Muhtadiy sahifasining manbasini koʻrish

== Yoshlik davri ==
[[Fayl:Abbasids Ninth Century.svg|thumb|right|300px|9-asr Abbosiy xalifalarning shajara daraxti]]

Muhtadiy Abbosiylar xalifasi [[Vosiq]]ning o‘g‘li. 833-yilda tugʻilgan. Muhtadiyning onasi [[Vizantiya yunonlari|yunon]] qul Qurb boʻlgan{{sfn|Kennedy|2006|p=173}}. 847-yil avgustda otasi, xalifa Vosiq ({{hukmronlik|842|847}}) vafotidan keyin Muhtadiyning xalifalikka saylanishini xohlovchi bir qancha tarafdorlar boʻlishiga qaramay, yakunda amakisi [[Mutavakkil]] ({{hukmronlik|847|861}}) xalifa sifatida tanlangan{{sfn|Zetterstéen|Bosworth|1993|pp=476–477}}.

=== Tan olinishi ===

Xalifa Muʼtazz erishgan muvaffaqiyatlariga qaramay, davrning asosiy muammosi, yaʼni qoʻshinlarga maosh toʻlash uchun daromad yetishmasligini bartaraf eta olmagan. Xalifalikning moliyaviy qiyinchiliklari Muʼtazzning taxtga chiqish marosimi bilan ham ayon boʻlgan edi. Qoʻshinlarning oʻn oylik toʻlovi uchun mablagʻ yetishmasligi sababli marosim xarajatlari ikki barobarga kamaytirilishi kerak edi. Ayni shu sabab Bagʻdoddagi [[Mustaʼin]] rejimining qulashiga ham yordam bergan edi{{sfn|Kennedy|2001|pp=138–139}}. [[Beshinchi fitna|Fuqarolar urushi]] va undan keyingi umumiy anarxiya vaziyatni yanada ogʻirlashtirgan. Chunki chekkaroq viloyatlar u yoqda tursin, hatto Bagʻdod atrofidan ham keladigan daromadlar toʻxtab qolgan{{sfn|Kennedy|2001|p=138}}. Natijada, Muʼtazz [[Bagʻdod]]da Ibn Tohir bilan kelishuvni bajarishdan bosh tortib, uni oʻz tarafdorlarini taʼminlashga majbur qilgan. Bu holat shaharda tartibsizliklar va Tohiriylar oilasining tezda tanazzulga uchrashiga olib kelgan{{sfn|Kennedy|2001|p=139}}. Bagʻdoddagi gʻalayon Muʼtazz taʼsiri tufayli yanada kuchaydi. Xalifa 869-yilda Ibn Tohirning ukasi va vorisi [[Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Tohir|Ubaydalloh]]ni lavozimidan boʻshatib, uning oʻrniga ancha qobiliyatli ukasi [[Sulaymon ibn Abdulloh ibn Tohir|Sulaymon]]ni tayinlagan{{sfn|Bosworth|1993|p=794}}. Bu holat faqatgina xalifani Samarra askarlariga qarshi boʻlgan foydali tarafdorlardan mahrum qilishga xizmat qilib, turklarga avvalgi kuchlarini qayta tiklab olish imkonini bergan{{sfn|Kennedy|2004|p=172}}.

=== Xalifalikka kirishishi ===

869-yilga kelib turkiy rahbarlar [[Solih ibn Vosif]] va [[Baykbak]] yana ustunlikka erishgan va Ahmad ibn Isroilning chetlatilishini taʼminlagan{{sfn|Bosworth|1993|p=794}}. Nihoyat, turkiy qoʻshinlarning moliyaviy talablarini qondira olmagan Muʼtazz iyul oʻrtalarida saroy toʻntarishi natijasida taxtdan agʻdarilgan. U qamoqqa tashlanib, shu qadar yomon munosabatda qolganki, uch kundan keyin, 869-yil 16-iyulda vafot etgan{{sfn|Bosworth|1993|p=794}}. Taxtga amakisi Muhtadiy chiqqan{{sfn|Bosworth|1993|p=794}}.