Lochin sahifasining manbasini koʻrish

{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Lochin
| tasvir = Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg
| izoh = [[Jigarrang lochin]] ("Falco berigora") in [[Viktoriya ( Australiya)|Viktoriya]], Australiya
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Xordalilar]]
| sinf = [[Qushlar]]
| infrasinf = 
| turkum = [[yirtqich qushlar]] 
| kenja_turkum = 
| oila = [[Lochinsimonlar]]
| kenja_oila = 
| urugʻ = 
| urugʻ_muallif = 
| turlari = 
| binal_nomi = 
| muallif =  
| xilma-xillik = 
| sinonimlari = * ''Aesalon'' 
* ''Lithofalco''
* ''Tinnunculus'' <small>Linnaeus, 1766</small>
* ''Hierofalco'' <small>cuvier, 1817</small>
* ''Cerchneis <small>Boie, 1826</small>
*''Hypotriorchis'' <small>Boie, 1826</small>
*''Rhynchodon'' <small>Nitzsch, 1829</small>
*''Ieracidea'' <small>[[John Gould|Gould]], 1838</small>
*''Hieracidea'' <small>[[Hugh Edwin Strickland|Strickland]], 1841 [[Emendation (zoology)|(unjustified emendation]]<ref>{{Cite journal |journal=The Annals and Magazine of Natural History |series=Series 1 |volume=6 |date=February 1841 |issue=39 |url=https://hdl.handle.net/2027/nnc1.1001656368?urlappend=%3Bseq=450 |access-date=2024-02-08 |via=HathiTrust |language=en |title=XLVIII. Commentary on Mr. G R. Gray's 'Genera of Birds.' 8vo. London, 1840. |first=H.E. |last=Strickland |page=416|hdl=2027/nnc1.1001656368?urlappend=%3Bseq=450 }}</ref><ref>{{Cite web |website=WoRMS - World Register of Marine Species |title=Hieracidea Strickland, 1841 |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1507473 |access-date=2024-02-08 |date=2021-04-26 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102124602/http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1507473 |archive-date=2022-01-02 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-03-06 |title=FALNOV.pdf |url=https://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/FALNOV.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208234459/https://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/FALNOV.pdf |archive-date=2024-02-08 |access-date=2024-02-08 |website=New Zealand Birds Online |publication-date=2020-09-03}} (Text extracted from {{Cite book |last1=Gill |first1=B.J. |last2=Bell |first2=B.D. |last3=Chambers |first3=G.K. |last4=Medway |first4=D.G. |last5=Palma |first5=R.L. |last6=Scofield |first6=R.P. |last7=Tennyson |first7=A.J.D. |last8=Worthy |first8=T.H. |date=2010 |title=Checklist of the birds of New Zealand, Norfolk and Macquarie Islands, and the Ross Dependency, Antarctica |edition=4th |publisher=Wellington, Te Papa Press and Ornithological Society of New Zealand |pages=174–176}})</ref></small>
* ''Gennaia'' <small>[[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1847</small>
* ''Jerafalco'' <small>[[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1850 (unjustified emendation)</small>
* ''Harpe'' <small>Bonaparte, 1855 (''non'' Lacepède 1802<!-- possibly 1803 - print vs publication date? -->:<ref>{{Cite book |title=The birds of North and Middle America: a descriptive catalog of the higher groups, genera, species, and subspecies of birds known to occur in North America, ... |date=1950 |url=https://hdl.handle.net/2027/osu.32435029597671?urlappend=%3Bseq=633 |access-date=2024-02-09 |via=HathiTrust |language=en |page=615 |series=Smithsonian Institution United States National Museum Bulletin, no. 50, part 11 |first=Herbert |last=Friedmann |publisher=United States Government Printing Office|hdl=2027/osu.32435029597671?urlappend=%3Bseq=633 }}</ref> [[Homonym (biology)|preoccupied]])</small><!-- possibly also Harpe Merrem 1818, which would be preoccupied the same way as the name by Bonaparte.-->
* ''Dissodectes'' <small>[[Philip Sclater|Sclater]], 1864</small>
* ''Harpa'' <small>[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1874 (''non'' Pallas 1774: preoccupied)</small>
* ''Gennadas'' <small>Heine & [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1890<ref>{{Cite book |title=List of generic terms proposed for birds during the years 1890 to 1900, inclusive, to which are added names omitted by Waterhouse in his "Index generum avium," ... |url=https://hdl.handle.net/2027/coo.31924090189725?urlappend=%3Bseq=25 |access-date=2024-02-09 |via=HathiTrust |language=en |page=685 |issue=1267 |volume=24 |series=Proceedings of the United States National Museum |publisher=Smithsonian Institution / Government Printing Office |location=Washington |date=1902 |first=Charles W. |last=Richmond| hdl=2027/coo.31924090189725?urlappend=%3Bseq=25 }}</ref> (unjustified emendation)</small>
* ''Nesierax'' <small>[[Harry Church Oberholser|Oberholser]], 1899</small>
* ''Nesihierax'' <small>Dubois, 1902 (unjustified emendation)</small>
* ''Asturaetus'' <small>[[Charles Walter De Vis|De Vis]], 1906 (non ''Asturaetos'' Brehm 1855: preoccupied)</small>
* ''Plioaetus'' <small>[[Charles Wallace Richmond|Richmond]], 1908</small>
* ''Sushkinia'' <small>Tugarinov, 1935 (''non'' Martynov 1930: preoccupied)<!-- a prehistoric Protozygoptera/Archizygoptera "dragonfly" genus --> – see below</small>
| sarlavha = Turi
| sarlavha_matn =38; [[Lochinsimonlar|jadval]]
| sarlavha1 = QOʻRIQLANISH MAQOMI
| sarlavha_matn1 ={{Avtomatik taksonquti/IUCN
|1=LC
|2= IUCN3.1
|3=<ref name=IUCN>{{Cite iucn |author = BirdLife International |title = ''Falco peregrinus''  |amends=2016 |volume = 2016 |page = e.T45354964A155500538 |date = 2019 |access-date = 9 March 2021}}</ref>
| status2 = CITES_A1
 | status2_system = CITES 
 | status2_ref = <ref>{{Veb manbasi|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref>
}}
| sarlavha2 =
| sarlavha_matn2 =
| diapazon_xaritasi =
| diapazon_xaritasi_izohi =}}
'''Lochin''' ({{lang|la|''Falco peregrinus''}}) – [[yirtqich qushlar]] [[turkum]]ining [[lochinsimonlar]] [[oila (biologiya)|oila]]siga mansub [[qushlar|qush]], 40 ga yaqin turni oʻz ichiga oladi. Lochinlarning uzun va tor qanotli baʼzi kichik turlari hobby(lochin turi)<ref>Oberprieler, Ulrich; Cillié, Burger (2009). The raptor guide of Southern Africa. Game Parks Publishing. ISBN 9780620432238.</ref>, baʼzilari esa ov paytida uchib yuradiganlar kestrellar deb ataladi<ref>Sale, Richard (28 July 2016). Falcons (Collins New Naturalist Library, Book 132). HarperCollins UK. ISBN 9780007511433.</ref>. Lochinlar Antarktidadan tashqari dunyoning barcha qitʼalarida keng tarqalgan, Eotsen davrida (poleogen davrining ikkinchi geologik davri) bir-biriga yaqin boʻlgan yirtqich hayvonlar kabi, lochinlarning ham 20 dan ortiq kenja turi mavjud boʻlgan<ref>Cenizo, Marcos; Noriega, Jorge I.; Reguero, Marcelo A. (2016). „A stem falconid bird from the Lower Eocene of Antarctica and the early southern radiation of the falcons“. Journal of Ornithology. 157 (3): 885. doi:10.1007/s10336-015-1316-0. hdl:11336/54190. S2CID 15517037</ref>.

