Wilhelm II (Germaniya imperatori)

Wилҳелм ИИ

Wилҳелм ИИ (Германия императори. Олмон :мит воллем Намен Фриэдрич Wилҳелм Виктор Алберт вон Преуßэн ) Немис империясининг қудратли денгиз флотини барпо этиш орқали буюк давлат сифатидаги мавқеини мустаҳкамлаганига қарамай, унинг беозор баёнотлари ва беқарор ташқи сиёсати халқаро ҳамжамиятни қаттиқ г'азаблантирди ва ко'пчилик томонидан Биринчи жаҳон урушининг асосий сабабларидан бири сифатида баҳоланади. Германиянинг уруш ҳаракатлари бир қатор йирик маг'лубиятлардан кейин барбод бо'лганида 1918-йилда Г'арбий фронтда у тахтдан воз кечишга мажбур бо'лди, бу Германия империясининг тугашини ва Гҳензоллерн уйининг Пруссиядаги 300 йиллик ва Бранденбургдаги 500 йиллик ҳукмронлигини нишонлади.

Пруссиялик набираси Фредерик Уилям ИВ даврида туғилган Вилгелм шаҳзода Фредерик Уилям ва малика Қирол Викториянинг ўғли эди. Онаси орқали у Буюк Британия қироличаси Викториянинг тўнғич набираси эди. 1888-йил март ойида Фредерик Уилям Фридрих ИИИ сифатида Германия ва Пруссия тахтларига ўтирди. Фредерик атиги 99 кундан кейин вафот этди ва унинг ўрнига ўғли Вилгелм ИИ этиб тайинланди.

1890-йил март ойида Вилгелм канслер Отто фон Бисмаркни ишдан бўшатди ва ўз давлатининг сиёсати устидан бевосита назоратни ўз зиммасига олди ва Германиянинг жаҳоннинг етакчи давлати мақомини мустаҳкамлаш учун жанговар „янги йўл“га киришди. Унинг ҳукмронлиги даврида Германия мустамлака империяси Хитой ва Тинч океанидаги янги ҳудудларни (масалан, Жиаозжоу кўрфази, Шимолий Мариана ороллари ва Каролин ороллари) эгаллаб олди ва Европанинг энг йирик ишлаб чиқарувчисига айланди. Бироқ, Вилгелм кўпинча ўз вазирлари билан маслаҳатлашмасдан, бошқа мамлакатларга нисбатан беозор ва таҳдидли баёнотлар бериб, бундай тараққиётга путур этказди. Худди шундай, унинг режими ўзини бошқа буюк давлатлардан узоқлаштириш учун кўп ишларни амалга оширди. Катта денгиз кучларини қуриш, Франсиянинг Марокаш устидан назоратини тортиш ва Бағдод орқали темир йўл қуриш, бу Буюк Британиянинг Форс кўрфазидаги ҳукмронлигига қарши чиқди. ХХ асрнинг иккинчи ўн йиллигида Германия иттифоқчи сифатида фақат Австрия-Венгрия ва таназзулга юз тутаётган Усмонли империяси каби сезиларли даражада заифроқ давлатларга таяниши мумкин эди.

Вилгелмнинг ҳукмронлиги Германиянинг 1914-йил июл инқирози пайтида Австрия-Венгрияга ҳарбий ёрдам кафолати билан якунланди, бу Биринчи жаҳон урушининг бевосита сабабларидан бири эди. Уруш давридаги бўш раҳбар Вилгелм уруш ҳаракатларининг стратегияси ва ташкил этилиши бўйича деярли барча қарорларни Германия армиясининг Буюк бош штабига топширди. 1916-йил августига келиб, бу кенг ҳокимият делегацияси амалда ҳарбий диктатурани келтириб чиқарди. Бу можаронинг қолган қисмида миллий сиёсатда ҳукмронлик қилди. Россия устидан ғалаба қозонган ва Шарқий Эвропада муҳим ҳудудий ютуқларга эришганига қарамай, Германия 1918-йил кузида Ғарбий фронтда ҳал қилувчи мағлубиятдан сўнг барча забтлардан воз кечишга мажбур бўлди. Ўз мамлакати ҳарбийлари ва кўплаб қўл остидаги Вилгелмнинг ёрдамини йўқотди. 1918-1919-йиллардаги немис инқилоби даврида тахтдан воз кечишга мажбур бўлди. Инқилоб Германияни монархиядан Веймар Республикаси деб номланувчи беқарор демократик давлатга айлантирди. Вилгелм Голландияга сургунга қочиб кетди, у эрда 1940-йилда фашистлар Германияси томонидан босиб олинган пайтда қолди . 1941-йилда у ерда вафот этди. Пруссиялик набираси Фредерик Уилям ИВ даврида туғилган Вилгелм шаҳзода Фредерик Уилям ва малика Қирол Викториянинг ўғли эди. Онаси орқали у Буюк Британия қироличаси Викториянинг тўнғич набираси эди. 1888-йил март ойида Фредерик Уилям Фридрих ИИИ сифатида Германия ва Пруссия тахтларига ўтирди. Фредерик атиги 99 кундан кейин вафот этди ва унинг ўрнига ўғли Вилгелм ИИ этиб тайинланди.

