Muhammad ibn al-Habib sahifasining manbasini koʻrish

{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi| era              = 20-asr
| name             = Muhammad ibn al-Habib
| birth_date       = {{Birth-date|1876}}
| death_date = 10 yanvar, 1972-yil
| religion = [[Islom]]
| school_tradition = [[Molikiylik|molikiylik]] {{Small|([[Tasavvuf|tasavvuf]])}}
| main_interests = [[Tasavvuf|tasavvuf]]

}}

'''Muhammad ibn al-Habib''' ibn as-Siddiq al-Amgari al-Idrisiy al-Hasaniy (1876–1972) – marokashlik [[Islom|islom]]iy muallim, muallif va [[Shayx|shayx]], [[Marokash]]dagi [[Darqoviylik|Darqoviy]] ''[[Tariqat|tariqati]]'' shayxi edi.

== Hayoti va taʼlimi ==
Muhammad ibn al-Habib 1876-yilda [[Fos|Fas]] shahrida tugʻilgan. Muayyan yoshga yetgach, Qantara Abu-r-Ruʼusdagi [[Qurʼon]] ''kuttab''iga bordi va u yerda Sidi al-Hashimiy as-Sanhajidan Qurʼonni oʻqish, yozish va qiroatni oʻrgandi. Shuningdek, u Qasba an-Navvar maktabida Sidi Ahmad al-Filaliy qoʻlida tahsil olib, Qurʼonni yod oldi. Taxminan 1894-yilda Abul-Junud masjidida taʼlim olishni boshladi, u yerda Sidi Mahmad al-Irariy qoʻlida ''[[Ajrumiyya]]''ni<ref>The quite famous precis of grammar by Ibn Ajurrūm al-Sanhaji (d.1323)</ref>, ''Alfiya''ni, [[Al-Bannoniy|al-Bannoniy]]ning ''as-Sullam'' asarini va [[Termiziy Abu Iso|at-Termiziy]]ning ''Shamoil''ini oʻrgandi<ref>''Shamā'il al-rasūl'' („The Beautiful Characteristics of the Prophet“), by al-Hakim al-Tirmidhi (d.898)</ref>.

Soʻngra u [[al-Qaraviyin]] masjidida Sidi Ahmad ibn al-Jiloliy al-Amgari qoʻlida [[Halil ibn Ishaq al-Jundiy|Xalil]]ning ''[[Muxtasar (soʻz)|Muxtasar]]''ini<ref>"Precus" of Maliki law written by Khalil ibn Ishaq al-Jundi (d.1365),</ref>, jumladan unga [[Abdulbaqiy az-Zurqoniy|az-Zurqoniy]], al-Bannoniy va al-Xaroshiy tomonidan yozilgan sharhlarini oʻrgandi. U Sidi Abu Bakr ibn al-Arabiy Bannoniy va Shayx [[at-Tavudiy ibn Savda]]ning sharhi bilan ''Tuhfa''ni hamda Shayx Xalilning Muallim va Shogird odobi haqidagi toʻplamini oʻrgandi. U Ahmad ibn al-Xayyot az-Zargari qoʻlida ''[[Sahihi Buxoriy|Sahih al-Buxoriy]]''ning bir qismini va [[Ibn Atoulloh Sakandariy|Ibn Atoulloh]]ning ''Hikam'' asarini oʻqib tahlil qildi<ref>The ''Hikam'' (Sentences), written by Ibn 'Ataʼllah, the third great master of the [[Shadili]], who died in [[Cairo]] in 1310</ref>{{Manba kerak|date= December 2023}}.

U ''az-Zaqqoqiyya''ni<ref>A didactic poem on [[Maliki]] law by Abu’l Hasan Ali al-Tujibi (d.1506)</ref> va shayxning oʻzi chetiga yozgan hashiyasini Sidi Abdusalom al-Huvariydan oʻrgandi. ''Alfiya''ni al-Makudiy sharhi bilan va ''al-Muvaddih''ni Sidi Xalil al-Xolidiydan, ''Jomeʼ al-Jevomeʼ''ning bir qismini va [[Ahmad ibn Hanbal]]ning [[Musnad Ahmad ibn Hanbal|Musnad]]ining bir qismini [[Muhammad ibn Jaʼfar al-Kittaniy]]dan, Xalilning Muxtasari, Muxtasar as-Saʼdning xulosasi va ''Tavhid al-Murshid''ning bir qismini Sidi J. Muhammad Fatha Junun bilan [[Shayx at-Tayyib ibn Kiran]] sharhi asosida oʻqib oʻrgandi{{Manba kerak|date= December 2023}}.

Mavlaviy Abdulloh ibn Idris al-Badroviydan u [[Sahihi Buxoriy|Sahih al-Buxoriy]]ni, Xalilning Muxtasarining bir qismini, [[Shayx at-Tayyib ibn Kiran]]ning ''al-Istiʼara''sini va al-Busiriyning Hamziyya qasidasi bir qismini [[Ibn Hajar al-Asqaloniy|Ibn Hajar]] sharhi bilan oʻrgandi. Sidi Hammad as-Sanhajidan u Xalilning Muxtasarining bir qismini, [[Qadi Iyad|Qozı Iyod ibn Muso]]ning ''ash-Shifo'' asarini va [[Mayyara]]ning ''al-Murshid al-Muʼin'' asari bir qismini oʻrgandi. Shuningdek, u ''al-Murshid al-Muʼin''ni Sidi Muhammad ibn Abdurrahmon al-Filaliydan ham oʻrgandi{{Manba kerak|date= December 2023}}.

