Los-Anjeles sahifasining manbasini koʻrish

{{Infobox Shahar
| rasmiy_nomi          = -{Los Angeles}-, AQSh
| nomi                 = Los Angeles
| mavqe                = [[Shahar]]
| laqabi               = L.A., City of Angels, The Entertainment Capital of the World, La-la-land, Tinseltown
| tasvir               = {{Photomontage
| photo1a                 = Los Angeles with Mount Baldy.jpg
| photo2a                 = Hollywood sign (8485145044).jpg
| photo2b                 = Griffith_observatory_2006.jpg
| photo3a                 = Vincent Thomas Bridge 2.jpg
| photo3b                 = Los Angeles City Hall 2013.jpg
| photo4a                 = TheThemeBuildingLosAngeles (cropped2).jpg
| photo4b                 = Venice Beach, Los Angeles, CA 01 (cropped).jpg
| spacing                 = 1
| position                = center
| color_border            = white
| color                   = white
| size                    = 280
| foot_montage            = 
}}
| bayroq               = Flag of Los Angeles, California.svg
| gerb                 = Seal of Los Angeles.svg
| mamlakat             = AQSh
| subdivision_type1    = [[Kaliforniya|Kaliforniya]]
| subdivision_name1    =
| subdivision_type2    =
| subdivision_name2    =
| subdivision_type3    =
| subdivision_name3    =
| lat_dir              = N
| lat_deg              = 34
| lat_min              = 02
| lat_sec              =
| lon_dir              = W
| asos solingan        = 4-senytabr, 1781-yil
| lon_deg              = 118
| lon_min              = 16
| lon_sec              =
| CoordScale           =
| rahbar_unvoni        = Mer
| rahbar_ismi          = [[Karen Bass]] [[Demokratlar partiyasi|D]]
| maydon_miqyosi       = 1290.6
| maydon_jami_km²      = 1,299.01
| maydon_yer_km²       = 1,215.97
| maydon_suv_km²       = 83.04
| balandlik_m          = 93
| aholi                = 3,898,747
| zichlik              = 3,206.29
| aholi_yil            = 2020
| aholi_ilova          =
| aholi_jami           =
| aholi_zichlik_km²    =
| timezone             = UTC–08:00
| utc_farqi            =
| timezone_DST         = UTC–07:00 (PDT)
| utc_farqi_DST        =
| kenglik              =
| uzunlik              =
| vebsayt              = -{[https://www.lacity.gov/]}- {{ref-en}}
| ilovalar             = |
}}
'''Los Angeles''' ('''Los Anjeles''') ({{lang-en|Los Angeles}}, {{lang-es|Los Ángeles}}, shuningdek, -{'''L. A.'''}- va -{'''City of Angels'''}- — ''Farishtalar shahri'' nomlari bilan mashhur) — [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHning]] [[Kaliforniya|Kaliforniya shtatidagi]] eng yirik shahar. Shahar ichida yashovchi 3.9 million aholi hisobiga Los Angeles AQSHda [[Nyu York (shahar)|Nyu York]] shahridan keyingi eng yirik shahar hisoblanadi. Shahar Janubiy Kaliforniya mintaqasining tijoriy, moliyaviy va madaniy markazidir. Los Angeles Oʻrtayer dengizi iqlimiga, etnik va madaniy jihatdan rang-barang aholiga ega va shaharni keng miqyosli metropoliya oʻrab turadi.

Shaharning asosiy qismi Janubiy Kaliforniya basseynida joylashgan boʻlib, gʻarbda [[Tinch okeani|Tinch okeaniga]] tomon, Santa Monica togʻlari orqali shimolda San Fernando vodiysigacha, sharqda esa San Gabriel vodiysigacha choʻzilgan. Hududi 1,210 km<sup>2</sup> boʻlgan shahar<ref>[https://geohub.lacity.org/datasets/lahub::city-boundary/explore?location=33.941713%2C-118.371878%2C10.14 City of Los Angeles Hub] City Boundary</ref> [[Los Angeles okrugi]] markazidir va ushbu okrug 9.86 million aholisi bilan AQSHdagi eng koʻp aholi istiqomat qiluvchi okrug hisoblanadi. 2019-yilda 4.6 million sayyohlar bilan shahar tashrif buyuruvchilar soni boʻyicha AQSHda uchinchi oʻrinda turadi.