1890 йил март ойида Вилгелм канслер Отто фон Бисмаркни ишдан бўшатди ва ўз давлатининг сиёсати устидан бевосита назоратни ўз зиммасига олди ва Германиянинг жаҳоннинг етакчи давлати мақомини мустаҳкамлаш учун жанговар „янги йўл“ га киришди. Унинг ҳукмронлиги даврида Германия мустамлака империяси Хитой ва Тинч океанидаги янги ҳудудларни (масалан, Жиаозжоу кўрфази, Шимолий Мариана ороллари ва Каролин ороллари) эгаллаб олди ва Европанинг энг йирик ишлаб чиқарувчисига айланди. Бироқ, Вилгелм кўпинча ўз вазирлари билан маслаҳатлашмасдан, бошқа мамлакатларга нисбатан беозор ва таҳдидли баёнотлар бериб, бундай тараққиётга путур этказди. Худди шундай, унинг режими ўзини бошқа буюк давлатлардан узоқлаштириш учун кўп ишларни амалга оширдиКатта денгиз кучларини қуриш, Франсиянинг Марокаш устидан назоратини тортиш ва Бағдод орқали темир йўл қуриш, бу Буюк Британиянинг Форс кўрфазидаги ҳукмронлигига қарши чиқди. ХХ асрнинг иккинчи ўн йиллигида Германия иттифоқчи сифатида фақат Австрия-Венгрия ва таназзулга юз тутаётган Усмонли империяси каби сезиларли даражада заифроқ давлатларга таяниши мумкин эди.

