Muhammadjon Qosimov sahifasining manbasini koʻrish

{{Kinematografist
 | ismi                 = Muhammadjon Qosimov
 | asl ismi             = {{lang-tg|Муҳаммадҷон Қосимов}}
 | tasvir               = Muhammadjon Qosimov fotosi.jpg
 | tavallud_sanasi      = {{tugʻilgan sanasi|1907|05|09}}
 | tavallud_joyi        = {{tavalludJoyi|Rishton}}, [[Rossiya imperiyasi]]
 | vafot_sanasi         = {{vafot sanasi va yoshi|1971|07|05|1907|05|09}}
 | vafot_joyi           = {{vafotJoyi|Dushanbe}}, [[Tojikiston SSR]]
 | fuqaroligi           = {{Rossiya imperiyasining bayrogʻi}} [[Rossiya imperiyasi]]
{{SSSR}}
{{Tojikiston SSR bayrogʻi}} [[Tojikiston SSR]]
 | kasbi                = [[teatr]] va [[kino]] aktyori, teatr rejissyori
 | faoliyat_yillari     = [[1929]]—[[1971]]
 | partiyasi            = [[KPSS]]
 | unvoni               = {{SSSR xalq artisti}}
 | turmush_oʻrtogʻi     = [[Musharrafa Qosimova]] ([[1918-yil]] [[19-dekabr]] — [[2019-yil]] [[2-aprel]])
 | bolalari             = [[Farrux Qosimov]] ([[1948-yil]] [[17-sentyabr]] — [[2010-yil]] [[7-fevral]])
[[Xurram Qosimov]] ([[1951-yil]] [[26-may]])
 | mukofotlari          = {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{„1941-1945 yillar Ulug‘ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali}}
}}
'''Muhammadjon Qosimov''' ({{lang-tg|Муҳаммадҷон Қосимов}}; [[1907-yil]] [[9-may]], [[Rishton]], [[Rossiya imperiyasi]] — [[1971-yil]] [[5-iyul]], [[Dushanbe]], [[Tojikiston SSR]]) — sovet va tojik [[Teatr|teatri]] hamda [[kino]] [[Aktyor|aktyori]], [[Rejissyor|teatr rejissyori]], [[SSSR xalq artisti]] ([[1941]])<ref name=":2">{{Veb manbasi |url=http://www.kinospace.ru/person/485392 |sarlavha=Muxamedjan Kasimov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612085013/http://www.kinospace.ru/person/485392 |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida }}</ref>, [[KPSS]] aʼzosi (1948)<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://tojikfilm.tj/actors_tojikfilm/%d0%bc%d1%83%d2%b3%d0%b0%d0%bc%d0%bc%d0%b0%d0%b4%d0%b6%d0%be%d0%bd-%d2%9b%d0%be%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%be%d0%b2/ |sarlavha=Muhammadjon Qosimov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612083444/https://tojikfilm.tj/actors_tojikfilm/%d0%bc%d1%83%d2%b3%d0%b0%d0%bc%d0%bc%d0%b0%d0%b4%d0%b6%d0%be%d0%bd-%d2%9b%d0%be%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%be%d0%b2/ |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=tojik tilida }}</ref><ref name=":1">{{Veb manbasi |url=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/583/1970.03.12.pdf |sarlavha=Teatr — ego jizn |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612083928/https://portal-kultura.ru/upload/iblock/583/1970.03.12.pdf |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida |muallif=M. Uxmilina |yil=1970-yil 12-mart |ish=Sovetskaya kultura gazetasi, №30 (4154). }}</ref><ref name=":4">{{Veb manbasi |url=http://istoriya-teatra.ru/theatre/item/f00/s04/e0004731/index.shtml |sarlavha=Kasimov Muxamedjan |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612085532/http://istoriya-teatra.ru/theatre/item/f00/s04/e0004731/index.shtml |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida }}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Muhammadjon Qosimov [[1907|1907-yil]] [[9-may|9-may kuni]] Rishton qishlogʻi (hozirgi Fargʻona viloyatidagi Rishton shahri) [[xattot]] oilasida tavallud topgan. Millati tojik. 8 yoshidanoq [[Qurʼon|Qurʼonni]] yod olgan. 