Megabayt sahifasining manbasini koʻrish

'''Megabayt''' (abbr. '''Mbayt'''; xalqaro abbr.: '''Mbyte''', '''MB''')<ref name="Положение">{{veb manbasi |url=http://www.fundmetrology.ru/depository/01_npa/po879.pdf#page=9 |title=Положение о единицах величин, допускаемых к применению в Российской Федерации |accessdate=2013-03-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102193757/http://www.fundmetrology.ru/depository/01_npa/po879.pdf#page=9 |archivedate=2013-11-02 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131102193757/http://www.fundmetrology.ru/depository/01_npa/po879.pdf#page=9 |date=2013-11-02 }}</ref> — axborot miqdorini [[Oʻlchov birligi|oʻlchash birligi]]; 10<sup>6</sup> (1 000 000) yoki 2<sup>20</sup> (1 048 576) baytni anglatishi mumkin.

[[Xalqaro birliklar tizimi]] "mega-" prefiksidan faqat 10<sup>6</sup>ni belgilash uchun foydalanishni tavsiya qiladi, 2<sup>20</sup> bayt uchun esa mebibayt nomi qabul qilingan. Shu bilan birga, bu atama 2<sup>20</sup> baytga nisbatan qoʻllangan tarixiy amaliyot ham mavjud.

== Tarix ==
Bir kuni informatika mutaxassislari 2<sup>10</sup> (1024) ning qiymati 1000 ga juda yaqin ekanligini payqashdi va ular 1024 baytdagi ma’lumotlar miqdorini belgilash uchun xalqaro birliklar tizimining [[Xalqaro birliklar tizimi|SI]] “kilo-” prefiksidan foydalana boshladilar. Ushbu yondashuv bir nechta oʻn yillar davomida yaxshi ishladi, chunki bir kilobayt haqida gapirgan har bir kishi 1024 baytni nazarda tutgan. Ammo vaqt oʻtishi bilan ushbu sohada professional boʻlmagan koʻplab foydalanuvchilar kompyuterlarga qoʻshilishdi va ularning tasavvurlariga koʻra, kilo- prefiksi 1000 ni (bir kilometrda 1000 metr) anglatadi<ref name="NIST">[http://physics.nist.gov/cuu/Units/binary.html Prefixes for Binary Multiples] — The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty.</ref>.

Vaqt oʻtishi bilan gigabayt va terabayt ma'lumotlarni saqlash odatiy holga aylandi va bir qator amaliy sabablarga koʻra [[Ikkilik sanoq sistemasi|ikkilik]] arifmetika oʻnlik arifmetikadan noqulayroq boʻlib qoldi. Natijada, odamlar megabayt soʻzi nimani anglatishini tushunmay qoldilar. Shunday qilib, operativ xotira ishlab chiqaruvchilari odatda megabaytni 2<sup>20</sup> deb hisoblashar edi, tashqi disklarni (masalan, [[Qattiq magnit disk|qattiq disklar]]ni) ishlab chiqaruvchilar esa, odatda, megabayt 10<sup>6</sup> baytga teng deb hisoblashadi. [[LAN|Lokal tarmoqlarni]] loyihalashda Mbayt/s axborot uzatish tezligi 2<sup>20</sup> bayt/s deb qabul qilingan boʻlsa, telekommunikatsiya tizimlarida xuddi shu qiymat 10<sup>6</sup> bayt/s deb hisoblangan. Bundan tashqari, megabaytning 1 024 000 sifatidagi uchinchi talqini paydo boʻldi, masalan, [[Disketa|1,44]] disket formatini belgilash uchun. Shunday qilib, chalkashlik muammosi haqiqatga aylandi<ref name="NIST"/>.

Sodir boʻlayotgan hodisaning ushbu xususiyatlarini hisobga olgan holda, Xalqaro Elektrotexnika Komissiyasi (XEK) qoʻmitasi mega- prefiksi an'anaviy va taniqli ma'noda (10<sup>6</sup>) ishlatilishi kerak, deb qaror qildi, megabaytning ikkilik oʻlchami aniq koʻrsatilgan hollar bundan mustasno. XEK hujjatining birinchi versiyasi 1998-yilda nashr etilgan, ikkinchi nashri 2000-yilda chiqqan<ref name="NIST"/>. Keyinchalik shunga oʻxshash qaror Xalqaro birliklar tizimida oʻz aksini topdi. Shunday qilib, "SI Broshyurasi" hujjatida 10<sup>6</sup> bayt qiymatini belgilash uchun "megabayt" nomidan foydalanish, 2<sup>20</sup> bayt qiymati uchun esa "mebibayt" nomidan foydalanish tavsiya etiladi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.bipm.org/en/publications/si-brochure/chapter3.html |title= Decimal multiples and submultiples of SI units. SI prefixes |author= |date= |work=SI Brochure: The International System of Units (SI) |publisher=[[Международное бюро мер и весов|Bureau International des Poids et Mesures]] |accessdate=2019-10-09 |lang=en |description=page 143}}</ref>.

Tarixiy jihatdan bir qator sohalarda megabaytni 2<sup>20</sup> deb belgilash amalda saqlanib qolgan. Shunday qilib, u alohida dasturiy ta'minotda (masalan, [[Microsoft Windows|Windows]] oilasining operatsion tizimlarida) namoyon boʻlishi mumkin va 1999-yilgi JEDEC 100B.01 (ingl.) standartida mavjud<ref>[http://www.jedec.org/standards-documents/results/100B.01 JEDEC Standards & Documents: 100b01].</ref>.

Rossiyaning 2009-yildagi "Qiymatlar birliklari toʻgʻrisidagi Nizomga" muvofiq, "Megabayt" atamasi 2<sup>20</sup> bayt ma'nosida qoʻllanadi, prefiksning oʻzi bosh harfdan yoziladi. Bunda, xalqaro belgilashdan XEK 60027-2 Xalqaro standarti<ref name="Положение"/> tomonidan tavsiya etilgan "M" (MB, Mbyte) prefiksi bilan  foydalanishga ruxsat beriladi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Axborot birligi]]