Вилгелмнинг ҳукмронлиги Германиянинг 1914-йил июл инқирози пайтида Австрия-Венгрияга ҳарбий ёрдам кафолати билан якунланди, бу Биринчи жаҳон урушининг бевосита сабабларидан бири эди. Уруш давридаги бўш раҳбар Вилгелм уруш ҳаракатларининг стратегияси ва ташкил этилиши бўйича деярли барча қарорларни Германия армиясининг Буюк Бош штабига топширди. 1916-йил августига келиб, бу кенг ҳокимият делегацияси амалда ҳарбий диктатурани келтириб чиқарди.бу можаронинг қолган қисмида миллий сиёсатда ҳукмронлик қилди. Россия устидан ғалаба қозонган ва Шарқий Эвропада муҳим ҳудудий ютуқларга эришганига қарамай, Германия 1918 йил кузида Ғарбий фронтда ҳал қилувчи мағлубиятдан сўнг барча забтлардан воз кечишга мажбур бўлди. Ўз мамлакати ҳарбийлари ва кўплаб қўл остидаги Вилгелмнинг ёрдамини йўқотди. 1918-1919 йиллардаги немис инқилоби даврида тахтдан воз кечишга мажбур бўлди. Инқилоб Германияни монархиядан Веймар Республикаси деб номланувчи беқарор демократик давлатга айлантирди. Вилгелм Голландияга сургунга қочиб кетди, у эрда 1940-йилда фашистлар Германияси томонидан босиб олинган пайтда қолди. 1941 йилда у ерда вафот этди. Вилгелм 1859-йил 27-январда Берлинда — валиаҳд шаҳзода саройида — Британия қироличаси Викториянинг тўнғич қизи малика Қироллик „Викки“ Виктория ва Пруссия шаҳзодаси Фридрих Уилям („Фритз“ — келажак Фредерик ИИИ) оиласида туғилган. У туғилганда унинг набираси Фридрих Уилям ИВ Пруссия қироли эди. Фредерик Уилям ИВ бир қатор инсултлар туфайли доимий равишда ногирон бўлиб қолди ва унинг укаси Вилгелм регент сифатида ишлади. Вилгелм 42 набирасининг энг ёши каттаси эдиона томонидан бобоси ва бувиси (қиролича Виктория ва шаҳзода Алберт), лекин бундан ҳам муҳими, у Пруссия валиаҳд шаҳзодасининг биринчи ўғли эди. 1861 йил январда Фредерик Уилям ИВ вафот этгач, Вилгелмнинг отаси томонидан бобоси (каттаси Вилгелм) қирол бўлди ва икки ёшли Вилгелм Пруссиядан кейинги иккинчи ўринни эгаллади. 1871 йилдан кейин Вилгелм, шунингдек, Германия империясининг конституциясига кўра, Пруссия қироли томонидан бошқариладиган янги ташкил этилган Германия империясидан кейинги иккинчи ўринни эгаллади. Туғилганда у Британия тахтига меросхўрлик қилиш бўйича амакилари ва онасидан кейин олтинчи бўлган. Травматик туғилиш 1859-йил 26-январда ярим тунга яқин вақт қолганда Вилгелмнинг онаси туғруқ оғриғини бошдан кечирди, шундан сўнг унинг суви оқди, шундан сўнг оиланинг шахсий шифокори доктор Август Вегнер чақирилди. Викторияни кўздан кечирар экан, Вегнер чақалоқнинг бел ҳолатида эканлигини тушунди; Кейин гинеколог Эдуард Арнолд Мартин саройга 27 январ куни эрталаб соат 10 да етиб келди. Ипекани қўллаганингиздан ва Викториянинг шахсий шифокори Сер Жеймс Кларк томонидан хлороформнинг энгил дозасини буюрганингиздан сўнг, Мартин Фритзга туғилмаган боланинг ҳаёти хавф остида эканлигини маслаҳат берди. Энгил беҳушлик унинг оғир туғилиш оғриғини энгиллаштирмагани сабабли, унинг „даҳшатли қичқириқлари ва йиғлашлари“ натижасида Кларк ниҳоят тўлиқ беҳушлик қилди. Унинг қисқариши етарлича кучли эмаслигини кўриб, Мартин эргот экстракти дозасини киритди ва соат 14:45 да чақалоқнинг думбалари туғилиш каналидан чиқиб кетаётганини кўрди, аммо киндик ичакчасидаги пулс заиф ва вақти-вақти билан бўлишини пайқади. Ушбу хавфли белгига қарамай, Мартин чақалоқни яхшироқ бошқариши учун хлороформнинг яна оғир дозасини буюрди. Кичкинтойнинг оёқлари юқорига кўтарилиши ва чап қўли ҳам юқорига ва бошининг орқасига кўтарилганига қараб, Мартин „эҳтиёткорлик билан шаҳзоданинг оёқларини бўшатди“. „Туғилиш каналининг торлиги“ туфайли у чап қўлни мажбуран пастга тортди, бракиял плексусни йиртиб ташлади, сўнгра чақалоқнинг танасини айлантириш ва ўнг қўлини бўшатиш учун чап қўлни ушлаб туришни давом эттирди, бу жароҳатни янада кучайтирди. Туғилишни тугатгандан сўнг ва янги туғилган шаҳзоданинг гипоксик эканлигини тушунганига қарамай, Мартин эътиборини беҳуш Викторияга қаратди. Бир неча дақиқадан сўнг янги туғилган чақалоқнинг жим туришини пайқаб, Мартин ва доя Фрäулеин Стаҳл шаҳзодани жонлантириш учун қаттиқ ишладилар; Ниҳоят, ҳозир бўлганларнинг норозилигига қарамай, Стаҳл янги туғилган чақалоқни „оқарган лабларидан заиф фарёд чиқмагунча“ қаттиқ урди.

Замонавий тиббий баҳолашлар шуни кўрсатдики, Вилгелм туғилиш пайтидаги гипоксия ҳолатида туғилиш ва хлороформнинг оғир дозаси туфайли унга минимал ва энгил мия шикастланишига олиб келди, бу унинг кейинги гиперактив ва тартибсиз хатти-ҳаракатларида, чекланган эътибор ва ижтимоий қобилиятларда намоён бўлди. Бракиял плексуснинг шикастланиши Эрбнинг фалажига олиб келди, бу Вилгелмни ўнг қўлидан тахминан олти дюйм (15 сантиметр) қисқароқ чап қўли билан қолдирган. У буни яшириш учун қандайдир муваффақият билан ҳаракат қилди; кўпгина фотосуратларда қўли узунроқ кўриниши учун чап қўлида оқ қўлқоп тутган. Бошқаларида эса, у чап қўлини ўнг билан ушлаб туради, ногирон қўлини қиличнинг дастасида ёки обрўли бурчак остида қўйилган фойдали аъзонинг иллюзиясини бериш учун таёқни ушлаб туради. Тарихчиларнинг таъкидлашича, бу ногиронлик унинг ҳиссий ривожланишига таъсир қилган.