Voyaga yetgan lochinlarning qanotlari yupqa, toraygan boʻlib, ular yuqori tezlikda uchib, yoʻnalishini tez oʻzgartirishga imkon beradi. Yangi uchishni oʻrgangan lochinlarning uchishning birinchi yilida uzunroq patlari mavjud boʻlib, bu ularning konfiguratsiyasini keng qanot kabi umumiy qilib, professional qushnikiga oʻxshatadi. Bu kattalar kabi samarali ovchi boʻlish uchun zarur boʻlgan havo koʻnikmalarini oʻrganish bilan birga parvozni osonlashtiradi.

Eng katta lochin – uzunligi 65 sm (26 dyuym) gacha boʻlgan gyrfalcon. Lochinning eng kichik turi – bu 20 sm (7,9 dyuym) oʻlchamdagi pigmy lochinidir. Lochinlarda ham boyqushlarda boʻlgani kabi jinsiy dimorfizm namoyon boʻladi, urgʻochilar odatda erkaklarnikidan kattaroq boʻlib, bu oʻlja turlarining keng doirasiga ega boʻladi.

Koʻpgina yirtqich qushlarda boʻlgani kabi, lochinlar ham ajoyib koʻrish qobiliyatiga ega; bir turning koʻrish keskinligi inson koʻziga nisbatan 2,6 marta koʻp<ref> Fox, R; Lehmkuhle, S.; Westendorf, D. (1976). „Falcon visual acuity“. Science. 192 (4236): 263–65. Bibcode:1976Sci…192..263F. doi:10.1126/science.1257767. PMID 1257767</ref>. Ular nihoyatda tez uchuvchilardir, Peregrine lochinlari soatiga 320 km (200 milya) tezlikda shoʻngʻigan va bu ularni yerdagi eng tez harakatlanuvchi mavjudotlarga aylantirgan; qayd etilgan eng tez shoʻngʻish 390 km/soat (240 milya) vertikal tezlik hisoblanadi<ref>"The Speed of Animals" in The New Book of Knowledge. Grolier Academic Reference. 2003. p. 278. ISBN 071720538X</ref>.

