Midiya sahifasining manbasini koʻrish

'''Midiya''' — [[Eron togʻligi]]ning shimoli-gʻarbiy qismidagi tarixiy [[viloyat]]; qadimda [[qabila]]lar ittifoqi [[nom]]i, soʻngra [[poytaxt]]i Ekbatona (hozirgi [[Hamadon]]) boʻlgan [[podsho]]lik ([[miloddan avvalgi VII asr|miloddan avvalgi <nowiki>VII</nowiki> asr]] 70-yillari — [[miloddan avvalgi VI asr|<nowiki>VI</nowiki> asr]] oʻrtalari). Dastlab M.liklar [[miloddan avvalgi IX asr|miloddan avvalgi <nowiki>IX</nowiki> asr]]ning 2-yarmiga oid [[ossuriylar|ossuriy]] [[yilnoma]]larida qayd etilgan. Aftidan, qabila ittifoqi mahalliy tub qabilalar uyushmasidan tashkil topgan; biroqmil. av. <nowiki>IX—VIII</nowiki> asrdayoqyangi qabilalar kelishi bilan bu ittifoqda M.dagi forsiyzabon qabilalar ustunlik qila boshlagan. M.liklar <nowiki>IX—VIII</nowiki> asrlarda harbiy demokratiya sharoitida yashaganlar. Bu [[ibtidoiy jamiyat]]dan ilk qulchilikka oʻtish davri edi. [[Jamiyat]]ning iqtisodiy asosini [[dehqonchilik]] va [[chorvachilik]] (ayniqsa, [[yilqichilik]]) tashkil qilgan, shuningdek, [[hunarmandchilik|hunarman-dchilik]] turlari ham taraqqiy etgan. Miloddan avvalgi <nowiki>IX—VIII</nowiki> asrlarda M.liklar ularning bir qism yerlarini bosib olgan Ossuriyaga qarshi ayovsiz kurash olib borganlar. [[Ossuriya]] asoratidan xalos boʻlgach, [[Gerodot]]ning maʼlumotiga koʻra, M. podsholigi barpo etilib uning birinchi podshosi [[Deyok]] (miloddan avvalgi 727—675) boʻlgan. Ossuriy manbalariga koʻra, esa, M. podsholigi miloddan avvalgi <nowiki>VII</nowiki> asrning 70-yillarida vujudga kelgan, bunda Ossuriyaga qarshi kurashda M.liklarni kelgindi qabilalar — [[kimmeriylar]] va [[skiflar]] qoʻllab-quvvatlashgan. [[Kiaksar]] M.ning eng buyuk podshosi boʻlgan. Uning davri ([[Miloddan avvalgi 625|625]]/4— [[miloddan avvalgi 584|584]])da harbiy [[islohot]] oʻtkazilib, qabilalardan toʻplanadigan qoʻshin oʻrniga muntazam qoʻshin barpo etilgan. M. kichik bir podsholikdan qad. [[Sharq]]ning qudratli [[saltanat]]iga aylangan. Qisqa vaqt ichida M. Manani egallab,  [[Bobil]] bilan ittifoqlikda Ossuriya davlatini tormor etgan, [[Urartu]] va boshqalarni bosib olgan. M. saltanatining hududi [[Gʻarb]]da — Galis [[daryo]]si (hozirgi [[Qizilirmoq|Kizil irmoq]]), Sharqsa — [[Oʻrta Osiyo]] va ehtimol [[Afgʻoniston]]ni qamrab olgan. Miloddan avvalgi <nowiki>VI</nowiki> asr oʻrtalarida M.da ichki siyosiy vaziyat keskinlashgan. [[Miloddan avvalgi 550]] yilda M. [[forslar]] tomonidan bosib olinib, [[satrapiya]] sifatida [[Axomaniylar davlati]] tarkibiga kiritilgan. Mustaqil M. davlati faqat miloddan avvalgi <nowiki>IV</nowiki> asrning soʻnggi choragida, sobiq M.ning bir qismida, [[Janub|Jan.]] [[Ozarbayjon]] (ilgarigi Mana)da tiklangan. U keyinchalik M. yoxud Kichik M., M. Atropatenasi, [[Atropatena]] deb atala boshlagan.

M. qad. davrning siyosiy, iqtisodiy va madaniy [[tarix]]ida muhim oʻrin egallagan. keng tarqalgan. Atropatenadagi M.liklarning bir qismi mahalliy kutiy — lullu-bey va manney — matiyen qabilalari bilan aralashib qad. [[Ozarbayjonlar|Ozarbayjon]] (ozariy) xalqining [[etnogenez]]ida muhim rol oʻynagan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Tarixiy viloyatlar]]
[[Turkum:Eron tarixi]]
[[Turkum:Ozarbayjon tarixi]]