Дастлабки йиллар 1863-йилда Вилгелм амакиси Берти (кейинчалик қирол Эдвард ВИИ) ва Дания маликаси Александранинг тўйида иштирок этиш учун Англияга олиб кетилди. Вилгелм маросимга Ҳигҳланд костюмида, кичик ўйинчоқ дирк билан тўла иштирок этди. Маросим пайтида тўрт ёшли бола безовта бўлди. Унинг ўн саккиз ёшли амакиси шаҳзода Алфред уни кузатиб туришга мажбур бўлиб, унга жим бўлишни буюрди, лекин Вилгелм ўз оғзини тортди ва Алфредга таҳдид қилди. Алфред уни куч билан бўйсундирмоқчи бўлганида, Вилгелм унинг оёғидан тишлаб олди. Унинг бувиси, қиролича Виктория, фракаларни кўришни соғинди; унинг учун Вилгелм „ақлли, азиз, яхши кичкина бола, менинг севикли Викининг энг севимлиси“ бўлиб қолди.

Унинг онаси Вики унинг шикастланган қўли билан ўзини тутиб, боланинг ногиронлигида ўзини айблади ва унинг яхши чавандоз бўлишини талаб қилди. У тахт вориси сифатида от минолмаса керак, деган фикр унга чидаб бўлмас эди. Чавандозлик сабоқлари Вилгелм саккиз ёшида бошланган ва Вилгелм учун чидамлилик масаласи эди. Йиғлаётган шаҳзода қайта-қайта отига ўтирди ва қадамларни босиб ўтишга мажбур бўлди. У вақти-вақти билан йиқилиб тушди, лекин кўз ёшларига қарамай, яна орқасига ўтирди. Бир неча ҳафта ўтгач, у ниҳоят мувозанатни сақлаб қолди.

Олти ёшидан бошлаб Вилгелм 39 ёшли ўқитувчи Георг Эрнст Хинзпетердан дарс олди ва унга катта таъсир кўрсатди. "Ҳинзпетер, "деб ёзади у кейинчалик, „ҳақиқатан ҳам яхши одам эди. У мен учун тўғри тарбиячи бўладими ёки йўқми, мен қарор қилолмайман. Бу пони минишда менга берилган азоблар онамга тегишли бўлиши керак.“

Ўсмирлик даврида у Касселда Фридрих гимназиясида таҳсил олган. 1877-йил январда Вилгелм ўрта мактабни тугатди ва ўн саккизинчи туғилган кунида бувиси қиролича Виктория томонидан „ Гартер“ ордени билан тақдирланди. Касселдан кейин у Бонн университетида тўрт муддат ўқиди, ҳуқуқ ва сиёсатни ўрганди. У Бонннинг эксклюзив „Боруссия“ корпусига аъзо бўлди. Вилгелм тез ақл-заковатга эга эди, лекин бу кўпинча ғазабланган феъл-атворга соя солиб турарди.

Вилгелм Гоҳензоллерннинг қироллик уйининг аъзоси сифатида ёшлигиданоқ Пруссия аристократиясининг ҳарбий жамиятига таъсир қилган . Бу унга катта таъсир кўрсатди ва этукликда Вилгелм камдан-кам ҳолларда униформадан ташқарида кўринди. Бу даврда Пруссиянинг гипер-эркак ҳарбий маданияти унинг сиёсий идеаллари ва шахсий муносабатларини шакллантириш учун жуда кўп ёрдам берди.