Los Angeles hududida avvaliga mahalliy Tongva qabilalari istiqomat qilgan boʻlib, keyinchalik 1542-yilda [[Juan Rodríguez Cabrillo]] hududni [[Ispaniya imperiyasi|Ispaniya]] mulki deb eʼlon qilgan. 1781-yil 4-sentyabrida ispan gubernatori Felipe de Neve idorasi ostida Yaanga qishlogʻi hududida shaharga asos solingan.<ref>{{Kitob manbasi |title=The Los Angeles Plaza: Sacred and Contested Space |author=Estrada, William David |publisher=University of Texas Press |pages=15–50 |year=2009 |isbn=978-0-292-78209-9}}</ref> [[Meksika mustaqillik urushi|Meksika mustaqillik urushidan]] soʻng, 1821-yilda shashar [[Meksika imperiyasi|Meksika imperiyasining]] bir qismiga aylandi. 1848-yilda, [[Meksika-Amerika urushi]] yakuniga yetishi bilan Los Angeles va Kaliforniyaning boshqa qismlari Guadelupe Hidalgo shartnomasiga koʻra AQSH tomonidan xarid qilindi va Qoʻshma Shtatlarning bir qismiga aylandi. Los Angeles 1850-yil 4-aprelda, Kaliforniyaga [[Shtat (AQSh)|shtat]] maqomi berilishidan besh oy oldin [[Munitsipalitet|munitsipal]] maqomni qoʻlga kiritdi. 1980-yillarda hududda [[neft]] topilishi shaharning shiddat bilan oʻsishiga sabab boʻldi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://blogs.getty.edu/iris/subterranean-l-a-the-urban-oil-fields/ |sarlavha=Subterranean L.A.: The Urban Oil Fields |sana=16.07.2013 |qaralgan sana=05.09.2023 |muallif=Cheryl Preston |sahifalar=Getty: Iris Blog |arxivsana=2016-01-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160101060623/http://blogs.getty.edu/iris/subterranean-l-a-the-urban-oil-fields/ }}</ref> 1913-yilda shaharga Sharqiy Kaliforniyadan suv olib kelish uchun moʻljallangan Los Angeles [[Akveduk|Akvedukt]]<nowiki/>ining qurib bitkazilishi shaharning yanada shiddat bilan oʻsishiga olib keldi.

