Muhammad Salim oxund sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Muhammad Salim Oxund
 | kasbi                = mudarris, shayxulislom, rais, qozikalon
 | faoliyat_yillari     = [[1870]]—[[1910]]
 | bolalari             = 6
 | unvoni               = 
 | tavallud_sanasi      = [[1820-yil]]
 | tavallud_joyi        = Gurlan bekligi
 | vafot_sanasi         = [[1916-yil]]
 | vafot_joyi           = [[Xiva]]
 | turmush_oʻrtogʻi     = 
 | taʼlimi              = Olloqulixon madrasasi<br/>Koʻkaldosh madrasasi
}}

'''Muhammad Salim oxund''' ([[1820|1820-yil]], [[Gurlan]] – [[1916|1916-yil]], [[Xiva]]) – [[mudarris]], yirik diniy olim. [[Xiva]] shahrining bosh qozisi.
== Tarjimayi holi ==
Muhammad Salim oxund 1820-yilda Gurlanda tugʻilgan. Ota tomonidan ajdodlari nayman boʻlgan. Xiva shahrida [[Olloqulixon madrasasi]]<nowiki/>da tahsil olgan. Madrasa taʼlimini tugatgandan soʻng, xalq orasida Muhammad Salim oxund sifatida nom qozonadi. Biroq, biroz vaqt [[Buxoro]]<nowiki/>da yashaydi. Buxorodaligida oʻziga munosib ish topolmay, hamrohi bilan mardikor bozoriga chiqadi va bir badavlat odam tomonidan farzandlarini oʻqitish uchun muallimlikka yollanadi. Biroz pul jamgʻargandan keyin, [[Koʻkaldosh madrasasi (Buxoro)|Koʻkaldosh madrasasi]]<nowiki/>dan hujra olib, madrasada oʻqiy boshlaydi. Madrasa mudarrislar jamoasiga tahsil imtihonini aʼlo topshirgan Muhammad Salim oxund keyinchalik Koʻkaldosh madrasasida mudarris sifatida faoliyat yuritadi.

1860-yillarning oxirlarida Xiva xoni [[Muhammad Rahimxon II|Muhammad Rahimxon Feruz]] Buxoro amiri saroyiga tashrif buyuradi va yurtiga qaytishda Muhammad Salim oxundni ham oʻzi bilan birga olib qaytadi. Muhammad Salim Gurlanga qaytganda ota-onasi vafot etib ketishgan edi. Uni ammasi va jiyani Yusufboy qarshi oladi. Keyinchalik Yusufboy jiyani Muhammad Salim oxundning Gurlan bekligidagi yerlarida ish boshqaruvchi vazifasini bajaradi.

Muhammad Salim oxund 1870-yilda Xivaga kelganda Muhammad Rahimxon uni Xiva shahri raisi lavozimiga tayinlaydi. U ijarada yashab, Xivada shariat qonun-qoidalari, diniy rasm-rusumlar, ibodatlar ijrosini adolat bilan nazorat qiladi. Shu bilan birga, oʻquvchilarning oʻz vaqtida maktabga qatnashi, talabalarning ahvoli, Xiva bozorlarida savdogarlar xaridorlarni aldamasligi uchun doimiy ravishda tosh-tarozini nazorat qilib boradi. Keyinchalik, aql-zakovati tufayli xon uni yangi lavozimga tayinlaydi. Salim oxund 30 yoshda ekanligida Xiva shahrining bosh [[Qozi|qozi]]si mansabiga tayinlanadi. Shundan keyin oʻzining kuchli ilmi va iqtidori tufayli umrining soʻnggigacha uzoq payt bu mansabda faoliyat koʻrsatgan.

1873-yilgi podsho Rossiyasining [[Xiva yurishi (1873)|Xiva yurishi]] natijasida Xiva xoni Muhammad Rahimxon urushda fon Kaufman qoʻshinlaridan yengiladi. Shu vaqtda Muhammad Salim oxundning [[Konstantin Kaufman|Kaufman]] bilan olib borgan muzokaralari natijasida Konstantin Kaufman va Muhammad Rahimxon II oʻrtasida [[Gandimiyon shartnomasi]] imzolanadi<ref>{{veb manbasi |last1=Irzoyev |first1=Bahrom |title=Mardikorlikdan qozikalonlikkacha – qirq yil xonga emas, xalqqa xizmat qilgan Muhammad Salim oxund |url=https://oyina.uz/uz/article/993 |website=oyina.uz |accessdate=19-oktabr 2023-yil |language=oʻzbekcha |date=01.08.2022}}</ref>.

1905-yilda Xiva shahrida [[Qozikalon madrasasi]]<nowiki/>ni qurdiradi. [[Ichan qalʼa|Ichan qal’a]] muzey-qoʻriqxonasi yodgorliklari tarkibiga kiradi. Madrasa qurilishida taniqli xorazm ustalari Xudaybergan hoji, Qalandar Koʻchum, Matjon Qulimov, Bagʻbek Abdurahmonov, Vais Kulol va boshqalar qatnashgan<ref>{{veb manbasi |title=Khiva-Qozi Kalon madrasa |url=https://www.turkestantravel.com/en/sights/qozi-kalon-madrasa-in-khiva/ |website=turkestantravel.com |accessdate=13-oktabr 2023-yil |language=inglizcha}}</ref>.

Muhammad Salim oxund 1916-yilda, Xivada vafot etadi. Uni Shohi Mardon qabristoniga dafn etishadi. Muhammad Salim oxunddan olti farzand qolgan. Katta oʻgʻli [[Bobooxun Salimov]] [[Xorazm Xalq Sovet Respublikasi]]<nowiki/>ning birinchi adliya vaziri (nozir) boʻlgan<ref>{{veb manbasi |title=Bobooxun Salimov (1874-1929) |url=https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/bobooxun-salimov/ |website=ziyouz.uz |accessdate=19-oktabr 2023-yil}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Xiva xonligi kishilari]]
[[Turkum:1916-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Xiva xonligida tugʻilganlar]]
[[Turkum:1820-yilda tugʻilganlar]]