Nestle sahifasining manbasini koʻrish

{{Shirkat bilgiqutisi
| name = Nestle
| logo = Nestle textlogo blue.png
| logo_size = 100px
| image = Nestlé's Headquarters.jpeg
| ISIN = CH0038863350
| industry = Oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash
| founder = Henri Nestle
| website = https://www.nestle.com/
}}

'''Nestle''' (<span lang="fr">[[Fransuz tili|fransuzcha]]: [nɛsle]</span>, <span lang="de">[[Nemis tili|nemischa]]: [ˈnɛstlə]</span>) — [[Shveysariya|Shveysariyaning]] Vevey shahrida joylashga oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqaruvchi koʻp millatli [[konglomerat]] korporatsiya. [[Nemis tili|Nemis tilining]] Shveysariya shevasida ''“Nestlé — jajji uya yoki kichik uya”'' degan maʼnoni bildiradi. 2018-yildagi kompaniyaning daromadi 91,43 milliard [[Shveysariya franki|Shveysariya frankiga]] teng boʻlgan<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://www.spot.uz/oz/2021/06/14/nestle-history/ |sarlavha=Oddiy farmatsevtning yirik kompaniyaga asos solishi. Nestle brendining muvaffaqiyat yoʻli |sana=14-iyun 2021-yil |qaralgan sana=18-mart}}</ref>.

== Tarixi ==
Shveysariyalik farmatsevt [[Genri Nestli]] 1866-yilda ona suti yetishmasligi oqibatida goʻdaklar oʻlimining oldini olish maqsadida sut, bugʻdoy uni va shakarning turli nisbatlarda aralashtirib ona suti oʻrnini bosadigan “Nestle sut uni”ni yaratgan. Bu mahsulotni ishlab chiqarish va sotish boʻyicha kompaniya 1867-yilda tashkil etilgan<ref name=":0" />.
[[Fayl:Henry Nestle.jpg|left|thumb|'''Henri Nestle''' (1814-1890) [[Shveysariya|shveytsariyalik]] qandolatchi, [[Nestle]] kompaniyasining asoschisi]]
Nestle kompaniyasi turli [[sut mahsulotlari]], sut aralashmalari, [[mineral suvlar]], [[alkogolsiz ichimliklar]], bolalar oziq-ovqatlari, [[Qahva|kofe]], konservalangan va parhez mahsulot ishlab chiqaradi. Kompaniya 8 mingdan ortiq oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqaradi.

Kompaniyaning 70 ga yaqin davlatlarda 500 dan ortik filiallari faoliyat yuritadi. Kompaniya koʻpgina mamlakatlardagi [[parfyumeriya]], [[kosmetika]] va farmatsevtika sanoati korxonalari aksiyalarining ham egasidir. Daromadi jihatidan kompaniya [[Yevropa|Yevropada]] sakkizinchi dunyoda esa 31-oʻrinni egallaydi.

2001-yilda umumiy savdo hajmi 84,7 mlrd. Shveysariya frankini tashkil etdi. Kompaniyada ishchilar soni – 230 ming kishidan ortiqdir.

Nestle Oʻzbekistonda 1996-yildan boshlab oʻz faoliyatni koʻrsatib kelmoqda. [[Toshkent]]da oʻz vakolatxonasiga ega. 1998-yil [[Namangan]] [["Nafosat" aksiyadorlik jamiyati]] (sobiq Namangan sut zavodi)ning 34,9% aksiyasini 287 ming AQSH dollariga sotib oldi. 1999-yilda esa ushbu korxona negizida „Oʻzbekiston-Nestle“ korxonasi tuzildi. Kompaniya 2002-yil fevralda qiymati 30 mln. AQSH dollari boʻlgan Namangan bolalar oziq-ovqati zavodini ishga tushirdi. Bu kompaniya uzoq saqlanadigan sut, yogurt va turli xildagi sut qorishmalari ishlab chiqaradi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Tanqidlar ==

=== Bolalar formulasi marketingi ===
Nestle tomonidan [[ona suti]] oʻrnini bosuvchi mahsulotlarning “tajovuzkor marketingi” haqida xavotir birinchi marta 1970-yillarda paydo boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.reuters.com/article/idUSL8N1PS2P2/ |sarlavha=Nestle to respond to baby milk criticism in coming days |sana=2-fevral 2018-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |muallif=Reuters.com |til=Inglizcha}}</ref>. Tanqidchilar Nestleni onalarni emizishdan toʻxtatganlikda va buning uchun hech qanday dalil yoʻqligiga qaramay, ularning chaqaloq formulasi emizishdan koʻra sogʻlomroq ekanligini taʼkidlaganlikda aybladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.swissinfo.ch/eng/business/milk-for-older-babies_nestl%C3%A9-struggles-to-win-over-infant-formula-critics/45473338 |sarlavha=Nestlé struggles to win over baby formula critics |sana=10-yanvar 2020-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |til=Inglizcha |muallif=SWI swissinfo.ch}}</ref>. Bu [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] va [[Yevropa|Yevropada]] [[Boykot|boykotga]] olib keldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://commonslibrary.org/international-groups-boycott-nestle-products-to-end-indiscriminate-advertising-1977-1984/ |sarlavha=International groups boycott Nestle products to end indiscriminate advertising, 1977-1984 |qaralgan sana=18-mart 2024-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.theguardian.com/business/2007/may/15/medicineandhealth.lifeandhealth |sarlavha=Milking it |sana=28-avgust 2019-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |muallif=Guardian News |til=Inglizcha}}</ref>.