Los Angeles iqtisodiyoti xilma-xil va ulardan eng mashhuri [[Hollywood]] [[Kino sanoati|kino sanoatidir]]. Shaharda shuningdek [[Amerika (qitʼa)|Amerika qitʼasidagi]] eng tirband konteyner [[Port|portlaridan]] biri joylashgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=LaRocco |first=Lori Ann |date=24.09.2022 |title=New York is now the nation’s busiest port in a historic tipping point for U.S.-bound trade |work=CNBC |url=https://www.cnbc.com/2022/09/24/new-york-now-no-1-port-in-us-as-sea-change-in-trade-hits-west-coast.html |access-date=05.09.2023}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=04.04.2023 |title=Port of NYNJ Beats West Coast Rivals with Highest 2023 Volumes |work=The Maritime Executive |url=https://maritime-executive.com/article/port-of-nynj-beats-west-coast-rivals-with-highest-2023-volumes |access-date=05.09.2023}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Haun |first=Eric |date=28.12.2022 |title=Port of New York and New Jersey Remains US' Top Container Port |work=MarineLink |url=https://www.marinelink.com/news/port-new-york-new-jersey-remains-us-top-501852 |access-date=05.09.2023}}</ref> 2018-yilda Los Angeles metropoliten hududining [[Yalpi ichki mahsulot|yalpi ichki mahsuloti]] $1.0 trillionni tashkil qilib, shahar bu koʻrsatkich boʻyicha jahonda uchinchi oʻrinni egalladi.<ref>[https://apps.bea.gov/itable/iTable.cfm?ReqID=70&step=1 „Table 3.1. GDP & Personal Income“.] U. S. Bureau of Economic Analysis. 2018. Qaraldi: 5-sentyabr, 2023-yil</ref> Los Angeles 1932- va 1984-yillarda [[Yozgi olimpiada oʻyinlari|Yozgi olimpiada oʻyinlariga]] mezbonlik qildi va 2028-yilgi Oʻyinlarga ham mezbonlik qiladi. Soʻnggi yillarda, Kaliforniya shtati miqyosidagi qurgʻoqchiliklar shaharda ham, Los Angeles okrugida ham [[ichimlik suvi]] xavfsizligi bilan bogʻliq xavotirlarni keltirib chiqarmoqda.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Smith |first=Hayley |date=13.10.2022 |title=Los Angeles is running out of water, and time. Are leaders willing to act? |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/environment/story/2022-10-13/as-election-nears-future-l-a-water-supply-gains-focus |access-date=05.09.2023}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Smith |first=Hayley |date=01.03.2022 |title=California drought continues after state has its driest January and February on record |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/california/story/2022-03-01/california-drought-will-continue-after-dry-winter |access-date=05.09.2023}}</ref>

== Etimologiyasi ==
1781-yil 4-sentyabrda „Los Pobladores“ nomi bilan tanilgan 44 [[ispan]] kelgindilari hududda puebloga (shaharchaga) asos soladi va uni ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles'' — „Bekamiz, Farishtalar Qirolichasi shaharchasi“ deb atashadi.<ref name=":0">[https://www.laalmanac.com/history/hi03b.php „Settlement of Los Angeles“]. ''Los Angeles Almanac''. Qaraldi: 5-sentyabr, 2023-yil.</ref>

== Tarixi ==

=== Yevropaliklar kelgunga qadar ===
[[Fayl:ElAliso treepre1875drawing.jpg|left|thumb|Yaanga, ispanlar Los Angelesga asos solishidan oldin shahar hududida joylashgan Tongva qabilasi manzilgohlaridan biri]]
Bugungi Los Angeles basseyni va San Fernando vodiysida yashovchi [[Indeyslar|mahalliy hindu]] qabilalari orasida [[Tongva]] qabilasi (Ispan mustamlakachiligi davridan buyon qabila bugungi kunga qadar ''Gabrieleño'' nomi bilan yuritilib kelmoqda) hukmron mavqega ega boʻlgan. Tongva qabilasining hududdagi markaziy manzilgohi tarixan Yaanga (tongva tilida: ''Iyáangẚ'') qishlogʻi boʻlib, bu soʻz „zaharli [[eman]] manzili“ degan maʼnoni anglatadi. Aynan shu manzilda keyinchalik ispanlar ''Pueblo de Los Ángeles'' manzilgohiga asos solishadi. ''Iyáangẚ'' soʻzi shuningdek „tutun vodiysi“ sifatida ham tarjima qilinadi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Bowman |first=Chris |date=08.07.2008 |title=Smoke is Normal – for 1800 |work=The Sacramento Bee |url=http://www.sacbee.com/101/story/1066675.html |access-date=05.09.2023 |archive-date=2008-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709015204/http://www.sacbee.com/101/story/1066675.html |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>Gordon J. MacDonald. „[http://webarchive.iiasa.ac.at/Admin/PUB/Documents/IR-98-077.pdf Environment: Evolution of a Concept]“ (PDF). p. 2. <q>The Native American name for Los Angeles was Yang na, which translates into „the valley of smoke.“</q></ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Fifteen Hundred California Place Names |url=https://books.google.com/books?id=CET4QodMZysC&pg=PA86 |author=Bright, William |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-21271-8 |year=1998 |pages=86}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sullivan |first=Ron |date=07.12.2002 |title=Roots of native names |work=San Francisco Chronicle |url=http://www.sfgate.com/homeandgarden/thedirt/article/Roots-of-native-names-2712675.php |access-date=05.09.2023}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=The Los Angeles Plaza: Sacred and Contested Space |year=2009 |author=Estrada, William David |publisher=University of Texas Press |pages=15–50 |isbn=978-0-292-78209-9}}</ref>

