Muhammad ibn al-Mustakfiy
Abu al-Hasan Muhammad ibn al-Mustakfiy (arabcha: أبو الحسن محمد بن المستكفي) – Abbosiylar xalifasi al-Mustakfiyning (h. 944–946) oʻgʻli. Otasi tomonidan voris etib tayinlangan. 946-yil boshlarida Buvayhiylar hokimiyatni qoʻlga kiritishidan oldin Bagʻdodda uning nomi tushirilgan bir nechta tangalar zarb qilingan[1].
| Muhammad ibn al-Mustakfiy | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Abbosiylar xalifaligi vorisi | |||||
| Egalik | 945–946 | ||||
| Farzandlari | Hasan | ||||
| |||||
| Sulola | Abbosiylar | ||||
| Otasi | Al-Mustakfiy | ||||
| Onasi | Ummu Muhammad | ||||
| Dini | Ahl as-Sunna val-Jamoa | ||||
Muhammad Misrdagi Ixshidiylar saroyiga qochib, u yerdan Buvayhiylar va ular tomonidan tayinlangan xalifa al-Mutiyga qarshi yashirin targʻibot ishlarini boshladi. Bu harakatlar davomida u asl shaxsini yashirib, oʻzini Mahdiy – islomiy najotkor sifatida tanitdi. Uning targʻibot ishlari Iroqda, hatto Bagʻdodning oʻzidagi sunniylar va shialar orasida ham ijobiy qabul qilingan[1]. Bu targʻibot harakatlari 967-yilda Bagʻdodni zabt etgan buvayhiy sarkardasi Muizz ad-Davla vafotidan keyin yanada kuchaydi. Uning eng muhim tarafdorlaridan biri Bagʻdoddagi Buvayhiylar qoʻmondoni, turk zodagoni Sübüktegin al-Ajamiy edi. U Muhammadni shaharga taklif qildi, uni oʻz himoyasiga oldi va uning nomidan toʻntarish uyushtirishga tayyorgarlik koʻra boshladi. Biroq Muhammadning asl shaxsi fosh boʻlgach, u al-Mutiyning qoʻliga topshirildi[1]. Xalifa uni ogʻir jazoga hukm etmadi, faqatgina uning burnini kesishni buyurdi, bu esa Muhammadni taxt vorisligidan mahrum qilish maqsadida amalga oshirilgan edi[1]. Keyinchalik Muhammad uning qoʻlidan qochib qutulishga muvaffaq boʻldi, biroq taxtni qoʻlga kiritish orzusi hech qachon amalga oshmadi[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Busse, Heribert. Chalif und Grosskönig - Die Buyiden im Irak (945-1055) (German). Würzburg: Ergon Verlag, 2004. ISBN 3-89913-005-7.