Londondagi G-20 sammiti (2009) sahifasining manbasini koʻrish

{{ Bilgiquti sammit
| sammit_nomi    = '''Londondagi G-20 sammiti (2009)'''
| boshqa_nomlari = {{lang-en|2009 G-20 London summit}}
| tasvir = London Summit 2009-1.jpg
| tavsif = London sammiti ishtirokchilari
| davlat = {{GBR}}
| sana = [[2-aprel]] [[2009-yil]]
| shior = ''Global kuchlarni boshqarish uchun oʻrta hajmdagi yangi oʻzgartirishlar kiritish protsessini boshlash''
| joylar = ExCel koʻrgazma markazi, [[London]], [[Angliya]]
| shaharlar = [[London]], [[Angliya]]
| ishtirokchilar = [[Katta yigirmatalik|G20]] (+'''[[Ispaniya]]''', '''[[Niderlandlar]]''')
| rais = [[Gordon Brown|Gordon Braun]]
| keyingi = ''[[Pittsburgdagi G-20 sammiti (2009)]]''
| avvalgi = ''[[Vashingtondagi G-20 sammiti (2008)]]''
| vebsayti =
}}

'''Londondagi G-20 sammit (2009)''' — [[Katta yigirmatalik|G20]] tarkibidagi mamlakatlarning ikkinchi marotiba moliyaviy bozorlar va iqtisodiy inqiroz muhokamasi asosiy mavzu hisoblangan sanmmitlaridan biri. Ushbu sammit [[2009-yil]]ning [[2-aprel]]ida [[Birlashgan Qirollik]] poytaxti, [[London]] shahridagi ExCel deb nomlangan yarmarka markazida boʻlib oʻtgan.<ref>Croft, Adrian. [http://uk.reuters.com/article/domesticNews/idUKTRE51552R20090206 "Londonʼs ExCel Centre chosen as venue for G20 summit, "] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090403155945/http://uk.reuters.com/article/domesticNews/idUKTRE51552R20090206 |date=2009-04-03 }} Reuters (UK). 6-fevral 2009-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil.</ref> Ushbu uchrashuv yatakchi mamlakatlardan tarkib topgan [[Katta yigirmatalik]] hisobida [[2008-yil]]ning [[14-noyabr|14]]-[[15-noyabr]] kunlari [[Vashingtondagi G-20 sammiti (2008)|Vashington]]da oʻtkazilgan sammitdan keyingi ilk marotiba moliyaviy bozor va jahon iqtisodiyoti inqirozi muammolari muhokama qilingan sammit hisoblanadi.<ref>[http://www.number10.gov.uk/Page17594 "UK to host G20 financial summit, "] {{Webarxiv|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20081209192235/http://www.number10.gov.uk/Page17594 |date=2008-12-09 }} {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20081209192235/http://www.number10.gov.uk/Page17594 |date=2008-12-09 }} Number 10, Prime Minister’s office (UK). 26-noyabr 2008-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil.</ref> Sammitda ishtirok etish uchun hokimiyat raislari yoki prezidentlari tomonidan moliya vazirlari guruhlarini oʻz ichiga oladigan [[Katta yigirmatalik]] aʼzolari va mintaqaviy hamda xalqaro mavqega ega tashkilotlar roʻyxatga kiritilgan. Londondagi sammit Vashingtondagi sammitga nisbatan ancha keng qamrovda oʻtkazilgan.<ref>Flitton, Daniel. [http://www.theage.com.au/opinion/australia-may-struggle-to-find-a-seat-at-a-future-economic-table-20090331-9i8k.html "Australia may struggle to find a seat at a future economic table, "] ''The Age'' (Australia). 1-aprel 2009-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil.</ref>
[[2013-yil]]da Britaniyaning Hokimiyat Kommunikatsiya nazorati hodimlari, horijlik delegatlar tomonidan soʻdir etilgan telefon qoʻngʻiroqlar aloqalarini nazoratchi kompyuterlar orqali aniqlagaydigan aloqa vositalarini oʻrnatgan. Bu vaziyatni oʻrganib chiqqan britan hokimiyatininig razvedkasi keskin choralar koʻrish maqsadida Maxsus Xizmat tomonidan jiddiy qarorlar qabul qilinishi uchun Britan vazirlar mahkamasiga tegishli arizalarni yetkazgan.<ref name="GuardJun13">{{Yangiliklar manbasi|title=GCHQ intercepted foreign politicians' communications at G20 summit|work=The Guardian|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2013/jun/16/gchq-intercepted-communications-g20-summits}}</ref>

== Kun mavzusi ==
Londondagi sammitda [[Birlashgan Qirollik|Britaniya Moliya vazirligi]] uchrashuv aynan shu mamlakatda oʻtkazilishi sababli ishlab chiqarishni kengaytirish takliflarini ilgari surishgan. Bundan asosiy koʻzlangan maqsad ''global kuchlarni boshqarish uchun oʻrta hajmdagi yangi oʻzgartirishlar kiritish protsessini boshlash'' ekanligini Britaniaylik mulozimlar tomonidan taʼkidlangan.<ref name="agenda">Great Britain Cabinet Office. (2008). [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110218163433/webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/managingtheglobaleconomy_081208.pdf Managing the global economy through turbulent times,'' p. 7]. Retrieved 7-aprel 2011-yil.</ref>
# Yoʻqolib borayotgan ishonch va talabotning keskin tushib ketishiga kurash maqsadida bir necha kelishuv harakatlari sammitda koʻrish uchun asosiy mavzular qatoriga kiritilgan.(bundan kelib chiqilsa har bir mamlakat oʻzining moliya-kredit siyosati bilan va turli xil imkoniyatlar bilan keskin farq qilishi hisobga olingan) <ref name="agenda"/>
# Kelajakda inqirozni tarqalishiga yoʻl qoʻymaslik va paydo boʻlayotgan hamda rivojlanayotgan bozorla harakatini qoʻllab quvvatlash maqsadida birgalikda yangi yangi usullarni ishlab chiqish kerakligi taʼkidlangan.<ref name="agenda"/>
# Inqirozdan chiqish uchun moliyaviya sektorlar kamchiliklarini birgalikda hal etish
# Moliyaviy nazorat tartibi va Xalqaro moliya muassisalari aloqalarini yahshilash. Jumladan Moliyaviy muqarralik forumi (MMF) va Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi kabi tashkilotlar ahamiyatini kengaytirish.<ref name="agenda"/>
# Yanada muqarrar yoʻsinda xavfsiz globallashgan xom-ashyo va mahsulot bozorlari tartibiga oʻtish usullari va jahon savdosini barqarorlashtirish kelishuvlarini qabul qilish.
# Yangitdan jahon jamiyatini ming yillik rivojlanish maqsadi ostida birlashtirish<ref name="agenda"/>