=== Ispaniya hukmronligi ostida ===
Ispan dengiz sayohatchisi [[Juan Rodríguez Cabrillo]] [[Markaziy Amerika|Markaziy Amerikadagi]] [[Yangi Ispaniya]] mustamlaka hududlaridan chiqib shimolga, [[Tinch okeani]] qirgʻoqlari boʻylab ekspeditsiyasi davrida 1542-yilda Janubiy Kaliforniya hududini [[Ispaniya imperiyasi]] mulki deb eʼlon qiladi.<ref>{{Kitob manbasi |title=The Herald's History of Los Angeles |url=https://archive.org/details/heraldshistoryl00willgoog |author=Willard, Charles Dwight |year=1901 |location=Los Angeles |publisher=Kingsley-Barnes & Neuner |pages=[https://archive.org/details/heraldshistoryl00willgoog/page/n29 21]–24 |isbn=978-0-598-28043-5 |accessdate=05.09.2023}}</ref> Gaspar de Portolà va Fransiskan [[Missionerlik|missioneri]] Juan Crespí 1769-yil 2-avgustda bugungi Los Angeles shahri hududiga qadam bosadi.<ref>"[http://pacificahistory.wikispaces.com/Portola+Expedition+1769+Diaries Portola Expedition 1769 Diaries] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151113232240/http://pacificahistory.wikispaces.com/Portola+Expedition+1769+Diaries |date=2015-11-13 }}". Pacifica Historical Society.</ref>
[[Fayl:Mission San Fernando Rey de España (Oriana Day) (cropped).jpg|thumb|1797-yilda [[Ispaniya imperiyasi|ispanlar]] tomonidan San Fernando Rey de España missiyasiga asos solingan.]]
1771-yilda Fransiskan friari [[Junípero Serra]] hududdagi birinchi [[Missiya (Xristianlik dini)|missiya]] boʻlmish San Gabriel Arcángel missiyasiga asos soladi.<ref>{{Kitob manbasi |title=California missions and presidios |author=Leffingwell, Randy |coauthors=Worden, Alastair |url=https://books.google.com/books?id=zFn57UJ1mJIC&pg=PA43 |publisher=Voyageur Press |pages=43–44 |isbn=978-0-89658-492-1}}</ref> 1781-yil 4-sentyabrda „Los Pobladores“ nomi bilan atalgan 44 ispan kelgindilari hududda puebloga (shaharchaga) asos soladi va uni ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles'' — „Bekamiz, Farishtalar Qirolichasi shaharchasi“ deb atashadi.<ref name=":0" /> Bugungi kunda shaharda AQSHdagi eng yirik [[Katolik cherkovi|Rim-katolik]] [[Arxiyepiskop|arxiyepiskopligi]] joylashgan. Meksikadan (yoki Yangi Ispaniyadan) kelgan aholining uchdan ikki qismi [[Metislar|metis]] yoki [[Mulatlar|mulat]], yaʼni [[Qoratanlilar|afrikalik]], [[Indeyslar|hindular]] va [[Yevropeoid irqi|yevropaliklar]] aralashmasidan iborat boʻlgan. Manzilgoh oʻn yillar davomida kichik rancho shaharchasi sifatida mavjud boʻldi. Biroq, 1820-yilga kelib shaharcha aholisi tahminan 650 kishiga yetadi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Historical and biographical record of southern California: containing a history of southern California from its earliest settlement to the opening year of the twentieth century |author=Guinn, James Miller |url=https://books.google.com/books?id=KyFPAAAAYAAJ |publisher=Chapman publishers |pages=63 |year=1902}}</ref> Bugungi kunda pueblo shaharning Los Angeles Pueblo Plaza tarixiy qismi va Olvera Street qismlarida joylashgan.<ref>{{Kitob manbasi |title=Los Angeles's Olvera Street |author=Estrada, William D. |publisher=Arcadia Publishing |isbn=978-0-7385-3105-2 |year=2006 |url=https://books.google.com/books?id=NzlO8C5-Q88C}}</ref>