Вилгелм отасидан ҳайратда эди, унинг бирлашиш урушлари қаҳрамони мақоми, асосан, ёш Вилгелмнинг муносабати учун мас’ул эди, шунингдек, у тарбияланган шароитларда; ота ва ўғил ўртасидаги яқин ҳиссий алоқа рағбатлантирилмаган. Кейинчалик, валиаҳд шаҳзоданинг сиёсий рақиблари билан алоқада бўлганида, Вилгелм отасига нисбатан кўпроқ ноаниқ ҳис-туйғуларни қабул қила бошлади ва Вилгелмнинг онасининг эркак мустақиллиги ва кучига эга бўлиши керак бўлган шахсга таъсирини сезди. Вилгелм, шунингдек, бобоси Вилгелм И ни бутпараст тутган ва у кейинчалик биринчи немис императорининг „Буюк Вилгелм“ номига сиғинишни ривожлантиришга уринишларида муҳим рол ўйнаган. Бироқ, у онаси билан узоқ муносабатларга эга эди. Вилгелм ота-онасининг, айниқса онасининг уни инглиз либерализми руҳида тарбиялашга уринишларига қаршилик кўрсатди. Бунинг ўрнига у ўз тарбиячиларининг автократик бошқарувни қўллаб-қувватлашига рози бўлди ва аста-секин уларнинг таъсири остида бутунлай „пруссиялашган“. Шундай қилиб, у ота-онасидан узоқлашди ва уларни Британия манфаатларини биринчи ўринга қўйишда гумон қилди. Германия императори Вилгелм И ўзининг набираси, асосан, валиаҳд малика Виктория раҳбарлигида ўсиб улғайганини кузатди. Вилгелм 21 ёшга кирганида, император набираси тахтга тайёргарликнинг ҳарбий босқичини бошлаш вақти келди деб қарор қилди. Поцдамда жойлашган пиёда қўриқчиларнинг биринчи полкига лейтенант сифатида тайинланган. „Гвардияда, — деди Вилгелм, — мен ҳақиқатан ҳам ўз оилам, дўстларим, қизиқишларимни топдим — ўша пайтгача бўлган ҳамма нарсани уларсиз қилишим керак эди“. Ўғил ва талабалик чоғида унинг муомаласи хушмуомала ва ёқимли эди. Офицер сифатида у пруссия зобитига мос келадиган оҳангда қўпол гапира бошлади.

Вилгелм йигирма ёшга кирганда, канслер Отто фон Бисмарк уни Бисмарк ва унинг сиёсатига қарши чиққан ота-онасидан қандайдир муваффақият билан ажратишга ҳаракат қилди. Бисмарк ўзининг сиёсий ҳукмронлигини сақлаб қолиш учун ёш шаҳзодадан ота-онасига қарши қурол сифатида фойдаланишни режалаштирган. Вилгелм шу тариқа ота-онаси билан, айниқса инглиз онаси билан нотўғри муносабатда бўлди. 1889 йил апрел ойида Вилгелм ғазаб билан „ англиялик шифокор отамни ўлдирди ва инглиз шифокори менинг қўлимни майиб қилди — бу менинг онамнинг айби“, деб ғазаб билан айтди, бу эса немис шифокорларининг ўзи ёки яқин қариндошлари билан шуғулланишига рухсат бермади.

Ёшлигида Вилгелм она томондан биринчи амакиваччаларидан бири, Гессен-Дармштадт маликаси Элизабетни севиб қолган. У уни рад этди ва вақт ўтиши билан рус император оиласига турмушга чиқди. 1880 йилда Вилгелм „Дона“ номи билан танилган Шлезвиг-Голштейнлик Августа Виктория билан унаштирилди. Эр-хотин 1881-йил 27-февралда турмуш қуришди ва 1921-йилда вафот этгунига қадар 40 йил турмуш қуришди. 10 йил давомида, 1882-1892-йиллар орасида Августа Виктория Вилгелмга етти фарзанд, олти ўғил ва бир қиз туғди.