== Tayyorgarlik ==
Londondagi sammitga qadar tayyorgarlik sifatida ikki rasmiy uchrashuvlarni oʻtkazishgan. Bu uchrashuvning biri faqat Yevropa mamlakatlari uchun [[2009-yil]]ning [[22-fevral]]ida [[Olmoniya]] poytaxti [[Berlin]] shahrida va Moliya vazirlari uchun [[2009-yil]]ning [[14-mart]]ida [[Birlashgan Qirollik]]da tashkil qilingan.

=== Yevropa liderlari sammiti ===
[[Yevropa Ittifoqi]]ning 20 mamlakatlaridan faqat toʻrtta aʼzolari [[Birlashgan Qirollik]], [[Olmoniya]], [[Fransiya]] va [[Italiya]] hamda [[Yevropa]] iqtisodiyotida muhim rol oʻynaydigan ikki mamlakat [[Ispaniya]] va [[Niderlandlar]] [[2009-yil]]ning [[22-fevral]]ida [[Berlin]]da [[London]]dagi sammitga tayyorgarlik va oʻz yoʻnalishlarini aniqlash sifatida sammitda qatnashishgan. Lekin bu ikki mamlakat [[Niderlandlar]] va [[Ispaniya]] G20 sammitida taklif qilinganlar orasida qatnashilishini oldindan ogohlantirishgan.<ref>[http://www.7sur7.be/7s7/fr/1505/Monde/article/detail/714945/2009/02/22/G20-Berlin-une-etape-importance-avant-Londres.dhtml „''Berlin, une étape importante avant Londres''“] („An important step before London“). ''7 sur 7'' (Belgium). 22-fevral 2002-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil.</ref> Bu [[Berlin]]dagi uchrashuv [[Olmoniya Kansleri|Kansler]] [[Angela Merkel]] tomonidan taklif qilingan asoslar tufayli muhim ahamiyatga ega sammitga aylangan.
Vakillar sammit davomida moliyaviy muassisalarning faoliyatini kengaytirish va bu holatlarda tashkil qilinadigan har bir moliyaviy muassisalar tartibdagi nazorat qoidalariga javob berishi kerakligi haqida kelishuv imzolangan. Bundan tashqari soliq toʻlovidan qochuvchilarga qarshi choralarni kuchaytirish ham nazarda tutilgan muammolar koʻrib chiqilgan.<ref>[http://www.botschaft-frankreich.de/spip.php?article3896 „''Staatspräsident Sarkozy beim G20-Vorbereitungstreffen in Berlin: Wir müssen ehrgeizige und glaubwürdige Maßnahmen vorschlage''“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110718204200/http://www.botschaft-frankreich.de/spip.php?article3896 |date=2011-07-18 }} („President Sarkozy at the G-20 preparatory meeting in Berlin, we must propose ambitious and credible measures“). Embassy of France in Germany. 24-fevral 2009-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil.</ref> [[Yevropa]] liderlari baʼzi bir muammolar girdobiga tortayotgan mamlakatlarga qarshi choralar va sanksiyalar qoʻllash kerakligi haqida kelishib olishgan. Sammit soʻngida mamlakatlar [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]]dagi faoliyatini mustahkamlash uchun ushbu tashkilotga moliyaviy vositalar yetkazishni ikki barobarga koʻpaytirish hususidagi kelishuvga erishilgan.<ref>[http://www.eu2009.cz/en/news-and-documents/news/g20-in-berlin-10464/ "Meeting of the European members of the G20 group in Berlin, "] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090522150519/http://www.eu2009.cz/en/news-and-documents/news/g20-in-berlin-10464/ |date=2009-05-22 }} Czech Presidency of the European Union. 23-fevral 2009-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil</ref>

