||
 Jarvnoiylar ta'sir doirasi va hududlari | |||||||||
| Poytaxt | Qatif | ||||||||
| Boshqa tillar | Arab tili | ||||||||
| Din | Islom (Shialik) | ||||||||
| Hukumat | Monarxiya | ||||||||
| Tarix | |||||||||
• Asos solingan |
1310 | ||||||||
• Tugatilgan |
1417 | ||||||||
| |||||||||
| Hozirda hududida quyidagilar mavjud |
Saudiya Arabistoni Bahrayn Qatar | ||||||||
Tarixi
Jarvoniylar Bani Molik urugʻiga mansub boʻlgan. Sulolaning Banu Uqayl qabilasi, ya’ni oʻzlaridan avval hukmronlik qilgan Usfuriylar va oʻzlaridan keyin hokimiyatni egallagan Jabridlar mansub boʻlgan qabilaga, aloqador ekani yoki Abdulqays qabilasidan chiqqani (1076—1235-yillarda hukmronlik qilgan Uyuniylar sulolasi mansub boʻlgan qabila) masalasida ilmiy bahslar mavjud[3]. Jarvoniylar XIV asrda Muntafiq qabilasi boshligʻi Sa’id ibn Mugʻamisga qarashli kuchlarni Basradan siqib chiqargach, Sharqiy Arabistonda hokimiyatni qoʻlga olgan.
Zamondosh manbalar, jumladan Ibn Battuta va Ibn Hajar[4] Jarvoniylarni „oʻta rofiżiy“ sifatida tasvirlagan. Bu atama dastlabki uch xalifani tan olmagan shialarga nisbatan qoʻllangan[5]. 15-asrda yashagan misrlik sunniy olim esa ularni „Qarmatlarning qoldiqlari“ deb atagan. Tarixchi Juan Cole bu fikrdan kelib chiqib, Jarvoniylar ismoiliy boʻlgan, degan xulosaga kelgan[6]. Biroq Jarvoniylar hukmronligi davrida oʻn ikki imomchilik targʻib qilingan va ushbu mazhab olimlari qozilik hamda boshqa muhim lavozimlarni, jumladan hisba boshligʻi mansabini egallagan[6]. Shuningdek, qarmatlar davridan farqli oʻlaroq, Jarvoniylar hukmronligi ostida masjidlarda namozlar ado etilgan va azon shialarga xos lafzlar bilan aytilgan. 14-asrda yashagan oʻn ikki imomchi olim Jamaluddin al-Mutavva Jarvoniylar xonadoniga mansub boʻlgan[6][7]. Sharqiy Arabiston tarixi boʻyicha mutaxassis al-Humaydanga ko‘ra, Jarvoniylar oʻn ikki imomchi shialar boʻlgan. „Qaramita“ atamasi esa shunchaki „shia“ ma’nosida qoʻllangan[8][9].
Jarvoniylar hukmronligi 15-asrda Banu Uqayl qabilasiga mansub Jabridlar (badaviy urugʻi) tomonidan tugatilgan.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Louër, Laurence. [[1](https://books.google.com/books?id=B8wnEtH8oDgC&dq=Jarwan+bahrain&pg=PA14) Transnational Shia Politics: Religious and Political Networks in the Gulf] (en). Hurst, 2011. ISBN 978-1-84904-214-7.
- ↑ Batuta, Ibn. [[2](https://books.google.com/books?id=rUh_AAAAMAAJ&q=Jarwan+batuta) Travels of Ibn Battuta, A.D. 1325–1354] (en). Published for the Hakluyt Society at the University Press, 1958.
- ↑ Abdulkhaliq Al-Janbi, an online article on the history of eastern Arabia (Arabic)
[http://www.rasid.com/print.php?id=6965 عبدالخالق الجنبي، جروان الأحساء غير جروان القطيف] (Wayback Machine saytida 2012-02-20 sanasida arxivlangan) - ↑ Ibn Hajar al-'Asqalani, al-Durar al-Kamina fi A'yan al-mi'a al-Thamina []
- ↑ Ibn Hajar al-'Asqalani, al-Durar al-Kamina fi A'yan al-mi'a al-Thamina
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Juan R. I. Cole, "Rival Empires of Trade and Imami Shiism in Eastern Arabia, 1300–1800", International Journal of Middle East Studies, Vol. 19, No. 2 (May, 1987), 177–203-b., xususan 179-b., JSTOR orqali. [[3](https://www.jstor.org/stable/163353)]
- ↑ 'Ali b. Hasan al-BahrHni, Anwar al-badrayn fi tarajim 'ulama' al-Qatif wa'l-Ahsa' wa'l-Bahrayn [[4](http://alhawzaonline.com/almaktaba-almakroaa/book/238-aqa'ed/0041-Anwar%20al-%20badrin/14.htm#02) onlayn nashr]
أنوار البدرين في تراجم علماء القطيف والإحساء والبحرين، الشيخ علي بن الشيخ حسن البلادي البحراني - ↑ Abdullatif Al-Humaydan, "The Usfurid Dynasty and its Political Role in the History of Eastern Arabia", Journal of the College of Literature, Basra universiteti, 15-jild, 1979 (arab tilida)
عبداللطيف بن ناصر الحميدان، "إمارة العصفوريين ودورها السياسي في تاريخ شرق الجزيرة العربية"، مجلة كلية الآداب، جامعة البصرة، 1975 - ↑ Al-Wasit Online Newspaper, 2379-son, 2009-yil 12-mart, al-Humaydan iqtibosi bilan [[5](http://www.alwasatnews.com/2379/news/read/41571/1.html)[sayt ishlamaydi]]
الشيعة المتصوفون وقيادة في مسجد الخميس، حسين محمد حسين