=== Bolalar mehnati ===
Bir nechta hisobotlarda Nestle va boshqa yirik shokolad kompaniyalari tayanadigan [[Gʻarbiy Afrika]] [[Plantatsiya|plantatsiyalarida]] [[kakao]] ishlab chiqarishda bolalar mehnatidan keng foydalanish, shuningdek, [[qullik]] va [[Bolalar savdosi|bolalar savdosini]] hujjatlashtirilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1311982.stm |sarlavha=Ivory Coast accuses chocolate companies |sana=4-may 2001-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |muallif=BBC |til=Inglizcha}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1272522.stm |sarlavha=Mali's children in chocolate slavery |sana=12-aprel 2001-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |til=Inglizcha |muallif=BBC}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Naked Chocolate: The Astonishing Truth about the World's Greatest Food |url=https://books.google.co.uz/books?id=i2WeACR-WIYC&q=bbc+documentary+children+chocolate+2000&pg=PA98&redir_esc=y#v=snippet&q=bbc%20documentary%20children%20chocolate%202000&f=false |author=David Wolfe, Shazzie |publisher=North Atlantic Books |year=2005 |isbn=1556437315}}</ref>.

=== Oziq-ovqat xavfsizligi ===
2008-yil sentyabr oyining oxirida [[Hong Kong|Hon Kong]] hukumati [[Xitoy|Xitoyda]] ishlab chiqarilgan Nestle sut mahsulotida [[melamin]] topdi. Olti chaqaloq [[buyrak]] shikastlanishidan vafot etdi, yana 860 chaqaloq kasalxonaga yotqizildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.reuters.com/article/idUSPEK158953/ |sarlavha=China says nearly 13,000 sick in milk scandal |sana=22-sentabr 2008-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |til=Inglizcha |muallif=reuters.com}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.thetimes.co.uk/article/china-baby-milk-scandal-spreads-as-sick-toll-rises-to-13000-jlxdmrsk9qd |sarlavha=China baby milk scandal spreads as sick toll rises to 13,000 |sana=22-sentabr 2008-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |til=Inglizcha |muallif=The Times}}</ref>. 

2009-yil iyun oyida [[Escherichia coli O157:H7|''Escherichia coli O157:H7'']] epidemiyasi [[Virginiya]] shtatining Danvil shahridagi zavodda ishlab chiqarilgan Nestlening sovutilgan pechenye [[Xamir|xamiri]] bilan bog‘liq edi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE55T0TY/ |sarlavha=FDA confirms E. coli found in Nestle cookie dough |sana=30-iyun 2009-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |muallif=reuters.com |til=Inglizcha}}</ref>. 

2015-yil may oyida [[Hindiston|Hindistonning]] [[Uttar-Pradesh]] shtatidagi oziq-ovqat xavfsizligini nazorat qiluvchi idoralar “Nestle Hindiston”ning [[Maggi]] noodle namunalarida [[monosodium glutamate]]<nowiki/>dan tashqari, ruxsat etilgan xavfsiz miqdordan 17 baravar ko‘p [[Qoʻrgʻoshin|qo‘rg‘oshin]] borligini aniqladilar<ref>{{Veb manbasi |url=https://news.biharprabha.com/2015/05/beware-eating-2-minute-maggi-noodles-can-ruin-your-nervous-system/ |sarlavha=Beware! Eating 2 -Minute Maggi Noodles can ruin your Nervous System |sana=18-may 2015-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |til=Inglizcha |muallif=Biharprabha News}}</ref>.

=== Suv ===
2000-yilda ikkinchi [[Jahon suv forumi|Jahon suv forumida]] Nestle va boshqa korporatsiyalar [[Jahon suv kengashi|Jahon suv kengashini]] ichimlik suvidan foydalanishni “huquq”dan “ehtiyoj”ga qisqartirish maqsadida oʻz bayonotini oʻzgartirishga koʻndirishdi. Nestle suvli qatlamlarni nazorat qilishda va foyda olish uchun ularning suvlarini shishaga solishda davom etmoqda<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/the-human-rights-and-wrongs-of-nestl%C3%A9-and-water-for-all-1.303517 |sarlavha=The human rights and wrongs of Nestlé and water for all |sana=28-noyabr 2013-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |muallif=Paul Muir |til=Inglizcha}}</ref>. 

Nestle 2008-yil oktabr oyida ''“Ko‘pchilik suv idishlari poligonlardan qochadi va qayta ishlanadi”'', ''“Nestlé Pure Life – sog‘lom, ekologik toza tanlov”'',  ''“Ishlatilgan suv dunyodagi eng ekologik masʼuliyatli isteʼmol mahsulotidir”'' degan to‘liq sahifali xabarlarni e’lon qilganidan so‘ng, [[atrof-muhitni muhofaza qilish]] guruhlari [[Koalitsiya|koalitsiyasi]] Nestle ustidan [[Kanada reklama standartlari|Kanada reklama standartlariga]] shikoyat qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE4B06UJ20081201/ |sarlavha=Nestle water ads misleading: Canada green groups |sana=2-dekabr 2008-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |muallif=Reuters |til=Inglizcha}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.cbc.ca/news/nestl%C3%A9-bottled-water-ads-misleading-environmentalists-say-1.748791 |sarlavha=Nestlé bottled-water ads misleading, environmentalists say |sana=1-dekabr 2008-yil |qaralgan sana=18-mart 2024-yil |muallif=CBC News |til=Inglizcha}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

[[Turkum:Kompaniyalar]]
[[Turkum:Kompaniya boʻyicha brendlar]]