=== Moliya vazirlari sammiti ===
[[Katta yigirmatalik|G20]]ga aʼzo mamlakatlar markaziy banklarining raislari va Moliya vazirlari uchrashuvi [[2009-yil]]ning [[14-mart]]ida [[Horasham]]da [[London]]dagi sammitga tayyorgarlik sifatida oliy maqomda uchrashuv boʻlib oʻtgan. Uchrashuv ishtirokchilari jahon iqtisodiyoti oʻsishini tiklash uchun mashgʻullik va talabotni ragʻbatlantirish harakatlarining yechimlari va bu ishga birgalikda yondashishni tavsiya qilganlar. Ishtirokshilar shu bilan birgalikda proteksionizmning barcha turlariga qarshi kurash va horijiy sarmoyalardan unumli foydalanish hamda savdo aloqalarini qoʻllash shular jumlasidandir.
Bu uchrashuv kelajakda iqtisodiyotning ijobiy tomonida boʻlish maqsadida halqga imtiyozli kreditlar yetkazish va bank sistemasida rekapitalizatsiyalar oʻtkazish hamda ularning rejalarini isloh qilib ragʻbatlantirish masalalari koʻrib chiqilgan. Markaziy banklar vakillari oʻrtasida mamlakatning kurs siyosatini nazoratga olish va tushirish ishlarini qoʻllab quvvatlash haqida fikrlari almashilgan. Sammit davomida liderlar yangi paydo boʻlayotgan bozorlar va rivojlanayotgan mamlakatlar qiziqishlarini [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]]ning faoliyat darajasini oshirish orqali qoʻllab quvvatlash masalalari hal qilingan.
Moliyaviy tizim faoliyatini kengaytirish maqsadida ishtirokchilar bir necha takliflar kiritgan. Moliya muassisalarining barcha muhim javobgarliklarga mos faoliyat yuritishi hamda barcha hisob fondlarini roʻyxatdan oʻtkazish tartiblari va fond hisoblarini qabul qiladigan shaxslar tomonidan tegishli hujjatlar yoki maʼlumotlar maxsus organlarga yetkazilishi shular jumlasidandir.<ref name=communique>[http://www.londonsummit.gov.uk/resources/en/PDF/finance-communique-140309 Official communiqué] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090322021133/http://www.londonsummit.gov.uk/resources/en/PDF/finance-communique-140309 |date=2009-03-22 }}, issued by the G-20</ref> Ishtirokchilar asosiy muammolardan biri boʻlgan masala yani, biznes shirkatlarida yangicha usulda imtiyozli kreditlar joriy etish va oʻsishni kuchaytirish maqsadida yangicha takliflar kiritishgan.<ref name=communique/> Kelajakda moliyaviy tashkilotlar faoliyatini kengaytirish orqali inqirozdan chiqish yoʻllari koʻrib chiqilgan.<ref name=communique/> Moliya vazirlari hamda Markaziy banklar raislari sammit davomida Xalqaro tashkilotlarning qimmatli qogʻozlar boʻyicha kodeksiga javob berishi muhim sanalgan kredit agentliklari faoliyatini boshqarish zaruriyati, transport vositalari harakatlarini nazoratga olish va kredit ishlab chiqarish bozorlarining taqiqlangan hududlardagi faoliyatini toʻhtatish kelishuvlari imzolangan.<ref name=communique/>

=== [[Gordon Brown]] sammit hususida ===
Londondagi sammitga qadar bir necha hafta oldin [[Birlashgan Qirollik Bosh vazirlari|Britaniya Bosh vaziri]] [[Gordon Brown]] uch continent sari bir necha mamlakatlarga tashrif buyurgan. Tashriflar sababi Londonda oʻtkaziladigan sammitda oʻzining moʻljallagan maqsadlarini qolgan mamlakatlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanishini koʻzlaganini Bosh vazirning oʻzi taʼkidlagan. [[Angliya Banki]] tomonidan boshqariladigan soliq-byudjet harakatlarini ragʻbatlantirish masalalarini [[Gordon Brown|Braun]] tashriflari vaqtida oʻzining koʻzlagan maqsadlarini ham birgalikda bayon etib oʻtgan. [[Fransiya]]ning [[Strasburg]] shahrida joylashgan [[Yevropa parlamenti|Yevroparlament]] majlisida u rejalashtirgan harajatlar muhokama qilingan. Bosh vazir bulardan tashqari [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]], [[Braziliya]], [[Argentina]] va [[Chili]] mamlakatlariga safarlar uyushtirgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5053429/Gordon-Brown-takes-pre-G20-tour-to-Brazil.html |work=The Daily Telegraph |title=Gordon Brown takes pre-G20 tour to Brazil |location=London |date=26-mart 2009-yil |accessdate=29-mart 2010-yil |seperator= |archivedate=2009-05-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090530184912/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5053429/Gordon-Brown-takes-pre-G20-tour-to-Brazil.html }}</ref> [[Gordon Brown|Braun]] proteksionizm haqida:
{{quote|''Keyingi haftada sammitda tushadigan habarladan biri bu albatta proteksionistik mamlakatlardan voz kechganimiz boʻladi va biz bu mamlakatlarni nazorat ostimizga olamiz. Erkin savdo amaliyotida qatnashish uchun zaruriy mamlakatlar ham bu sammitda ishtirok etishadi'' –deya hal qiluvchi soʻzini bayon etgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g2EruQeFAc1xe9Hfi_5GO0K08QzA |agency=Agence France-Presse |title=Brown to urge G20 to fight protectionists | accessdate= 1-aprel 2009-yil <!--DASHBot-->|archiveurl=http://web.archive.org/web/20091224190550/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g2EruQeFAc1xe9Hfi_5GO0K08QzA|archivedate=2009-12-24}}</ref>}} London sammitiga qadar bir necha hafta oldin byudjetni ragʻbatlantirish savollar va fikrlar muhim joy egallab muhbirlar munozarasiga sabab boʻlgan. Sammitda [[Birlashgan Qirollik|Britan]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]] hukumatlari iqtisodiy ragʻbatlantirish masalalarini oʻz foydasiga hal qilishgan. Bu vaqtning oʻzida [[Fransiya|Fransuz]] va [[Olmoniya|Nemis]] hukumatlari odatdagi kabi bu qarorlar dastidan mamlakatlarning tashqi qarzlari koʻpayishiga olib kelishi va bu holat qolgan mamlakatlarga ahamiyatga molik mummolar olib kelishini taʼkidlab qarshi chiqishgan. [[2009-yil]]ning [[26-mart]]ida [[Chehiya|Chehiya Bosh vaziri]] [[Mirek Topolanek]] iqtisodiy siyosatining kritikalari sababli [[AQSh Prezidenti]] [[Barack Obama]] bilan tortishib qolishgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/world/2009/0326/1224243451230.html |title=Topolanek's criticisms of Obama's policies could sour EU-US relations |work=The Irish Times |date=26-mart 2009-yil |accessdate=1-aprel 2009-yil <!--DASHBot--> |archiveurl=https://web.archive.org/20130126125439/http://www.irishtimes.com/newspaper/world/2009/0326/1224243451230.html |archivedate=2013-01-26 }}</ref>