=== Meksika hukmronligi ostida ===
[[Fayl:Portrait of Pio Pico (Californian State Library).jpg|thumb|Kaliforniyadagi soʻnggi Meksika gubernatori vazifasini bajargan Kaliforniyalik davlat arbobi Pío Pico [[Meksika]] hukmronligi oxiri va Amerikaga qoʻshilgandan keyingi davrlarda Los Angeles rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan.]]
Yangi Ispaniya 1821-yilda [[Ispaniya imperiyasi|Ispaniya imperiyasidan]] mustaqillikka erishdi va pueblo endilikda yangi tashkil topgan Meksika Respublikasi tarkibiga kirdi. Meksika hukmronligi davrida gubernator Pío Pico Los Angelesni [[Alta California]] viloyatining poytaxtiga aylantiradi. Bu davrga kelib yangi tashkil etilgan respublika Los Angeles hududida yanada [[Sekulyarizatsiya|dunyoviylashuv]] qonunlarini joriy qila boshladi.1846-yilda, Meksika-Amerika urushi davrida, AQSH Harbiy-dengiz kuchlari [[Matros|matroslari]] puebloni egallashdi. Bu esa 150 koʻngilli jangchilarning shaharni qamal qilishiga sabab boʻladi va bosqinchilar oxir-oqibatda taslim boʻlishga majbur boʻladi.

Meksika-Amerika urushining bir qismi boʻlmish Kaliforniya istilosidan keyin shaharda Meksika hukmronligiga ham barham beriladi. Bir necha janglar oqibatida amerikaliklar kaliforniyaliklardan nazoratni tortib oladi va toʻqnashuvlar 1847-yil 13-yanvarda Cahuenga shartnomasining imzolanishi bilan yakuniga yetadi. 1848-yilgi Guadelupe Hidalgo shartnomasiga koʻra Meksika-Amerika urushi yakunlanadi va Meksika Los Angeles hamda Alta Californianing boshqa qismlarini AQSHga berishga rozi boʻladi.

=== AQSH istilosidan soʻng ===
[[Fayl:Treaty of Cahuenga.jpg|left|thumb|1847-yilda Kaliforniyalik Andrés Pico va amerikalik John C. Frémont oʻrtasida imzolangan Cahuenga shartnomasi AQSH tomonidan Kaliforniyaning istilo qilinishi jarayonini yakunladi.]]
1876-yilda [[Yangi Orlean|Yangi Orleandan]] Los Angelesga tortilgan transkontinental Southern Pacific temir yoʻlining va 1885-yilda Santa Fe temir yoʻlining qurib bitkazilishi bilan Los Angelesga temir yoʻllar ham kirib keldi. 1892-yilda shahar va uning atroflarida [[Neft|neft konlari]] topildi va 1923-yilga kelib bu kashfiyotlar natijasida [[Kaliforniya]] AQSHdagi eng yirik neft qazib chiqaruvchi [[Shtat (AQSh)|shtatga]] aylandi va jahonda qazib chiqariluvchi neftning toʻrtdan biri aynan shu shtatda qazib chiqarildi.