9 yoshida otasi vafot etadi va onasi Qosimovni etikdoʻzga shogirdlikka berishga majbur boʻladi. Soʻngra onasi oʻgʻlini savodli boʻlishi uchun uni eski usulda oʻqitadigan maktabga beradi. Maktabdagi taʼlimi tufayli [[Hofiz Sheroziy]], [[Saʼdiy Sheroziy|Saʼdiy]], [[Bedil|Bedilning]] asarlarini oʻqib chiqqan. Qoʻqon pedagogika texnikumi va Toshkentdagi Oʻrta Osiyo kooperativ texnikumida oʻqigan (1928-yilda bitiradi)<ref name=":3">{{Veb manbasi |url=https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/25219/bio/ |sarlavha=Muxamedjan Kasimov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612085011/https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/25219/bio/ |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida }}</ref>. O‘qishni tugatgach, Rishtonga qaytib, qishloq soveti kotibi, tuman ijroiya qo‘mitasi, tuman iste’molchilar uyushmasida ishlaydi<ref name=":3" />. 1929-yildan boshlab Qosimov havaskorlik spektakllarida qatnashgan<ref name=":4" />. Aktyorlik kasbini tanlashga 20-yillarning o‘rtalarida Rishtonda [[Hamza Hakimzoda Niyoziy]] tashkil etgan sayyor teatr truppasining „Layli va Majnun“ pyesasi katta ta’sir ko‘rsatgan<ref name=":3" />. [[1931|1931-yildan]] [[Dushanbe|Stalinobod shahridagi]] Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri truppasida to umrining oxirigacha ijodiy faoliyat yuritadi<ref name=":0" /><ref name=":4" /><ref name=":3" />. Qosimov oʻzining birinchi ustozi deb 1930-yillarda Abulqosim Lohutiy nomidagi nomidagi tojik drama teatriga rahbarlik qilgan [[Homid Mahmudov|Homid Mahmudovni]] bilgan<ref name=":5">{{Veb manbasi |url=https://ekogradmoscow.ru/sreda/ekologija-kultury/pervoprokhodets-tadzhikskogo-kinematografa-mukhammedzhan-kasymov |sarlavha=Pervoproxodes tadjikskogo kinematografa Muxammedjan Kasimov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612090020/https://ekogradmoscow.ru/sreda/ekologija-kultury/pervoprokhodets-tadzhikskogo-kinematografa-mukhammedzhan-kasymov |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida }}</ref>. Aktyorlikdan tashqari, teatr rejissyorligida ham faoliyat yuritgan. [[1939|1939-yildan]] badiiy filmlarni tojik tiliga dublyaj qilishda ishtirok etgan. Tojikiston SSR Kinematograflar ittifoqi aʼzosi ([[1961]]). Moskvadagi tojik sanʼati birinchi dekadasi ishtirokchisi ([[1941]])<ref name=":5" />.

„Taxmos Xodjentskiy“ ({{lang-tg|Таҳмоси хуҷандӣ}}, {{Tarjima|Xoʻjandlik Tahmos}}, S. Saidmurodov bilan hammualliflikda, [[1943]]), „Doroga schastya“ ({{lang-tg|Роҳи бахт}}, {{Tarjima|Baxt yoʻli}}, Jalol Ikromiy bilan hammualliflikda, [[1949]]), „Umnomu namyok, durnomu palka“ ({{lang-tg|Ба доно — ишора, ба нодон калтак}}, {{Tarjima|Yaxshidan — yaroq, Yomondan — tayoq}}, [[1965]])  pyesalari muallifi. 
=== Oilasi ===
Muhammadjon Qosimovning rafiqasi Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist [[Musharrafa Qosimova|Musharrafa Orifjonova Qosimova]] ([[1918-yil]] [[19-dekabr]] — [[2019-yil]] [[2-aprel]]), farzandlari Tojikiston xalq artisti [[Farrux Qosimov]] ([[1948-yil]] [[17-sentyabr]] — [[2010-yil]] [[7-fevral]]) va Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist [[Xurram Qosimov|Xurram Qosimovdir]] ([[1951|1951-yil]] [[26-may]])<ref>{{Veb manbasi |url=https://stuki-druki.com/authors/Kasimova-Musharrafa.php |sarlavha=Kasimova Musharrafa |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612090355/https://stuki-druki.com/authors/Kasimova-Musharrafa.php |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/43456/foto/ |sarlavha=Farrux Kasimov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612090400/https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/43456/foto/ |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.kino-teatr.ru/teatr/acter/m/sov/249248/bio/ |sarlavha=Xurram Kasimov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612090357/https://www.kino-teatr.ru/teatr/acter/m/sov/249248/bio/ |arxivsana=2023-06-12 |qaralgan sana=12.06.2023 |til=rus tilida }}</ref>.