== Qatnashuv ==
[[Fayl:Dmitry Medvedev 2-aprel 2009-yil-1.jpg|thumb|left|600px|G20 vakillari maxsus Londondagi sammit uchun suraʼtga tushishmoqda]]
[[Katta yigirmatalik|G20]] barcha vakillari [[London]]dagi sammit ishtirok etish uchun [[1-aprel]] kuni yetib kelishgan. [[London]]dagi sammitga qilgan safaridan oldin [[Fransiya Prezidenti]] [[Nicolas Sarkozy]]ining taklifiga koʻra [[Fransiya]] sammitdan chiqish kabi hodisalarda biron bir ahamiyatga molik muammo boʻlmasa bunday qilish kerak emas deya [[1965-yil]]dagi [[Charles de Gaulle]] qarori bilan mamlakatning [[NATO]]dan chiqishi va bu holatda mamlakat boʻshliqda qolganligini yana bir bor tanqid qilgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.guardian.co.uk/politics/blog/2009/apr/01/sarkozy-obama-eu |work=The Guardian |date=1-aprel 2009-yil |title=G20: Sarkozy's empty-chair threat shows EU fails to realise times have changed | location=London | first=Nicholas | last=Watt | accessdate=29-mart 2010-yil}}</ref> Londondagi matbuot anjumanida [[Barack Obama|Obama]] va [[Gordon Brown|Braun]]lar birgalikda sammitga kiritiladigan yangi takliflar faqatgina koʻpayishini taʼkidlashgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUS123858898655 |date=1-aprel 2009-yil |agency=Reuters |title=UPDATE 1-Obama plays down G20 splits, seeks consensus | first=Caren | last=Bohan| accessdate= 1-aprel 2009-yil <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090405191123/http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUS123858898655| archivedate= 5-aprel 2009-yil| deadurl= no}}</ref> [[Nicolas Sarkozy|Sarkozi]] va [[Angela Merkel|Merkel]] alohida uyushtirilgan matbuot anjumanida ikkalasi ham moliyaviy bozorlar nazoratini qattiq nazoratga olish va oʻz jamoasini kelajakda moliyaviy ragʻbatlantirish kabi masalalar borasida G20 sammiti kelishuvlar qabul qilishini izohlab oʻtishgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7977407.stm |title=France and Germany united at G20 |date=1-aprel 2009-yil |publisher=BBC News| accessdate= 2-aprel 2009-yil <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090404111615/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7977407.stm| archivedate= 4-aprel 2009-yil| deadurl= no}}</ref>
[[1-aprel]]ning oqshomida barcha [[Katta yigirmatalik|G20]] sammitida ishtirok etayotgan vakillar qirolicha [[Elizabeth II]] tomonidan [[Bukingem saroyi]]da tashkil etilgan uchrashuvda ishtirok etishgan. Saroydagi uchrashuvdan soʻng vakillar [[London]]ning Dauning koʻchasida joylashgan muhtasham bosh vazir qarorgohida uyushtirilgan tushlik dasturhon atrofida yigʻilishgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|last=Singh |first=Anita |url=http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5088390/G20-Summit-Jamie-Olivers-Downing-Street-menu.html |title=ACTUAL ARTICLE TITLE BELONGS HERE! |work=The Daily Telegraph |date=1-aprel 2009-yil |accessdate=27-iyun 2010-yil | location=London| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100605151818/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5088390/G20-Summit-Jamie-Olivers-Downing-Street-menu.html| archivedate= 5-iyun 2010-yil <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref> Sammit rasmiy ravishda [[2-aprel]]ning tongida Excel va Custom House markazlarida oʻz faoliyatini boshlagan.

=== Asosiy ishtirokchilar ===
Londondagi sammitda 19 mamlakat va oʻz doirasiga [[Yevropa maslahati kengashi]] va [[Yevropa Komissiyasi]]ni oladigan [[Yevropa Ittifoqi]] boʻlgan [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari <ref>Rieffel, Lex. [http://www.brookings.edu/opinions/2009/0327_global_governance_rieffel.aspx "Regional Voices in Global Governance: Looking to 2010 (Part&nbsp;IV), "] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100603074840/http://www.brookings.edu/opinions/2009/0327_global_governance_rieffel.aspx |date=2010-06-03 }} Brookings. 27-mart 2009-yil; [http://g20.gc.ca/about-the-g20/g20-members/ „core“ members (G20 official site)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100618203130/http://g20.gc.ca/about-the-g20/g20-members/ |date=2010-06-18 }}</ref> va har bir qitʼa hududlaridan mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar vakillari ushbu sammit ishtirokchilari qatoriga kiritilgan.
[[Fayl:Dmitry Medvedev 1-aprel 2009-yil-4.jpg|thumb|right|250px|[[Gordon Brown]] va [[Dmitriy Medvedev]] bosh vazir qarorgohiga kiraverish eshigi oldida.]]
[[Fayl:Dinner-G20 (2009).jpg|thumb|right|250px|Sammitdagi tushlik ustida muhokama — Chapdan oʻngga: [[Angela Merkel|Merkel]], [[Barack Obama|Obama]], [[Lee Myung-bak|Lee]], [[Abdullah of Saudi Arabia|Abdullah]], [[Luiz Inácio Lula da Silva|Lula da Silva]].]]