1990-yilga kelib shahar aholisi 102,000 dan oshib ketdi va bu shaharning suv taʼminotiga bosim oʻtkaza boshladi. [[William Mulholland]] nazorati ostida 1913-yilda Los Angeles akveduktining qurib bitkazilishi shaharning oʻsishda davom etishiga imkon yaratdi. Shahar xartiyasidagi Los Angeles maʼmuriyatining shahar chegaralaridan tashqariga suv sotishi, yoki shahar tashqarisini suv bilan taʼminlashini taʼqiqlovchi bandlar tufayli shahar tashqarisidagi koʻplab shaharchalar va aholi punktlari Los Angelesga qoʻshilishga intilgan. Los Angelesda AQSHdagi birinchi munitsipal zonalashtirish amaliyoti joriy qilingan. 1908-yil 14-sentyabrida Los Angeles shahar kengashi shaharga tegishli yerlarning aholi istiqomat qilishiga va [[Sanoat|sanoat ishlab chiqarishi]] maqsadlarida ishlatishga moʻljallangan qismlarga boʻlinishini eʼlon qildi. Yangi qarorda bir xil turdagi uchta aholi istiqomat qilishi uchun moʻljallangan zonalar tashkil etildi va ularda yerdan sanoat maqsadlarida foydalanilishi taʼqiqlandi. Sanoat maqsadlarida yerda foydalanish deganda chorvachilik fermalari, yogʻoch kesish fermalari va har qanday mashina kuchidan foydalanuvchi qurilmalar ishlatiluvchi hudud tushunilardi. Bu qonunlar qabul qilgunga qadar ham hududda sanoat ishlab chiqarish obyektlari mavjud boʻlgan. Bu qonun shahar maʼmuriyati uchun muammo hisoblanuvchi turli faoliyat turlariga qarshi oldin qabul qilingan qonunlarga qoʻshimcha boʻlib xizmat qildi. Bu faoliyat turlariga misol sifatida portlovchi moddalar omborxonalarini, gazni qayta ishlash zavodlarini, neft qazib chiqarish stansiyalarini, [[Kushxona|kushxonalarni]] va [[Oshlash|teri oshlash ustaxonalarini]] keltirish mumkin. Los Angeles shahar kengashi shuningdek shahar ichida yettita sanoat zonalarini tashkillashtirdi. Biroq, 1908-1915-yillar oraligʻida shahar kengashi ushbu uch aholi yashash zonalaridan foydalanishni tartibga soluvchi qoidalarga bir qancha istisnolar kiritdi va bunin oqibatida aholi yashash zonalarining ichida ham muayyan turdagi sanoat ishlab chiqarish obyektlari paydo boʻla boshladi. 1908-yildagi AQSHda munitsipal hududlar zonalashtirish toʻgʻrisidagi qaror va keyingi qarorlar orasida ikki tafovut mavjud. Birinchidan, 1908-yildagi zonalashtirish toʻgʻrisidagi qarorda xuddi 1916-yildagi [[Nyu York (shahar)|Nyu-York]] zonalashtirish qonuni kabi zonalashtirish batafsil shahar xaritasi asosida amalga oshirilmadi. Ikkinchidan, Aholi istiqomat qilish zonalarida aholi istiqomat qiluvchi obyektlar tasniflanmagan; qonun kvartiralar, mehmonxonalar va yakka oila istiqomat qiluvchi obyektlarni bir xil obyektlar sifatida koʻrgan.
[[Fayl:Paramount Pictures studio gate, c. 1940 (cropped).jpg|left|thumb|XX asr boshlarida [[Paramount Pictures]] va boshqa [[Hollywood]] kinostudiyalari Hollywoodning dunyo [[Film|kinosanoati]] poytaxtiga aylanishiga va Los Angelesning global iqtisodiy markaz sifatida shakllanishiga koʻmaklashdi.]]
1910-yilda [[Hollywood]] Los Angeles shahri tarkibiga qabul qilindi. Bu davrgacha 10 kino kompaniyalari allaqachon Los Angeles shahri hududida faoliyat olib borayotgandi. 1921-yilga qadar jahon kino sanoatining 80 foizdan oshigʻi Los Angelesda toʻplangandi. [[Kino sanoati|Kino sanoatidan]] tushgan pul evaziga shahar butun [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|mamlakatni]] qamrab olgan [[Jahon iqtisodiy inqirozi|Jahon iqtisodiy inqirozidan]] oʻzini saqlab qolishga erishdi. 1930-yilga kelib shahar aholisi milliondan oshdi. 1932-yilda shahar [[Yozgi olimpiada oʻyinlari|Yozgi olimpiada oʻyinlariga]] mezbonlik qildi.

