Mezosomalar sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Mesosome_formation.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Mesosome_formation.svg/220px-Mesosome_formation.svg.png|thumb| Fiksatsiya va mezosoma shakllanishi oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatadigan sxema]]
'''Mezosomalar''' ({{Lang-en|mesosome}}) — elektron mikroskopiya uchun namunalar tayyorlash vaqtida kimyoviy fiksatsiya usullaridan foydalanganda hosil boʻlgan [[bakteriyalar]] [[Plazmatik membrana|sitoplazmatik membranasining]] burmalari hisoblanadi. Ushbu tuzilmalar 1960-yillarda tabiiy ravishda paydo boʻlgan deb hisoblangan boʻlsa-da, ular 1970-yillarning oxirlarida artefakt sifatida tan olingan va hozirda koʻpchilik tadqiqotchilar tomonidan bakterial hujayralarning normal tuzilishining bir qismi hisoblanmaydi deb eʼtirof etilgan.<ref>Dubochet J, McDowall AW, Menge B, Schmid EN, Lickfeld KG (1 July 1983). „Electron microscopy of frozen-hydrated bacteria“. J. Bacteriol. 155 (1): 381-90. doi:10.1128/JB.155.1.381-390.1983. PMC 217690. PMID 6408064</ref>.

== Oldingi tadqiqotlar ==
Elektron mikroskopiya uchun namuna tayyorlash vaqtida kimyoviy fiksatsiyalangan [[grammusbat bakteriyalar]]dagi hujayra membranalarining burmalarini birinchi marta 1953-yilda [[George Champaign]] (Jorj Champan) va [[James Hillyer]] (Jeyms Xilyer) koʻrgan va ular bu burmalarni „periferik jismlar“ deb atashgan. ({{Lang-en|peripheral bodies}}). 1959-yilda J. Robertson ularni mezosomalar deb atadi<ref> Robertson, J.D. The ultra structure of cell membranes and their derivatives, Biochem (angl.) // Soc. Syrup : journal. — 1959. — P. 3.</ref>.

Dastlab, mezosomalar koʻplab [[Hujayra|hujayraning]] hayotiy jarayonlarida, masalan, hujayra boʻlinishi, [[Dezoksiribonuklein kislota|DNKning]] [[Replikatsiya|duplikatsiyasi]] vaqtida hujayra [[Hujayra devori|devorining]] shakllanishi yoki oksidlovchi fosforillanish uchun joy sifatida rol oʻynashi mumkin deb oʻylangan. Mezosomalar hujayra sirtini oshiradi va hujayraning nafas olishida, shuningdek sekretsiyalash ishlarida ishtirok etadi deb taxmin qilingan{{Sfn|Нетрусов, Котова|2012}}. Ular [[Eukariotlar|eukariotik]] [[Mitoxondriya|mitoxondriyalardagi]] kristalarning analoglari hisoblangan. Mezosomalar [[Fotosintez|fotosintezda]] ishtirok etishi va odatda bakterial hujayraning boʻlinishida ishtirok etishi mumkinligi haqidagi fikrlar bildirilgan<ref>Culp, S. (1994). „Defending Robustness: The Bacterial Mesosome as a Test Case“. PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association. 1994: 46-57. doi:10.1086/psaprocbienmeetp.1994.1.193010. JSTOR 193010. S2CID 112215147.</ref>.

== Gipotezani rad etilishi ==
1970-yillarning oxiriga kelib, mezosomalar elektron mikroskopga tayyorgarlik jarayonida kimyoviy fiksatsiya artefaktlari ekanligi va kimyoviy fiksatsiyadan oʻtmagan hujayralarda umuman uchramasligini koʻrsatuvchi dalillar toʻplandi<ref>Silva MT, Sousa JC, Polónia JJ, Macedo MA, Parente AM (1976). „Bacterial mesosomes. Real structures or artifacts?“. Biochim. Biophys. Acta. 443 (1): 92-105. doi:10.1016/0005-2736(76)90493-4. PMID 821538</ref>. 1980-yillarning oxiriga kelib, elektron mikroskopiya uchun namunalar tayyorlashda kriofiksatsiya keng tarqalgach, mezosomalardan namunalar tayyorlashning artefaktlari va tirik hujayralarda mavjud emasligi haqidagi fikrlar keng tarqaldi. Biroq, bir qator olimlar hali ham mezosomalar barcha holatlarda artefaktlar emasligi haqidagi fikrni daʼvo qilib kelmoqdalar{{Sfn|Нетрусов, Котова|2012}}.

Mezosomaga oʻxshash [[Plazmatik membrana|membrana]] burmalari baʼzan [[antibiotiklar]] va antibakterial peptidlar (defensinlar) taʼsirida boʻlgan bakteriyalarda ham topiladi. Bunday hollarda membrana burmalarining paydo boʻlishi hujayra membranasi va hujayra devorining kimyoviy shikastlanishi natijasi boʻlishi mumkin. Faqat fototrofik [[Prokariot|prokariotlar]], [[nitrifikatorlar]] va [[metan]] oksidlovchi bakteriyalarda mezosoma boʻlmagan ichki membrana tizimlariga ega hisoblanadi{{Sfn|Нетрусов, Котова|2012}}.

Mezosomalarning mavjudligi [[Gipoteza|haqidagi gipoteza]] va shunga oʻxshash nazariyalarni uni rad etish masalasi baʼzan fan falsafasi nuqtai nazaridan eksperimental usullarni ishlab chiqish bilan ilmiy gʻoyani rad etish misoli sifatida koʻrib chiqiladi<ref name="Culp1994">{{Статья|заглавие=Defending Robustness: The Bacterial Mesosome as a Test Case|издание=PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association|том=1994|страницы=46—57|язык=en|тип=journal|автор=Culp, S.|год=1994}}</ref><ref name="Allchin2000">{{Статья|заглавие=The Epistemology of Error|издание=Philosophy of Science Association Meetings, Vancouver, November|язык=und|автор=Allchin, D.|год=2000}} {{Veb manbasi|url=http://cbe.ivic.ve/mic250/pdf/epist-of.pdf|sarlavha=Архивированная копия|kirish sanasi=2018-11-08|arxivsana=2008-12-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081217143936/http://cbe.ivic.ve/mic250/pdf/epist-of.pdf}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
Netrusov A. I., Kotova I. B. Mikrobiologiya. — 4-e izd., pererab. i dop. — M.: Izdatelskiy sentr „Akademiya“, 2012. — 384 s. — ISBN 978-5-7695-7979-0.

== Havolalar ==
https://www.youtube.com/watch?v=eo0RzKUA5iA

[[Turkum:Mikrobiologiya]]
[[Turkum:Biologiya]]
[[Turkum:Sitologiya]]
[[Turkum:Prokariotlar]]