{| class="wikitable"
|-
! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;"|'''[[Katta yigirmatalik|G-20 mamlakatlari]]'''<br /><small>qalin harflarda belgilangan mamlakatlar mezbon sammit uchun sanaladi</small>
|- style="background:#ccc; text-align:center;"
! colspan=2 | Mamlakat
! Vakil
! Mansab
|-
! {{ ARG}}
| [[Argentina]]
| [[Cristina Fernández de Kirchner]]
| [[Argentina Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{AUS}}
| [[Avstraliya]]
| [[Kevin Rudd]]
| [[Avstraliya Bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
! {{BRA}}
| [[Braziliya]]
| [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| [[Braziliya Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{CAN}}
| [[Kanada]]
| [[Stephen Harper]]
| [[Kanada Bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
! {{CHN}}
| [[Xitoy Xalq Respublikasi|Xitoy]]
| [[Hu Jintao]]
| [[Xitoy Xalq Respublikasi raisi|Prezident]]
|-
! {{FRA}}
| [[Fransiya]]
| [[Nicolas Sarkozy]]
| [[Fransiya Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{GER}}
| [[Olmoniya]]
| [[Angela Merkel]]
| [[Olmoniya Kansleri|Kansler]]
|-
! {{IND}}
| [[Hindiston]]
| [[Manmohan Singh]]
| [[Hindiston Bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
! {{flagicon|Indonesia}}
| [[Indoneziya]]
| [[Susilo Bambang Yudhoyono]]
| [[Indoneziya Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{flagicon|Italy}}
| [[Italiya]]
| [[Silvio Berlusconi]]
| [[Italiya Bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
! {{JPN}}
| [[Yaponiya]]
| [[Taro Aso]]
| [[Yaponiya Bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
! {{MEX}}
| [[Meksika]]
| [[Felipe Calderón]]
| [[Meksika Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{RUS}}
|[[Rossiya]]
| [[Dmitriy Medvedev]]
| [[Rossiya Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{flagicon|Saudi Arabia}}
| [[Saudiya Arabistoni]]
| [[Abdullah of Saudi Arabia|Abdullah bin Abdulaziz]]
| [[Saudiya Arabistoni Qiroli|Qirol]]
|-
! {{JAR bayrogʻi}}[[Janubiy Afrika Respublikasi]]
| [[Janubiy Afrika Respublikasi|JAR]]
| [[Kgalema Motlanthe]]
| [[Janubiy Afrika Respublikasi Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{KOR}}
| [[Janubiy Koreya]]
| [[Lee Myung-bak]]
| [[Janubiy Koreya Prezidenti|Prezident]]
|-
! {{flagicon|Turkey}}
| [[Turkiya]]
| [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| [[Turkiya bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
! {{GBR}}
| '''[[Birlashgan Qirollik]]'''
| '''[[Gordon Brown]]'''
| '''[[Birlashgan Qirollik Bosh vazirlari|Bosh vazir]]'''
|-
! {{USA}}
| [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]
| [[Barack Obama]]
| [[AQSh Prezidenti|Prezident]]
|-
! rowspan="2" | {{flagicon|European Union}}
| [[Yevtopa Komissiyasi]]
| [[Jose Manuel Barroso]]
| [[Yevropa Komissiyasi Raisi|Raisi]]
|-
| [[Yevropa Kengashi]]
| [[Mirek Topolánek]]
| [[Yevropa Kengashi Raisi|Rais]]
|-
{| class="wikitable"
|-
| colspan="4" style="text-align:center; background:Gainsboro;"|'''Taklif qilingan mamlakatlar'''
|- style="background:LightSteelBlue; text-align:center;"
! colspan=2 | Mamlakat
! Vakil
! Mansab
|-
! {{NED}}
| [[Niderlandlar]]
| [[Jan Peter Balkenende]]
| [[Niderlandlar Bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
! {{ESP}}
| [[Ispaniya]]
| [[José Luis Rodríguez Zapatero]]
| [[Ispaniya Bosh vaziri|Bosh vazir]]
|-
{| class="wikitable"
|-
| colspan="4" style="text-align:center; background:Gainsboro;"|'''Xalqaro tashkilotlar'''
|- style="background:LightSteelBlue; text-align:center;"
! colspan=2 | Tashkilot
! Vakil
!Mansab
|-
!
| [[Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi|Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlarining assosiatsiyasi]]
| [[Surin Pitsuwan]] <!-- [[Abhisit Vejjajiva]], [Prime Minister of Thailand]]? --><ref>Rana, Pradumna B. [http://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2010/07/137_68891.html „How can Asia strengthen its voice at G-20?“] ''The Korea Times''. 6-iyul 2010-yil; excerpt, "''Under the present G-20 practice of inviting representatives of regional groupings, the ASEAN chair and the ASEAN secretary general participated at the London, Pittsburgh, and Toronto summits''; [http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/419509/1/.html "Thai PM warns of over-ambitious G20 summit, "] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121021234324/http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/419509/1/.html|date=2012-10-21}} [[Agence France-Presse]] (AGF). 2-aprel 2009-yil.</ref>
| [[Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlarining assosiatsiyasi bosh kotibi|Bosh kotib]]
|-
!
| [[Moliya muqarraligi borasida maslahat]]
| [[Mario Draghi]]
| Rais
|-
!
| [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]]
| [[Dominique Strauss-Kahn]]
| Boshqaruvchi direktor
|-
!
| [[Afrika rivoji va qiziqishlarida yangi hamkorlik|ARQYAH]]
| [[Meles Zenawi]]<!--[[Prime Minister of Ethiopia]]-->
| [[Afrika rivoji va qiziqishlarida yangi hamkorlik raisi|Rais]]
|-
! {{BMT bayrogʻi}}
| [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]
| [[Pan Gi Mun]]
| [[BMT Bosh kotibi|Bosh kotib]]
|-
!
| [[Jahon banki]]
| [[Robert Zoellick]]
| Prezident
|-
!
| [[Jahon savdo tashkiloti]]
| [[Pascal Lamy]]
| Direktor
|}
<!-- [http://www.londonsummit.gov.uk/en/summit-aims/faqs/general-questions/who-will-attend ][http://www.g20.org/about_what_is_g20.aspx About the G20] -->