=== Ikkinchi Jahon urushidan soʻng ===
[[Fayl:WSA Photo 4235.jpg|thumb|[[Ikkinchi jahon urushi]] davrida Terminal orolida joylashgan Californiya Shipbuilding Corporation va boshqa shunga oʻxshash kompaniyalar Los Angeles portining mamlakatdagi eng yirik [[Port|portlardan]] biri sifatida shakllanishiga sabab boʻldi.]]
[[Ikkinchi jahon urushi]] davrida Los Angeles AQSHdagi yirik urush sanoati ishlab chiqarishi markazlaridan biri boʻlib, shaharda yirik [[kemasozlik]] va [[Samolyotsozlik|aviatsiya]] sanoati korxonalari joylashgan. Calship ([[Ingliz tili|inglizcha]]: California Shipbuilding Corporation) kompaniyasi Terminal orolida yuzlab Liberty va Victory kemalarini barpo etgan boʻlsa, Los Angeles hududida AQSHning eng yirik aviatsiya kompaniyalaridan oltitasining (Douglas Aircraft Company, Hughes Aircraft, [[Lockheed Martin|Lockheed]], North American Aviation, [[Northrop Grumman|Northrop Corporation]], va Vultee) shtab-kvartiralari joylashgan. Urush davomida, shaharda atigi bir yilda [[aka-uka Wrightlar]] 1903-yilda birinchi bora [[Samolyot|samolyotdan]] uchgandan beri ishlab chiqarilgan samolyotlardan koʻra koʻproq samolyotlar ishlab chiqarilgan. Los Angelesda [[Sanoat|sanoat ishlab chiqarishi]] misli koʻrilmagan darajada oʻsdi va buni AQSH Milliy mudofaa kengashidan William S. Knudsen quhyidagicha ifodalaydi: „Gʻalaba qilishimizga sabab boʻlgan narsa shuki, biz dushmanni umrida koʻrmagan va mavjud boʻlishini tasavvur ham qila olmaydigan darajada yirik boʻlgan ishlab chiqarish salohiyatimiz bilan magʻlub etdik.“

[[Ikkinchi jahon urushi]] tugashidan keyin Los Angeles oʻsishda davom etdi va San Fernando vodiysiga ham kirib bordi. 1950-1960-yillarda [[AQSH shtatlararo magistrallar tizimi|shtatlararo magistrallar tizimining]] kengayishi shahar chetida yashovchi aholi sonining oʻsishiga va shaharning qachonlardir dunyodagi eng yirik hisoblangan elektrlashtirilgan [[Temir yoʻl|temir yoʻl]] qatnov tizimining barham topishiga sabab boʻldi. Ikkinchi jahon urushi, shahar chetida yashovchi aholining oʻsishi va aholi zichligi sababli hududda koʻplab koʻngilochar parklar qurildi va foaliyat yurita boshladi. Bunga misol sifatida Beverly bulvari va La Cienega koʻchasi kesishuvida joylashgan Beverly Parkni keltirish mumkin boʻlib, keyinchalik u yopildi va oʻrniga yangidan Beverly Center barpo etildi.

