Maahes sahifasining manbasini koʻrish

'''Maahes'''<ref name=":1">{{Книга|автор=В. Н. Топоров|заглавие=Мифология. Статьи для мифологических энциклопедий|ответственный=А. Григорян|издание=|место=|издательство=ЯСК, Знак|год=2014|страницы=376|страниц=600|isbn=|том=1. А–О}}</ref> (Mihos<ref name=":1" /> yoki Mahes<ref>{{Книга|год=1977|страниц=326|издательство=Изд-во "Наука", Главная ред. восточной лит-ры|заглавие=Мероэ: история, история культуры, язык древнего Судана|ссылка=https://books.google.ru/books?id=MYcsAAAAMAAJ&q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B5%D1%81%22&dq=%22%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B5%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjegrn0kqHiAhUOtIsKHVjfCrsQ6AEITTAI|автор=|ответственный=|издание=|место=|страницы=118|isbn=}}</ref><ref name=":2">{{Книга|год=2008|isbn=978-5-9524-3466-0|страниц=377|издательство=Центрполиграф|заглавие=Махес|автор=Н. Н. Швец|ответственный=|издание=Словарь египетской мифологии|место=М.|страницы=}}</ref>; misr. m3ḥs3) — qadimgi Misr mifologiyasida arslon boshli urush<ref>Erman, Adolf & Grapow, Hermann: Wörterbuch der Aegyptischen Sprache., Im Auftrage der Deutschen Akademien, Berlin: Akademie Verlag (1971), II., p.12, II., p.12</ref><ref name=":3">{{Книга|автор=Lurker, Manfred.|заглавие=Dictionary of gods and goddesses, devils and demons|ссылка=https://www.worldcat.org/oclc/14166522|ответственный=|издание=|место=London|издательство=Routledge and K. Paul|год=1987|страницы=|страниц=451|isbn=0710208774}}</ref>, momaqaldiroq, boʻron<ref name=":2" /> va jazirama issiq xudosi<ref name=":3" />. „Uning ismi uning yonida rostgoʻy“ degan maʼnoni anglatadi.

== Ism ==
Maahes ismi erkak arslonning ierogliflari bilan boshlanadi, soʻzma-soʻz „oldini koʻra oladigan“<ref name=":4"/> deb tarjima qilinadi. Biroq, birinchi belgi ham " Maat " belgisining bir qismidir, yaʼni haqiqat va tartib — shuning uchun ismning talqini „uning yonida rostgoʻy boʻlgan“: Maahes aybdorlarni jazolaydigan va begunohlarni himoya qiluvchi xudo hisoblangan<ref name=":4">{{Veb manbasi |sarlavha=www.egyptopedia.info |url=https://www.egyptopedia.info/m/1221-makhes |qaralgan sana=2022-05-05 |arxivsana=2020-11-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201129215603/https://egyptopedia.info/m/1221-makhes }}</ref>. Ismning yana bir maʼnosi „qattiq arslon“<ref name=":3"/><ref>[https://drevlit.ru/egypt_dictionary.html# egypt_dictionary.html]</ref>.

Maahesning unvonlari: „Oʻldirilganlarning Janobi“<ref>Lurker, ''op.cit.'', p.215.<br />The epithet was used for many Egyptian gods: [[Тот|Thoth]] (cf. Erik Hornung, ''The Secret Lore of Egypt: Its Impact on the West'', 2001, p.6), [[Упуаут|Wepwawet]] (cf. ''Egypt: Temple of the Whole World : Studies in Honour of Jan Assmann'', Brill 2003, ISBN 90-04-13240-6, p.106), [[Сет (мифология)|Set]] (cf. Homer William Smith, ''Man and His Gods'', 1952 p.20) etc.</ref>, „Yovvoyi koʻrinadigan arslon“, „[qon bilan quvonadigan“<ref name=":2"/>, „Pichoqning hukmdori“ va „Olovli (qizil) xudo“<ref name=":4"/>.

== Tasvirlar ==
Maahes arslon boshli odam sifatida tasvirlangan: baʼzida u ikkala qoʻlida pichoq ushlagan, qoʻsh tojli " pshent " yoki toj kiygan " atef "<ref name=":0">{{Книга|автор=Alan W. Shorter|заглавие=The Egyptian Gods: A Handbook|ссылка=https://archive.org/details/egyptiangodshand0000shor|ответственный=|издание=|место=|издательство=Routledge|год=1978|страницы=[https://archive.org/details/egyptiangodshand0000shor/page/134 134]|страниц=|isbn=0-7100-0037-5}}</ref>. Baʼzan Maahes Nefertum bilan aniqlangan va uning yonida lotuslar guldastasi yotardi<ref name=":0" />. Maaxes asirlarni yutib yuboruvchi arslon sifatida ham tasvirlangan.