== Havfsizlik jarayoni ==
Havfsizlik operatsiyasiga boshchilik qilgan [[Bob Broadhurst]] sammitda havfsizlikga tahminan £7.2 million fun sterling sarflanishini izohlab oʻtgan. Oltiga yaqin politsiya kuchlari sammit vaqtida havfsizlik operatsiyasi sifatida foydalanilgan: Poytaxt politsiyasi, London shahar politsiyasi, Britaniya transport nazorati politsiyasi, Esseks politsiya kuchlari, Sasseks politsiyasi va Bedfordshir politsiyalari [[Katta yigirmatalik|G20]]ning [[London]]dagi sammitida havfsizlikni taʼminlashga masʼul etib tayinlangan. Bundan tashqari havfsizlik uchun Mudofa vazirligining politsiya boʻlinmalari ham jalb qilingan. Shuningdek sammit havfsizligi uchun sarflangan harajatlar [[Birlashgan Qirollik|Britaniya taʼrihida]] eng yuqori koʻrsatkish sifatida qayd etilgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5065553/G20-summit-security-operation-launched.html |title=G20 summit: security operation launched |work=The Daily Telegraph |date=28-mart 2009-yil |accessdate=27-iyun 2010-yil |location=London |seperator= |archivedate=2010-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100925141809/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/5065553/G20-summit-security-operation-launched.html }}</ref>

=== Horijlik siyosatchilar ortidan josuslik ===
[[2013-yil]]ning iyunida The Guardian matbuotida qayd etilishicha sammit vaqtida yashirincha oʻrnatilgan josuslik tehnikalari tufayli sammitda ishtirok etgan horijlik vakillarning telefon qoʻngʻiroqlari yashirincha tinglangan va elektron hatlar josuslik kompyuterlari orqali oʻ qilgan boʻlib, bu holat Britaniya maxsus hizmati hukumatining aloqalar boʻlimida ushbu josuslik ishlari amalga oshirilgan. Va qayd etilishicha [[London]]dagi sammitdan keyin ham ushbu josuslik harakatlari davom ettirilgan.<ref name="GuardJun13"/>

== Namoyishchilar ==
[[Fayl:Marx outside the Bank of England.jpg|thumb|left|350px|[[Angliya Banki]] atrofidagi namoyishchilar (1 aprel, 2009 yil)]]
Londondagi G-20 sammiti bir necha savollarni ichiga oladigan noroziliklar va har xil guruhlarga boʻlingan namoyishchilarning diqqat markazida boʻlgan. Namoyishchilar yaqin orada iqtisodiy siyosatdan, bank tizimlarining oʻzgarishi hamda bankirlarning maoshi va qoʻshimcha mukofotlaridan, davom etayotgan terrorchilikga qarshi kurash va iqlim oʻzgarishi havflaridan havotirda ekanliklarini izhor etishgan. Asosan koʻpchilik namoyishchilar tinch yoʻsinda noroziliklarini izhor etishgan. Lekin baʼzi bir namoyishchilarning qonun qoidalarni buzib jinoyat sodir etishi namoyishchilar uchun politsiya tomonidan maxsus tizim qoʻllanishiga majbur qilgan.

=== Yan Tomplinson oʻ limi ===
[[London]]ning gazeta sotish shohobchalarining birida ishlaydigan Yan Tomplinson [[Angliya Banki]] atrofida G-20 sammitiga qarshi oʻtkazilgan namoyishlarning birida, politsiyachilar bilan boʻlgan toʻqnashuv chogʻida halok boʻlgan. Avvaliga London shahar politsiyasi namoyishchilar bilan boʻlgan hodisalar rivojini rad etgan. Kunlarning birida [[Ommaviy Axborot Vositalari|OAV]] manbalarida keltirilgan foto va videolavhalar asosida mustaqil politsiya komissiyasi tomonidan tasdiqlanishicha Yan Tomplinson politsiyachilar bilan boʻlgan toʻqnashuvda ishtirok etgani va u yerga yiqilishidan oldin yurak hurujidan vafot etganini bayon etishgan. Undan keyingi tafsilotlarga koʻra Tomplinson politsiyachilar tayogʻidan yaralangani aks etgan qoʻshimcha videomateriallar erkin Britan jamiyatining bahs-munozarasiga sabab boʻlgan. Mustaqil Politsiya komissiyasi hodimlari ikkinchi marotiba murda ustida taftish ishlarini oʻtkazishga ruhsat soʻragan.<ref name=DoddApril8>Dodd, Vikram. [http://www.guardian.co.uk/uk/2009/apr/08/ian-tomlinson-video-inquiry-ipcc Ian Tomlinson death: IPCC takes over inquiry from G20 protests police force], ''The Guardian'', 8-aprel 2009-yil.</ref> Ikkinchi marotiba oʻtkazilgan tadqiqotlarga qaraganda shuni aniqlashganki, murdada [[koronar]] [[Ateroskleroz]] aniqlangan va juda koʻp qon yoʻqotganligi sababli vafot etganiga oydinlik kiritishgan.<ref name='N000102'>{{Yangiliklar manbasi | title=Ian Tomlinson second postmortem: coroner and family statements | date=18-aprel 2009-yil | url =http://www.guardian.co.uk/uk/2009/apr/17/ian-tomlinson-statements | work =The Guardian | accessdate = 18-aprel 2009-yil | location=London| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090420031139/http://www.guardian.co.uk/uk/2009/apr/17/ian-tomlinson-statements| archivedate= 20-aprel 2009-yil <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>