Shahardagi irqiy kelishmovchiliklar 1965-yilda Watts qoʻzgʻoloniga sabab boʻldi va tartibsizliklar oqibatida 34 kishi vafot etdi va 1,000 ortiq kishi jarohatlandi.
[[Fayl:Olympic Torch Tower of the Los Angeles Coliseum.jpg|thumb|1984-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari ochilish marosimi, Los Angeles Memorial Coliseum majmuasi.]]
1969-yilda [[Los-Anjelesdagi Kaliforniya universiteti|Los-Angelesdagi Kaliforniya universitetidan (UCLA)]] [[Menlo park|Menlo Parkdagi]] Stanford Tadqiqot Institutiga birinchi xabar joʻnatilishi bilan [[Kaliforniya]] [[Internet]] beshigiga aylandi.

1973-yilda Tom Bradley shaharning birinchi [[Qoratanlilar|qora tanli]] meri sifatida saylandi va 1993-yilda nafaqaga chiqqunicha besh marotaba oʻz lavozimiga qayta saylandi. 1970-yillarda sodir boʻlgan boshqa voqealar qatoriga 1974-yilda [[Simbionist ozodlik armiyasi|Simbionist ozodlik armiyasining]] Janubiy Los Angelesdagi politsiya bilan toʻqnashuvlarini va 1977-1978-yillardagi Hillside qotillik ishini keltirish mumkin.

1984-yil boshlarida shahar aholi soni boʻyicha [[Chikago|Chikagoni]] ortda qoldirdi va shu bilan AQSHdagi aholi soni boʻyicfha ikkinchi oʻrindagi shaharga aylandi.

1984-yilda shahar ikkinchi marotaba [[Yozgi olimpiada oʻyinlari|Yozgi olimpiada oʻyinlariga]] mezoblik qildi. 14 [[Kommunizm|kommunist]] davlatlari tomonidan [[boykot]] qilingan boʻlsada, 1984-yilgi [[Olimpiada oʻyinlari]] moliyaviy jihatdan oldingilar bilan solishtirganda eng muvaffaqiyatlisi va moliyaviy foyda keltirish boʻyicha faqatgina ikkinchisi boʻldi; birinchi oʻrinda 1932-yilgi [[Yozgi olimpiada oʻyinlari]] boʻlib, u ham Los Angelesda oʻtkazilgan.

1992-yilda Simi Valley shahri jurisi tomonidan toʻrt Los Angeles Politsiya Departamenti (LAPD) zobitlarining [[Rodney King|Rodney Kingni]] doʻpposlagani videotasviri boʻyicha sud ishi oqlanganidan keyin 29-aprel kuni irqiy nizolar yana avj olib ketdi va keng miqyosli qoʻzgʻolonlarga sabab boʻldi.

1994-yilda 6.7 ballik Northridge zilzilasi shaharni larzaga solib, $12.5 milliard zarar va 72 kishining oʻlimiga sabab boʻldi. Amerika tarixidagi eng keng yoritilgan politsiya qonunbuzarligi ishlaridan biri boʻlmish Rampart mojarosi bilan asr yakunlandi.

=== XXI asrda ===
[[Fayl:48 California Willshire Grand (cropped).jpg|left|thumb|2017-yilda qurilgan Wilshire Grand Center [[Kaliforniya]] va AQSH Gʻarbidagi eng yirik binodir.]]
2002-yilda shahar meri James Hahn shahar tarkibidagi birliklarning shahardan ajralib chiqishiga qarshi kampaniyani boshladi va oqibatda saylovchilar San Fernando vodiysi va Hollywoodning shahardan ajralib chiqish toʻgʻrisidagi urinishlarini chippakka chiqardi.

2022-yilda Karen Bass shaharning birinchi ayol meri sifatida saylandi va Los Angeles AQSHda ayol merga ega boʻlgan eng yirik shaharga aylandi.

Los Angeles 2028-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga va [[Paralimpiya o‘yinlari|Paralimpiya oʻyinlariga]] mezbonlik qiladi va bu Los Angelesni uch marta Olimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilgan uchinchi shaharga aylantiradi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Los Anjeles|*]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:California shaharlari]]
[[Turkum:AQSh shaharlari‎]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]]