== Kelib chiqishi ==
[[Fayl:Naqa_Apeadmak_side.jpg|left|thumb| Xemhemet toji bilan Xudo Apedemak. Nubiyadagi Naga ibodatxonasi ([[Sudan]]).]]
Maahes haqida birinchi yozma eslatma Yangi qirollik davrida paydo boʻlgan<ref name=":4"/>. Baʼzi [[Misrshunoslik|Misrshunoslar]] Maahes chet ellik boʻlgan deb hisoblashadi; va haqiqatan ham u [[Nubiya]] va Misrning Gʻarbiy choʻllarida sigʻinadigan arslon-xudo Apedemak boʻlishi mumkinligi haqida baʼzi dalillar mavjud<ref>{{Книга|автор=|заглавие=Encyclopædia Britannica: A New Survey of Universal Knowledge|ответственный=Walter Yust|издание=|место=|издательство=|год=1956|страницы=54|страниц=|isbn=}}</ref>.

Mahesning otasi Atum yoki [[Ptax|Ptah]]<ref name=":4"/> bilan tanishtirilgan quyosh xudosi Ra hisoblangan, onasi esa mushuk maʼbudasi Bast<ref name=":2"/> (Quyi Misr shofiyi) yoki urush maʼbudasi Sexmet edi (Yuqori Misr shofiyi)<ref name=":0"/>. Maaxes Misrning himoyachi xudosiga aylandi va Raning oʻgʻli sifatida Raning tungi sayohatida ilon Apep bilan jang qilgan edi<ref name=":4" />.

Arslon boshli xudolarning kuchining atributlari [[Firʼavn|fir’avnlarning]] kuchi bilan bogʻliq deb ishoniladi, shuning uchun kelajakda arslonlar Misrning homiylari sifatida hurmat qilina boshladilar. Misrda „shahzoda“, „boshliq“, „kuch“, „hukm“ kabi soʻzlarni yozishda „arslon“ ieroglifidan foydalanilgan<ref name=":4"/>.

Misrliklar Maahesni urush va noqulay ob-havo, lotus gullari bilan bogʻlashdi va shu bilan birga uni asirlarni yutib yuboruvchi sifatida qabul qilishdi. Bu xudo koʻpincha ikkala qoʻlda pichoq bilan tasvirlangan. Uning dinining asosiy joylari Quyi Misrda toʻplangan: Tarem (Leontopol) va Bubastis (Per-Bast). Yuqori Misrda esa ibodat markazi Afroditepolis edi. Keyinchalik yunon-rim davrida u Edfu, Dendera, Filae, Nubiya va [[Liviya choʻli]]dagi Bahariya kabi vohalarda ham hurmatga sazovor boʻlgan<ref name=":4"/>.

== Muqaddas hayvonlar ==
[[Fayl:Hatshepsut_temple22.JPG|right|thumb| [[Xatshepsut]] ibodatxonasida sher tasvirlangan [[Barelef|barelyef]].]]
Tarem shahrining ibodatxonalarida, ular Maahesga sigʻinib, boʻysundirilgan arslonlarni saqlaganlar. Maahes ibodatxonasi Bast va Sexmet maʼbudalarining ibodatxonalari yonida joylashgan edi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/maahes.html|title=Maahes, Ancient Egyptian God of War and Protection|author=caroline seawright|publisher=www.thekeep.org|lang=en|accessdate=2018-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151102051714/http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/maahes.html|archivedate=2015-11-02|deadlink=yes}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151102051714/http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/maahes.html |date=2015-11-02 }}</ref>. Qadimgi yunon tarixchisi Klavdiy Elian shunday yozgan:<blockquote>" ''Misrda arslonlarga sigʻinadilar va ularning nomi bilan atalgan shahar bor.'' ''(…) Arslonlarning ibodatxonalari va ular sayr qiladigan koʻp joylari bor; Ularga har kuni hoʻkiz goʻshti berilardi (…) va arslonlar Misr qoʻshiqlari sadolari ostida ovqatlanadilar'' ".</blockquote>Shunday qilib, Leontopolis shahrining yunoncha nomi maʼlum boʻldi.

Baʼzida arslonlarning mumiyalari Misrning yuqori martabali zodagonlarining qabrlarida topila. Taxminlarga koʻra, ular, marhumni keyingi hayot boʻylab sayohatda himoya qilishlari kerak boʻlgan Maahesni ramziy qiladi. Xuddi shu maqsadda xudoning oʻzi koʻrinishidagi haykalchalar-tumorlar ham ishlatilgan.
* Tutu
* Shezmu
* Xonsu
* Nefertum
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20151102051714/http://www.thekeep.org/~kunoichi/kunoichi/themestream/maahes.html Caroline Seawright, ''Maahes, God of War and Protection, The Leonine Lord of Slaughter…'']
{{Clear}}

[[Turkum:Misr xudolari]]
[[Turkum:Mifologik qahramonlar]]