===Vafoti===
Qosimov [[1971|1971-yil]] [[5-iyul|5-iyulda]] [[Dushanbe|Dushanbeda]] vafot etgan<ref name=":0" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />. Shaharning markaziy qabristoniga dafn etilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://pressa.tj/zamok-nad-mogiloj/ |sarlavha=Zamok nad mogiley |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612095728/https://pressa.tj/zamok-nad-mogiloj/ |arxivsana=2023-06-12 |sana=05.09.2019 |qaralgan sana=12.06.2023 |muallif=Mutriba Toʻychizoda |til=rus tilida |muharrir= }}</ref>.

== Unvon va mukofotlari ==
* Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist ([[1939]]);
* [[SSSR xalq artisti]] ([[1941]])<ref name=":2" />;
* Ikki marta [[Lenin ordeni]] ([[1941]], [[1957]])<ref name=":0" /><ref name=":1" />;
* Ikki marotaba [[Mehnat Qizil Bayrogʻi Ordeni|Mehnat qizil bayrogʻi ordeni]] ([[1949]], [[1954]])<ref name=":0" />;
* „1941-1945 yillar Ulug‘ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali ([[1946]]);
* Uch marotaba Tojikiston SSR Oliy Sovetining faxriy yorligʻi ([[1955]], [[1957]], [[1957]]).
== Ijodiy faoliyati ==
=== Teatrdagi rollari ===
==== Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri ====
{{Div col|2}}
* [[1931]] — [[Komil Yashin]], „Dva kommunista“ ({{lang-tg|Ду коммунст}})  — ''Arslon''
* [[Komil Yashin]], „Otashmezanem“  — ''Sarimsoq''
* Validov, „Doch pastuxa“ ({{lang-tg|Духтари чӯпон}}) — ''Haydarbek''
* [[Aleksandr Korneychuk]], „[[Platon Krechet]]“ — ''Berest''
* [[1937]] — [[Fridrix Shiller]], „[[Makr va muhabbat]]“  — ''Miller''
* [[1939]] — [[Uilyam Shekspir]], „[[Otello]]“ — ''Otello''
* [[1941]] — [[Sotim Ulugʻzoda]], „Krasnopalochniki“ ({{lang-tg|Калтакдорони сурх}})  — ''Rahimbek''
* [[1942]] — [[Lope de Vega]], „Ovechiy istochnik“ ({{lang-tg|Чашмаи гӯсфандон}})  — ''Mengo''
* [[1946]], [[1952]] — [[Nikolay Gogol]], „[[Revizor]]“  — ''Gorodnichiy''
* [[1947]] — [[Boris Chirskov]], „Pobediteli“ ({{lang-tg|Ғолибон}}  — ''general Muravyov''
* [[1949]] — [[Huseyn Muxtorov]], «Chest semyi»  — ''Allan''
* [[1949]] — [[Uygʻun]] va [[Izzat Sulton]], „Alisher Navoiy“ — ''Husayn Boyqaro''
* [[1950]] — M.Zokirov, „Shodiyona“ — ''Karimov''
* [[1952]] — M.Zokirov, „Podarok za radostnuyu vest“
* [[1953]] — [[Boqi Rahimzoda]] va [[Abdusalom Pirmuhammadzoda Dehotiy]], „Povest o Tarifxodjayeva“ ({{lang-tg|Таърифхӯҷаев}})  — ''Tarifxodjayev''
* [[1953]] — [[Abdulla Qahhor]], „Shohi soʻzana“ — ''Mavlon''
* [[1954]], [[1957]] — [[Jalol Ikromiy]], „Doxunda“ — ''Kolesnikov''
* [[1957]] — [[Hamza Hakimzoda Niyoziy]], „Boy ila xizmatchi“ — ''Solihboy''
* [[1957]] — [[Uilyam Shekspir]], „[[Qirol Lir]]“ — ''Lir''
* [[1964]] — [[Gʻani Abdullo]], „Hurriyat“ — ''Madaminbek''
* [[1968]] — [[Maksim Gorkiy]]ning „Legenda“ ({{lang-tg|Қиссаи модар}}) hikoyalari asosida — ''Amir Temur''<ref>{{kitob manbasi
 | author     = 
 | title      = Ensiklopediya kino Tadjikistana 
 | location  = Dushanbe
 | publisher  = „ER-graf“
 | year          = 1992
 | page       = 396
 | isbn          =  978-99947-919-4-1
}}
</ref>.