== Natija ==
London sammitida [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari orqali oqsab borayotgan jahon iqtisodiyoti protsessida ''Xalqaro iqtisodiy hamkorlik monitoringi va kelajakdagi rejalar muhokamasi uchun moʻljallangan asosiy forum sifatida ''. yangi qadamlar qoʻyilgan.<ref>Parliament (UK): Townsend, Ian. [http://www.parliament.uk/briefingpapers/commons/lib/research/briefings/snep-05028.pdf „G20 & the November 2010 Seoul summit“ (SN/EP/5028)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20101107074318/http://www.parliament.uk/briefingpapers/commons/lib/research/briefings/snep-05028.pdf |date=2010-11-07 }}, 19-oktabr 2010-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil; excerpt, „Today, we designated the G-20 as the premier forum for our international economic cooperation“ citing [http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:gTcw3OEbzSkJ:www.g20.org/Documents/pittsburgh_summit_leaders_statement_250909.pdf+Pittsburgh+G20+Leaders%E2%80%99+summit+communiqu%C3%A9&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgX9FHigBaPzkGW9Wb3upzotx0Y_mQM_6OLscOkat_e3zksfLRbPZXdpSlHE2V5iTLvwCJf0EX7atRAqNaVYDCO9qiuAPcb6PkcxRuBikMzd6b8nKERQAwdr6vczsRKdau6FEMa&sig=AHIEtbTqzVyf8ZM5uYXbe-EdOm2B6-OuDg „Pittsburgh G20 Leaders’ summit communiqué,“ ¶50] 29-sentabr 2009-yil. Retrieved 2011-04-07; excerpt, "Today, we designated the G-20 as the premier forum for our international economic co-operation. We have asked our representatives to report back at the next meeting with recommendations on how to maximise the effectiveness of our co-operation. We
agreed to have a G-20 Summit in Canada in June 2010, and in Korea in November 2010. We expect to meet annually thereafter, and will meet in France in 2011.</ref>

=== Moliyaviy kelishuvlar ===
[[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari sammit soʻngida xalqaro moliya tizimi, kredit sharoiti, savdo erkinligini, iqtisodiy barqarorlik va tiklanishga qaratilgan bir qancha dasturlarga [[AQSH dollari|$]]1,1 trln ajratishga kelishishdi. Bir necha bor sammit vaqtida qanday qilib iqtisodiyotni oldinga olib chiqish borasida vakillar oʻrtasida turli xil bahslar yuritilgan. [[Birlashgan Qirollik]] va yirik moliya kompaniyalari tomonidan jahon iqtisodiyotida moliyaviy ragʻbatlantirishni kushaytirishni taklif qilishgan. Boshqa tomondan [[Fransiya]] va [[Olmoniya]] moliyaviy operatsiyalar ustidan nazoratni kuchaytirishni sammit davomida oʻz bayonotlarining bir qismida qayd etib oʻtishgan.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7974190.stm "France is threatening G20 walkout, "] BBC. 31-mart 2009-yil. Retrieved 7-aprel 2011-yil.</ref> Dastur oʻz ichiga:<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7979483.stm|title=G20 leaders seal 36tn global deal|date=2-aprel 2009-yil|publisher=BBC| accessdate= 3-aprel 2009-yil <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090403012250/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7979483.stm| archivedate= 3-aprel 2009-yil| deadurl= no}}</ref>
* $500 mlrd. AQSh Dollari.
* $250 mlrd. AQSh Dollari moliyaviy savdoni rivojlantirish tarzida;<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE53127W20090402|title=G20 agrees $250 billion trade financing deal|date=2-aprel 2009-yil|agency=Reuters|accessdate=3-aprel 2009-yil <!--DASHBot-->|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090408194217/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE53127W20090402|archivedate=8-aprel 2009-yil|deadurl=no|access-date=2014-04-21|archive-date=2009-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090408194217/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE53127W20090402|url-status=dead}}</ref>
* $250 mlrd. AQSh Dollari
* $100 mlrd. AQSh Dollari

=== Vaziyat ===
Shunungdek London sammitida [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillari kelajakda kredit-reyting agentliklari va hedj fondlari ustidan kengaytirilgan global nazoratni yoʻlga qoʻyish hamda bank tizimidagi nosozliklarga chek qoʻyishborasidagi kelishuv qabul qilingan. Bundan tashqari aynan mana shu [[Katta yigirmatalik|G20]] vakillarining Londondagi sammitida [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]] bilan birgalikda faoliyat yuritadigan muhim tashkilotlardan biri [[Moliya muqarraligi borasida maslahat]] forumi borasida kleishuvlar imzolangan. [[Moliya muqarraligi borasida maslahat]] tashkilotining yaratilish sababi global hamkorlikni kengaytirish hamda taʼminlash va kelajakda roʻy berishi mumkin boʻlgan moliyaviy inqirozlardan ogohlantiradigan tizim sifatida foydalanish shular sirasiga kiritilgan.