1884-йилдан бошлаб Бисмарк Кайзер Вилгелм неварасини дипломатик миссияларга жўнатишини тарғиб қила бошлади, бу имтиёз валиаҳд шаҳзодага берилмади. Ўша йили княз Вилгелм 16 ёшли Царевич Николайнинг балоғатга этиш маросимида қатнашиш учун Петербургдаги Россия подшоси Александр ИИИ саройига юборилди. Вилгелмнинг хатти-ҳаракати подшоҳга унчалик ёқмади. Икки йил ўтгач, Кайзер Вилгелм И шаҳзода Вилгелмни Австрия -Венгрия императори Франс Иосиф И билан учрашиш учун сафарга олиб чиқди . 1886 йилда, шунингдек, канслернинг ўғли Герберт фон Бисмарк туфайли шаҳзода Вилгелм ҳафтасига икки марта Ташқи ишлар вазирлигида ўқила бошлади. Кайзер Вилгелм И 1888-йил 9-мартда Берлинда вафот этди ва шаҳзода Вилгелмнинг отаси Фридрих ИИИ сифатида тахтга ўтирди. У аллақачон даволаб бўлмайдиган томоқ саратонини бошдан кечирган ва ўлимидан олдин ҳукмронлигининг 99 кунини касаллик билан курашган. Ўша йилнинг 15 июнида унинг ўрнига 29 ёшли ўғли Германия императори ва Пруссия қироли этиб сайланди. [21Гарчи у ёшлигида Отто фон Бисмаркнинг ашаддий мухлиси бўлган бўлса-да, Вилгелмнинг ўзига хос сабрсизлиги уни тез орада ўз империясининг асосчиси бўлган „темир канслер“ билан зиддиятга олиб келди. Янги император Бисмаркнинг эҳтиёткор ташқи сиёсатига қарши чиқди ва Германиянинг „қуёшдаги ўрнини“ ҳимоя қилиш учун кучли ва тез кенгайишни афзал кўрди. Бундан ташқари, ёш император бобосидан фарқли ўлароқ, ҳукмронлик қилиш ва ҳукмронлик қилишга қарор қилган ҳолда тахтга чиқди. Император конституциясининг мактубида ижро этувчи ҳокимият императорга берилган бўлса-да, Вилгелм И кундалик бошқарувни Бисмаркга топшириш билан кифояланган эди. Вилгелм ИИ ва унинг канслери ўртасидаги дастлабки тўқнашувлар тез орада икки киши ўртасидаги муносабатларни заҳарлади. Бисмарк Вилгелмни устун бўлиши мумкин бўлган энгил вазнли деб ҳисоблаган. ва у 1880-йилларнинг охирида Вилгелм сиёсатини ҳурмат қилмади. Монарх ва давлат арбоби ўртасидаги сўнгги бўлиниш Бисмаркнинг 1890 йил бошида кенг қамровли антисоциалистик қонунни амалга оширишга уринишидан кейин содир бўлди.[22Вилгелм Франц Фердинанднинг дўсти эди ва у 1914 йил 28 июнда ўлдирилганидан қаттиқ ҳайратда эди. Вилгелм қотилликни режалаштирган махфий ташкилот „ Қора қўл“ ни йўқ қилишда Австрия-Венгрияга ёрдам беришни таклиф қилди ва ҳатто куч ишлатишга рухсат берди. Австрия томонидан ҳаракатнинг тахминий манбаи — Сербияга қарши (бу кўпинча „бўш чек“ деб аталади). У инқироз ҳал этилгунга қадар Берлинда қолишни хоҳлади, аммо сарой аъёнлари уни 1914 йил 6 июлда Шимолий денгиз бўйлаб йиллик саёҳатига боришга кўндирдилар. Австрия-Венгрия ултиматумиСербияга топширилди, у тезда Берлинга қайтди. У 28 июл куни Берлинга етиб келди, серб жавобининг нусхасини ўқиб чиқди ва унга шундай деб ёзди:

Ажойиб ечим — ва атиги 48 соат ичида ва бу кутилганидан ҳам кўпроқ. Вена учун катта маънавий ғалаба. Аммо у билан уруш учун барча баҳоналар ерга тушади ва [элчи] Гисл Белградда жим қолгани маъқул. Бу ҳужжатда мен ҳеч қачон сафарбарлик ҳақида буйруқ бермаслигим керак эди.

Императорга маълум бўлмаган Австрия-Венгрия вазирлари ва генераллари 83 ёшли Франс Иосиф Ини Сербияга қарши уруш эълонини имзолашга кўндиришган эди. Натижада, Россия Сербияни ҳимоя қилиш учун Австрияга ҳужум қилиш учун умумий сафарбарликни бошлади.1914 йил 30 июлга ўтар кечаси, Россия ўз сафарбарлигини бекор қилмаслиги тўғрисидаги ҳужжат топширилганда, Вилгелм ушбу кузатишларни ўз ичига олган узун шарҳ ёзди: Чунки Англия, Россия ва Франция ўзаро келишиб олганликларига шубҳа қилмайман — бизнинг шартнома мажбуриятларимиз бизни Австрияни қўллаб-қувватлашга мажбур қилади — Австрия-Серб можаросидан бизга қарши қирғин урушини олиб бориш учун баҳона сифатида фойдаланишга қарор қилди … Бизнинг кекса ва шарафли императорга ишонишимиз ҳақидаги дилеммамиз Англияга Францияга ёрдам бераётгани ва таниқли ҳукмронликни сақлаб қолганлиги баҳонасида бизни сохта адолат кўринишида йўқ қилмоқчи бўлган баҳонани келтириб чиқарадиган вазиятни яратиш учун фойдаланилди. Эвропадаги кучлар мувозанати, яъни барча Эвропа давлатларини ўз манфаати учун бизга қарши ўйнаш. [69]