{{Div col end}}
==== Vladmir Mayakovskiy nomidagi rsu drama teatri (Dushanbe) ====
* [[Nikolay Pogodin]], „Chelovek s rujyom“ ({{lang-tg|Одами милтиқдор}}) — ''[[Stalin]]''
* [[Nikolay Pogodin]], „Kremlyovskiye kuranti“ ({{lang-tg|Соати бурҷи Кремль}}) — ''Stalin''
* [[Vselovod Vishnevskiy]], „Nezabivayemiy 1919-y“ ({{lang-tg|Соли 1919-и фаромӯшнашаванда}})  — ''Stalin''
=== Spektakllari ===
* [[Sotim Ulugʻzoda]], „V ogne“ ({{lang-tg|Дар оташ}}), (H. Rahmatulloyev bilan hamkorlikda)
* [[Boris Lavrenyov]], „Golos Ameriki“ ({{lang-tg|Овози Америка}}), (A. Rahimov bilan hamkorlikda)
* [[Uilyam Shekspir]], „[[Otello]]“

=== Filmografiyasii ===
{{Div col|2}}
* [[1940]] — Na dalney zastave
* [[1942]] — Sin Tadjikistana ({{lang-tg|Писари Тоҷикистон}}) — ''Hofiz''
* [[1953]] — Zastava v gorax — ''Ismoilbek''
* [[1956]] — Avitsenna — ''Maymandiy''
* [[1956]] — Doxunda — ''Azimshohboy''
* [[1957]] — Moy drug Navruzov — ''Tupalangov''
* [[1958]] — Visokaya doljnost ({{lang-tg|Вазифаи олӣ}}) — ''Boboniyoz''
* [[1958]] — Po putevke Lenina — ''ishchi''
* [[1959]] — Nasreddin v Xodjente, ili ocharovanniy prins — ''Xoʻjand xoni''
* [[1959]] — Sudba poeta ({{lang-tg|Қисмати шоир}}) — ''Sahl ibn Mansur''
* [[1961]] — Znamya kuznetsa ({{lang-tg|Ливои оҳангар}}) — ''Kova''
* [[1962]] — Tishini ne budet — ''Muhammadjon Qurbonov''
* [[1965]] — Pereklichka — ''ijro qoʻmitasi raisi''
* [[1965]] — Hasan Arbakesh — ''togʻa''
* [[1967]] — Pod peplom—ogon — ''Karimov''
* [[1968]] — Kak velit serdse ({{lang-tg|Бо амри дил}}) — ''Saidov''
* [[1971]] — Skazaniye o Rustame ({{lang-tg|Достони Рустам}}) — ''Zol''
{{Div col end}}
== Xotira == 
* [[1973|1973-yilda]] aktyor hayoti va faoliyati haqida rejissyor M.Mullojonovning „Muhammadjon Qosimov“ nomli hujjatli filmi chiqqan.
== Galereya == 
<gallery class="center" widths="140px" heights="150px">
File:Muhammadjon Qosimov Otello rolida.jpg|''SSSR xalq artisti Muhammadjon Qosimov Otello rolida'' (Uilyam Shekspirning „Otello“ pyesasi, Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri, 1955-yil)
File:Muhammadjon Qosimov Qirol Lir rolida.jpg|''SSSR xalq artisti Muhammadjon Qosimov qirol Lir rolida'' (Uilyam Shekspirning „Qirol Lir“ pyesasi, Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri, 1957-yil)
File:Muhammadjon Qosimov Lir rolida.jpg|''SSSR xalq artisti Muhammadjon Qosimov qirol Lir rolida, masxaraboz rolida esa Tojikiston SSSrda xizmat koʻrsatgan artist Zohir Doʻsmatov'' (Uilyam Shekspirning „Qirol Lir“ pyesasi, Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri, 1957-yil)
File:Muhammadjon Qosimovning dastxati .jpg|''Muhammadjon Qosimovning dastxati'' (1960—1971)
File:Muhammadjon Qosimov portreti.jpg|''Moskvada joylashgan [[Katta teatr|Rossiya davlat akademik katta teatridagi]] Muhammadjon Qosimov portreti'' (1941-yil)
File:Muhammadjon Qosimov nomli kitob surati.jpg|''„Muhammadjon Qosimov“ nomli kitobning surati'' („Iskusstvo“ nashriyoti, Moskva, 1955-yil)
</gallery>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{YouTube|bDCc3xGDK9s|Муҳаммадҷон Қосимов - филми мустанад|logo=1}}
* {{YouTube|Wdu_VV59_No|Низом Нурҷонов - мусоҳиба дар бораи Муҳаммадҷон Қосимов|logo=1}}
* {{imdb name| id=1300242 | name=Muhammadjon Qosimov}}

{{DEFAULTSORT:Qosimov, Muhammadjon}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aktyorlar]]
[[Turkum:XX asr aktyorlari]]
[[Turkum:Sovet aktyorlari]]
[[Turkum:Tojikistonlik aktyorlar]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum: Dushanbedagi Markaziy qabristonga dafn etilganlar]]