== Taʼlimoti ==
U 1901-yilda oʻzining rasmiy tahsilini toʻxtatib, Qasba an-Navvar masjidida koʻngilli ravishda dars oʻta boshladi, ''al-Murshid al-Muʼin'', [[Halil ibn Ishaq al-Jundiy|Xalil]]ning Muxtasari, [[Molik ibn Anas|Imom Molik]]ning ''[[Muvatta|Muvatto]]''si, ''as-Sanusiyya'' va ''tafsir''dan dars berdi. U 1936-yilda [[Miknas|Meknes]]ga hijrat qilgungacha oʻquv va ikkilamchi ilmiy faoliyatlarini davom ettirdi. U yerda ham oʻz ilmiy faoliyatini davom ettirib, [[Zaytuna masjidi]]da ''[[Tafsir|tafsir]]'' va ''[[Fiqh|fiqh]]''dan al-Qayravoniyning ''Risola''si asosida, hamda ''[[Tasavvuf|tasavvuf]]''dan ''Hikam'', ''al-Murshid al-Muʼin'', Qozi Iyodning ''ash-Shifo''si, Imom al-Axdariyning (mantiqqa oid qisqa sheʼr) ''as-Sullam'' asariga Bennaniy yozgan sharhi va Ibn Molikning arab tili ilmlariga oid ming misrali ''Alfiya'' sheʼriga al-Makkudiy yozgan sharhi asosida darslar oʻtkazdi{{Manba kerak|date=April 2020}}.

== Ijozalari va safarlari ==
Badruddin ad-Damashqiy unga [[Damashq]]da yozma ''[[ijozatnoma]]'' berdi, shuningdek, u [[Tlemsen]] qozisi Sidi Abu Shuʼaybdan ijazatnoma oldi, Ahmad ibn al-Jiloliy al-Amgari va Sidi Abu Bakr ibn al-Arabiy Bannoniylardan ogʻzaki ''ijozatlar'' oldi. 1931-yilda u [[Makka]]ga [[Haj|haj]] safari bilan borib, Shayx Baxit al-Mutiʼiy hamda Shayx as-Simalutiy kabi koʻplab ulamolar bilan uchrashdi. [[Suriya]]da u Tavfiq al-Ayyubiy va Badruddin ad-Damashqiy bilan uchrashdi. Keyin u [[Jazoir (shahar)|Jazoir]]ga safar qilib, [[Blida]]da Sidi Muhammad ibn Jalul va Sidi Ahmad, hamda [[Ujda]] atrofida Sidi Muhammad al-Qodiy bilan tanishdi. U yerda boʻlgan vaqtida ''Sahih al-Buxoriy'' va Shayx at-Tayyib ibn Kiran sharhi bilan ''al-Murshid al-Muʼin''dan darslar berdi{{Manba kerak|date= December 2023}}.

U oʻz oilasi hamrohligida uchinchi bor hajni ado etish niyatida 1971-yil dekabrida [[Miknas]]dan chiqib ketdi, biroq 1972-yil 10-yanvarda Blidada vafot etdi. Oʻsha kunning oʻzida u oʻzi ochgan Darqaviy zaviyasiga dafn etildi. Oʻsha yil 31-yanvar kuni u Zaytuna masjidi yaqinidagi oʻz [[zaviya]]sida (Miknas) Darb al-Pasha mahallasiga qayta dafn etildi{{Manba kerak|date=April 2020}}.

== Asarlari ==
U quyidagi asarlarni yozgan:
* ''Sayohat qiluvchi muridlarning orzusi va oriflarning tuhfası'' nomli ''devon'' (sheʼrlar yoki nasrlar toʻplami). U Marokashda kamida ikki marta, Angliyada bir marta nashr qilingan va bir necha bor qayta chop etilgan, yaqinda esa Madinah Media tomonidan toʻliq yangi tahriri chop etilgan.
* Sidi Muhammad al-Arabiy al-Alaviy al-Madgariyning ''Hofiza''siga yozilgan sharh. Unda [[Muhammad]]ning duo va salovotlari, Qurʼondan baʼzi ''[[Oyat|oyat]]''lar hamda [[Shaziliy]] ''hizb''larining ayrimlari jamlangan.
* ''Salot al-Mashishiyya''ga yozilgan sharh.
* [[Tasavvuf|tasavvuf]], goʻzal axloq, [[Alloh]]ni madh qilish, Muhammadni madh etish va diniy pand-nasihatlar haqidagi bir qancha ''qasida''lar (koʻp mavzuli sheʼrlar).

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{Tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Habib, Muhammad ibn al-}}
[[Turkum:1876-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1972-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Sunniy soʻfiylar]]
[[Turkum:Darqaviy]]
[[Turkum:Soʻfiy olimlar]]
[[Turkum:Marokashlik soʻfiy yozuvchilar]]
[[Turkum:Marokashlik yozuvchilar]]