Яқинда инглиз муаллифларининг таъкидлашича, Вилгелм ИИ ҳақиқатан ҳам шундай деб эълон қилган: "Шафқацизлик ва заифлик дунёдаги энг даҳшатли урушни бошлайди, унинг мақсади Германияни йўқ қилишдир. Энди ҳеч қандай шубҳа бўлмаслиги учун Англия, Франция ва Россия ўзаро тил бириктирдилар. бизга қарши йўқ қилиш урушини олиб бориш учун ".ёрдамига қаранг . Германия икки жабҳада уруш олиб бориши ва Германия Франсияга нейтрал Белгия орқали ҳужум қилса, Англия урушга кириши аниқ бўлгач, ваҳима тушган Вилгелм асосий ҳужумни Россияга қарши йўналтиришга ҳаракат қилди. Ҳелмут фон Молтке (кичик) (1905 йилдаги эски режани танлаган, икки жабҳада Германия уруши мумкинлиги учун генерал фон Шлиффен томонидан тузилган) бунинг иложи йўқлигини айтганида, Вилгелм шундай деди: „ Амакингиз менга берган бўларди. бошқа жавоб!“ [71] Вилгелм ҳам шундай деган: „ Жорж ва Никки мени ёлғон ўйнаши керак эди, деб ўйлаш! Агар бувимТирик бўлганида, у ҳеч қачон бунга йўл қўймасди.“ [72] Дастлабки Счлиэффен режасида Германия биринчи бўлиб (тахмин қилинган) кучсизроқ душманга ҳужум қилади, яъни Франсия. Режага кўра, Россия тайёр бўлиши учун анча вақт керак бўлади. 1870-йилдаги Франсия-Пруссия урушида Франсияни мағлуб этиш Пруссия учун осон бўлган эди.1914-йилда Франсия ва Германия ўртасидаги чегарада Франсиянинг жанубий қисмидаги ҳужумни чегара бўйлаб франсуз қалъаси тўхтатиши мумкин эди. Аммо Вилгелм ИИ Голландияга бостириб киришни тўхтатди.

Эрта уруш 1914 йил 1 августда (шанба) Вилгелм ИИ катта оломон олдида уруш нутқи билан чиқди. [73] Душанба куни у Поцдамдан Берлинга қайтиб келди ва эртаси куни Рейхстагни чақириш тўғрисида император буйруғини берди. [74]

1914 йил 19 августда Вилгелм ИИ Германия урушда ғалаба қозонишини башорат қилди. У шундай деди: "Ишончим комилки, Худонинг ёрдами, Германия армияси ва денгиз флотининг жасорати ва немис халқининг ўша хавфли соатларда сўнмас якдиллиги билан ғалаба бизнинг ишимизни тож билан таъминлайди. [75]

1914-йил 14-ноябрда Вилгелм ИИ ўз кабинети билан учрашиб, Буюк урушда ғалаба қозониб бўлмайди деган хулосага келди. Шунга қарамай, улар яна тўрт йил урушни давом эттирдилар. [76]Вилгелмнинг уруш давридаги роли тобора камайиб бораётган кучлардан бири эди, чунки у тақдирлаш маросимлари ва шарафли вазифаларни кўпроқ бажарди. Шлиффен режаси барбод бўлганлиги аниқ бўлса ҳам, олий қўмондонлик ўз стратегиясини давом эттирди . 1916 йилга келиб империя фелдмаршал Пол фон Ҳинденбург ва генерал Эрич Лудендорфф назорати остида амалда ҳарбий диктатурага айланди . [77]Ҳақиқатдан ва сиёсий қарорлар қабул қилиш жараёнидан тобора узилиб қолган Вилгелм ўз қўшинларининг тақдирига қараб мағлубият ва ғалаба орзулари ўртасида ўтиб кетди. Шунга қарамай, Вилгелм сиёсий тайинлаш масалаларида якуний ваколатни сақлаб қолди ва унинг розилиги олинганидан кейингина олий қўмондонликка катта ўзгаришлар киритилиши мумкин эди. Вилгелм 1914 йил сентябр ойида генерал-полковник Ҳелмут фон Молткенинг ишдан бўшатилиши ва унинг ўрнига генерал Эрич фон Фалкенхайннинг тайинланиши тарафдори эди . 1917 йилда Ҳинденбург ва Лудендорфф Бетман-Холлвегни энди канслер сифатида қабул қилмасликка қарор қилдилар ва Кайзерни бошқа бировни тайинлашга чақирдилар. Кимни қабул қилишларини сўрашганда, Лудендорфф Георг Мичаэлисни тавсия қилди, у зўрға таниган ноаниқлик. Шунга қарамай, Кайзер таклифни қабул қилди. 1917-йил июл ойида амакиваччаси Жорж В Британия қироллик уйи номини Виндзорга ўзгартирганини эшитиб, [ 78] Вилгелм Шекспирнинг „Сакс-Кобург-Готанинг қувноқ хотинлари“ песасини кўришни режалаштирганини таъкидлади . [79] Кайзернинг қўллаб-қувватловчи базаси 1918-йил октабр-ноябр ойларида армия, фуқаролик ҳукумати ва немис жамоатчилигида бутунлай қулаб тушди, чунки президент Вудро Вилсон уруш тугашидан олдин монархияни ағдариш кераклигини аниқ айтди. жой. [80] [81] Ўша йили Вилгелм бутун дунё бўйлаб касал бўлганини ҳам кўрдиИспан гриппи авж олди, аммо у тирик қолди. [82]қитъасидан чиқиб кетишган!" деб ҳисобларди. [103] Континентал Европа энди, деб ёзган эди Вилгелм, „инглизлар ва яҳудийлар йўқ қилинганидан кейин ўзини Британия таъсиридан мустаҳкамлаб, ёпиб қўйди!“ Натижада „ Европа АҚШ !“ [105] 1940 йилда синглиси малика Маргаретга ёзган мактубида, Вилгелм шундай деб ёзган эди: „Худонинг қўли янги дунёни яратмоқда ва ишламоқда … Биз Германия бошчилигидаги Эвропанинг АҚСҲига, бирлашган Европа қитъасига айланмоқдамиз“. У қўшимча қилди: „Яҳудийлар асрлар давомида душманликка олиб келган барча мамлакатларда ўзларининг нопок позицияларидан қувиб чиқарилмоқда“. [98]

