Matal sahifasining manbasini koʻrish

{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}

'''Matal''' — muayyan hayotiy hodisani aniq va toʻgʻri belgilab beradigan obrazli ifoda, [[ibora]]. M.da oʻxshatish, taqqoslash, kinoya, qochiriq soʻz kabi badiiy vositalardan foydalaniladi. Majoziy iboraning oʻz asl maʼnosi bilan koʻchma maʼnosi oʻrtasida yaqinlik, mantiqiy bogʻlanish boʻlishi lozim. M. bir yoki bir necha jumladan tuziladi, ular orasida qofiyalanish hamisha ham saqlanmaydi. Mas, „Shamol boʻlmasa, daraxtning shoxi qimirlamas“, „Qizim senga aytaman, kelinim sen eshit“ va boshqa<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Lugʻaviy maʼnosi ==
Matal — [arabcha متل] soʻzi, birinchi navbatda, tugal maʼno ifodalamaydigan obrazli ibora, hikmatli soʻz (mas., ,,qizil qor yogʻganda", ,,tuyaning dumi yerga tekkanda"). ikkinchidan, [[qissa]], masal maʼnolarini bildiradi<ref>{{Kitob manbasi|title=Oʻzbek tilining izohli lugʻati|publisher=Davlat ilmiy nashriyoti|page=555|year=2006}}</ref>.

== Farqli jihati ==
Matal muayyan hayotiy hodisani aniq va toʻgʻri belgilab beradigan obrazli ifoda, ibora: maqollardan farqli ravishda ibratli maslahat tariqasidagi umumlashtiruvchi maʼnodan holi boʻladi. Masalan, qozonni suvga tashladik, tuyaning dumi yerga tekkanda kabi<ref>{{Kitob manbasi|title=Ensiklopedik lugʻat|publisher=Oʻzbek sovet ensiklopediyasi bosh redaksiyasi|year=1988|page=498}}</ref>.

== Folklor janri ==
Matal — u yoki bu hayotiy voqeallika ekspreassiv tus beruvchi, xalq orasida tarqalgan ifodalar, Xalq ogʻzaki ijodi janrlaridan biri. Matal xalq maqoli bilan baʼzi oʻxshashliklarga ega boʻlsa-da, lekin oʻziga xos jihatlari bilan undan farqlanib turadi. Matal termini oʻzbek tilining Surxondaryo, Samarqand va Fargʻona viloyatidagi baʼzi shevalarda [[ertak]] maʼnosini ham beradi<ref>{{Kitob manbasi|title=Ertak janri|author=M. Afzalov|publisher=Oʻzbek tili va adabiyoti masalalari|year=1961|page=6}}</ref>.

== Qoʻllanilishi ==
Matallar soʻzning koʻp maʼnolariga tayanganligi uchun nutqiy frezalogik iboralarga qarama-qarshi hollarda oʻxshatish va qiyoslashlarni kuchaytiradi. Matalar hamma vaqt tarkibi qanday boʻlishidan qaʼtiy nazar, grammatik jihatdan gapning bir boʻlagi boʻlib keladi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Adabiyot]]


{{art-stub}}