=== Endi yashil siyosatlarsiz ===
Baʼzi bir manbalarga asoslangan holda umumiy kelishuv sifatida sammit oxirida qabul qilingan mablagʻ $ 1,1 trln. AQSh Dollarining biron bir qismida ekologik investitsiyanai ragʻbatlantrish dasturlari koʻrib chiqilmagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.greenpeace.org/china/en/news/G20-China-Greenpeace |publisher=Greaenpeace.org |date=1-aprel 2009-yil |title=G20: What a laugh! |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100725022018/http://www.greenpeace.org/china/en/news/G20-China-Greenpeace |archivedate=25-iyul 2010-yil <!--DASHBot--> |deadurl=yes |accessdate=7-avgust 2013-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100725022018/http://www.greenpeace.org/china/en/news/G20-China-Greenpeace |date=2010-07-25 }}</ref> va biron bir tabiatni muhofaza qilish muammolari aks etgan dasturlar kleishuvi taklif etilmagan.<ref name='N000004'>{{Yangiliklar manbasi | first=George | last=Monbiot | title=G20 forgets the environment – Climate breakdown, peak oil and resource depletion all dwarf the financial crisis in financial and humanitarian terms | date=2-aprel 2009-yil | url=http://www.guardian.co.uk/environment/georgemonbiot/2009/apr/02/1 | work=The Guardian | accessdate=8-aprel 2009-yil | location=London | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090406132434/http://www.guardian.co.uk/environment/georgemonbiot/2009/apr/02/1 | archivedate=2009-04-06 | deadurl=no | seperator= }}</ref>

=== AQSh taʼsirining susayishi ===
G20 vakillarinig [[London]]da oʻtkazilgan sammitida qabul qilingan shartnoma va kelishuvlar koʻrsatkichlari shuni koʻrsatganki, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] oldingi kabi jahon iqtisodiyotida mavqesini ushlab turgan rolni qoʻldan boy bergan va har bir mamlakatlarning biznes ustidan davlat nazoratini oshirishi bu holatga sabab boʻlgan. Goldman Sachs International kompaniyasining vitse-raisi [[Robert Hormats]] sammit vaziyatini sharhlagan holda, AQSh borasida:
{{quoation|'' AQSh tobora jahon hamjamiyatida oʻz taʻsirini yoʻqotib bormoqda va bu oʻz oʻrnida boshqa mamlakatlarning bu vaziyatdan unumli foydalanishiga olib kelmoqda.'' - degan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=axEnb_LXw5yc&refer=home|title=G-20 Shapes New World Order With Lesser Role for U.S., Markets|date=2-aprel 2009-yil|publisher=Bloomberg L.P.| accessdate= 3-aprel 2009-yil <!--DASHBot-->}}</ref>}}

=== Xitoyning sammitga taʼsiri ===
G20 sharhlovchilarining aytishlariga qaraganda London sammitida [[Xitoy Xalq Respublikasi|Xitoy]] koʻzga koʻrinarli yangi qadamlarni tashlagan va bu holat uning sammitdagi taʼsirini yanada kuchaytirgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|title=China and the G20: China takes centre stage &#124; The Economist|url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=13398646|archiveurl=https://www.webcitation.org/5iiSdEcha?url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=13398646|archivedate=2009-08-02|deadurl=no|accessdate=31-iyul 2009-yil|date=31-mart 2009-yil|seperator=}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi|author=Logged in as click here to log out |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/mar/26/europe-g20-financial-crisis |title=ACTUAL ARTICLE TITLE BELONGS HERE! |work=The Guardian |date=26-mart 2009-yil |accessdate=27-iyun 2010-yil | location=London}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://blogs.ft.com/economistsforum/2009/04/what-the-g2-must-discuss-now-the-g20-is-over/ |title=ACTUAL ARTICLE TITLE BELONGS HERE! |work=Financial Times |date=8-aprel 2009-yil |accessdate=27-iyun 2010-yil}}</ref>

== See also ==
* [[Katta yigirmatalik]]

== Manbalar ==
{{manbalar|colwidth=30em}}

== Havolalar ==
{{commons category|2009 G-20 London summit}}
* [http://www.g8.utoronto.ca/g20 G20 Information Centre] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130216181533/http://www.g8.utoronto.ca/g20 |date=2013-02-16 }}
* [http://www.parliament.uk/ImageVault/Images/storage_Edited/filename_Y1Lv-YZwOlkcVJm7eBHn.jpg/id_6214/ImageVaultHandler.aspx Graphic: G20 is not simply the 20 largest economies] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140326044144/http://www.parliament.uk/ImageVault/Images/storage_Edited/filename_Y1Lv-YZwOlkcVJm7eBHn.jpg/id_6214/ImageVaultHandler.aspx |date=2014-03-26 }}
<!-- Official website is dead, but perhaps it it archived? * [http://www.londonsummit.gov.uk Official website] -->
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/business/2009/g20/default.stm News coverage] from the ''[[BBC]]'', news.bbc.co.uk
* [http://www.ft.com/indepth/g20 News coverage] from the ''[[Financial Times]]'', ft.com
* [http://www.guardian.co.uk/world/g20 News coverage] from ''[[The Guardian]]'', guardian.co.uk
* [http://www.rfi.fr/actuen/pages/001/page_49.asp News coverage] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130521221512/http://www.rfi.fr/actuen/pages/001/page_49.asp |date=2013-05-21 }} from ''[[Radio France Internationale]]'', rfi.fr
* [http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/ News coverage] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110213081351/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/g20-summit/ |date=2011-02-13 }} from ''[[The Daily Telegraph]]'', telegraph.co.uk
* [http://g20london.wordpress.com Tracking the London Summit 2009] blog from The [[Centre for International Governance Innovation]] and [[Chatham House]], g20london.wordpress.com
* [http://www.forbes.com/2009/03/30/g20-protests-london-business-wall-street-g20-protests.html The G-20: A City Survival Guide] by Parmy Olson, ''Forbes'', 30-mart 2009-yil. forbes.com
{{G 20 sammitlari}}
{{Katta yigirmattalik}}

[[Turkum:G20 sammitlari]]