Бундан ташқари, 1940 йилда онасининг 100 йиллиги нишонланди. Уларнинг муносабатлари жуда қийин бўлишига қарамай, Вилгелм бир дўстига шундай деб ёзган эди: "Бугун онамнинг 100 йиллиги! Бу ҳақда уйда ҳеч қандай хабар олинмайди! „Хотира хизмати“ ёки … унинг ажойиб ишини эслаш қўмитаси … немис халқининг фаровонлиги … Янги авлоднинг ҳеч ким у ҳақида ҳеч нарса билмайди." [ Ҳуис Доорндаги Вилгелм қабри Вилгелм 1941 йил 4 июнда Голландиянинг Доорн шаҳрида ўпка эмболиясидан 82 ёшида, Совет Иттифоқига эксен бостириб киришидан бир неча ҳафта олдин вафот этди . Монархияга нисбатан шахсий адоватига қарамай, Гитлер кайзернинг жасадини давлат дафн маросими учун Берлинга олиб келмоқчи эди, чунки Гитлер ўзини тахт вориси ролини ўйнаган ҳолда бундай дафн маросимидан фойдаланиш фойдали бўлади, деб ҳисоблади. ташвиқот. [107] Бироқ, Вилгелмнинг, агар монархия биринчи марта тикланмагунча, унинг жасади Германияга қайтиб келмаслик ҳақидаги буйруғи ошкор бўлди ва уларга қатъий риоя қилинди. Нацистлар босқинчи маъмурлари бир неча юз киши иштирок этган кичик ҳарбий дафн маросимини уюштирдилар. Мотам тутувчилар орасида фелдмаршал Август фон Маккенсен ҳам бор эди, тўлиқ ўзининг эски Империал Гуссарс форма кийган, Адмирал Вилгелм Канарис, генерал-полковник Курт Ҳаасе , Биринчи жаҳон уруши учиб аcе Нидерландия генерал Фридрих Чристиансен учун Wеҳрмачтбефеҳлшабер айланди ва Нидерландия учун Рейхскоммиссар Артур Сейсс-Инқуарт бир неча бошқа ҳарбий адвисерс билан бирга. . Бироқ, Вилгелмнинг дафн маросимида свастика ва нацистлар партияси либослари кўрсатилмаслиги ҳақидаги талаби эътиборга олинмади, буни голландиялик фотосуратчи томонидан олинган дафн маросимининг фотосуратларида кўриш мумкин. [108]

Вилгелм Ҳуис Доорн заминидаги мақбарага дафн қилинди, у ўша пайтдан бери немис монархистларининг зиёратгоҳига айланди, улар ҳар йили вафотининг йиллигида сўнгги Германия императорига ҳурмат кўрсатиш учун йиғилишади. [109]