== Tasnifi ==
=== Tashqi koʻrinishi ===
Lochinning uzunligi 34-50 sm, qanotlarining uzunligi esa 80-120 smni tashkil qiladi<ref name="Handbook">''White, C. M.'' (1994): 60. Peregine Falcon. In: del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. (editors): Handbook of Birds of the World, Volume 2 (New World Vultures to Guineafowl): 274—275, plate 28. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-15-6</ref>. Boshqa yirtqich qushlar kabi, urgʻochi lochin massasi erkak lochinlardan ancha katta: urgʻochilari 910-1500 g, erkaklari esa 440-750 gni tashkil qiladi [10]. Rangida jinsiy dimorfizm aniq koʻrinmaydi – (istisno tariqasida – F. p. madens noyob turosti) – yaʼni erkaklar va urgʻochilari bir xil koʻrinishda boʻladi. [[Oʻrta Osiyo]]da sahro lochini va tundra lochini uchraydi. Sahro lochini oʻtroq yashaydi; tundra lochini faqat qishlash uchun uchib keladi. Uyasini togʻli va jarlik joylarga quradi. Aprel—mayda 2—3 ta [[tuxum]] qoʻyadi. [[Bola]]lari mustaqil uchadigan boʻlguncha ota-onasining qaramogʻida boʻladi. Qushlar va boshqa bilan oziqlanadi. Sahro lochini va tundra lovhini qushlarni ovlashga oʻrgatiladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

Umumiy tana tuzilishi kuchli, faol yirtqich qushlarga xos – qattiq va konveks mushaklari boʻlgan keng koʻkrak, oʻtkir va keskin egilgan tirnoqlarga ega kuchli barmoqlar va qisqa, oʻroqsimon egri tumshuqqa ega<ref name="Buturlin">''Buturlin S. A.'' i dr. (1940) Ptitsi. Jivotniy mir SSSR. {{veb manbasi|url=http://www.ecosystema.ru/08nature/birds/038.php|title=онлайн}}</ref>.
==Turlari==
Ketma-ketlik White va boshqalarning  taksanomik tartibiga amal qiladi (1996), kerkenez ketma-ketligi bundan mustasno.

{|  class="wikitable collapsible"
|-
! Rasm !! Umumiy nomi !! Ilmiy nomi !! Tarqalishi
|-
|[[File:Madagascar Kestrel RWD.jpg|120px]]||  [[Madagaskar lochini]]|| ''Falco newtoni'' || Madagaskar, Mayotte va Komores.
|-
|[[File:Falco araea Seychelles Kestrel side views (cropped).jpg|120px]]||  [[Seyshel lochini]]|| ''Falco araeus'' ||Seyshel orollari
|-
|[[File:Mauritius kestrel (Falco punctatus) 2.jpg|120px]]||  [[Mavrikiy lochini]]|| ''Falco punctatus'' || Mavrikiy
|-
|[[File:Spotted kestrel flying (16862666012).jpg|120px]]||  [[Chipor lochin]]|| ''Falco moluccensis'' ||Wallacea va Java.
|-
|[[File:Nankeen Kestrel - Bimbi.jpg|120px]]||  [[Nankeen lochini]] yoki Avstraliya lochini || ''Falco cenchroides'' || Avstraliya va Yangi Gvineya.
|-
|[[File:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|120px]]||  [[Common lochini]]|| ''Falco tinnunculus'' || Yevropa, Osiyo va Afrikada keng tarqalgan, shuningdek, vaqti-vaqti bilan Shimoliy Amerikaning sharqiy qirg'oqlarida ham uchrab turadi.
|-
|[[File:Rock Kestrel (Falco rupicolus), Mountain Zebra NP, South Africa.jpg|120px]]||  [[Qoya lochini]]|| ''Falco rupicolus'' ||Shimoli-g'arbiy Angola va janubiy Kongo Demokratik Respublikasidan janubiy Tanzaniyagacha va janubdan Janubiy Afrikagacha.
|-
|[[File:Hi There (41472582).jpeg|120px]]||  [[Oq ko'zli lochin ]]|| ''Falco rupicoloides'' ||Namibiya, Botsvana, Zimbabve, Angola va Zambiyaning bir qismi va Janubiy Afrikaning katta qismida.
|-
|[[File:Falco alcopex.jpg|120px]]||  [[Tulki lochin]]|| ''Falco alopex'' || Sahroi Kabirning janubida Malidan sharqqa Efiopiya va Keniya shimoli-g'arbiy qismigacha. U vaqti-vaqti bilan g'arbda Senegal, Gambiya va Gvineya va janubda Kongo Demokratik Respublikasiga boradi.
|-
|[[File:Falco naumanni, Israel 02.jpg|120px]]||  [[Lesser lochin ]]|| ''Falco naumanni'' || O'rta er dengizi orqali Markaziy Osiyo bo'ylab Xitoy va Mo'g'ulistongacha.

|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

[[Turkum:Qushlar]]