Organon sahifasining manbasini koʻrish

{{Kitob bilgiqutisi|Nomi=Organon|Original nomi=Ὄργανον|Rasm=Aristotele, organon, XIII secolo (bml, pluteo 11 sin 1) 01.jpg|muallif=[[Aristotel]]|Janr=[[Mantiq]]|Til=[[Qadimgi yunon tili|Qadimgi yunoncha]]}}

'''Organon''' ([[Qadimgi yunon tili|''qadimgi yunoncha:'']] „Ὄργανον“ — „''qurol''“, „''organ''“, „''uskuna''“) — [[Qadimgi Yunoniston|Qadimgi yunon]] [[Falsafa|faylasufi]] [[Arastu|Aristotelning]] [[mantiq]]qa oid olti asaridan iborat toʻplami boʻlib, mazkur nom [[Arastu|Aristotelning]] shogirdlari va izdoshlari — [[Peripatetik maktab|Peripatetiklar]] tomonidan berilgan.
{| class="wikitable"
|+
!'''Kitob'''
!Yunoncha nomi
!Lotincha nomi
|-
|''Kategoriyalar''
|Κατηγορίαι
|''Categoriae'' yoki ''Praedicamenta''
|-
|''Talqin toʻgʻrisida''
|Περὶ ἑρμηνείας
|''De Interpretatione''
|-
|''Oldingi analitika''
|Ἀναλυτικὰ πρότερα
|''Analytica Priora''
|-
|''Keyingi analitika''
|Ἀναλυτικὰ ὕστερα
|''Analytica Posteriora''
|-
|''Topika''
|Τοπικά
|''Topica''
|-
|''Sofistik raddiyalar toʻgʻrisida,'' yoki shunchaki ''Raddiyalar toʻgʻrisida''
|Περὶ τῶν σοφιστικῶν ἐλέγχων
|''De Sophisticis Elenchis,'' yoki shunchaki ''Elenchi''
|}

== Matnlar tuzilmasi ==
Asarlarning joylashuv tartibi xronologik emas (garchi buni hozir aniqlash mushkul boʻlsada). Ularni bunday ketma-ketlikda joylashtirishga Aristotelning birinchi shogirdi, Peripatetiklar maktabi yetakchisi Lesboslik Teofrast nomi bilan bogʻliq boʻlib, u bu bilan Organonni izchil tuzilmaga ega asar koʻrinishiga olib kelgan. Darhaqiqat, asar qismlari mantiqqa oid maʼruza qismlarini eslatadi. Shuningdek, asar ketma-ketligi miloddan avvalgi 40-yilda Rodoslik Andronik tomonidan ham ishlab chiqilgan.<ref>[[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar Akademiyasi]] veb-sahifasidagi [https://iphlib.ru/library/collection/newphilenc/document/HASHec864c32308ba71ae4f8ec Aristotelning „Organon“ asari toʻgʻrisidagi maqola].</ref>

# Kategoriyalar ([[Lotin tili|lotincha]]: ''Categoriae'') asari Aristotelning barcha mavjud narsalarning oʻnlik tasnifidan iborat. Bular: substansiya, miqdor, sifat, oʻzaro aloqa, makon, zamon, vaziyat, sharoit, harakat va hissiyot.
# Talqin toʻgʻrisida ([[Lotin tili|lotincha]]: ''De Interpretatione'') asarida Aristotelning hukm chiqarish, tasdiq, inkor, umumiy va xususiy hukmlar toʻgʻrisidagi qarashlari oʻz aksini topgan.
# Oldingi analitika ([[Lotin tili|lotincha]]: ''Analytica Priora'') asarida uning sillogistik mantiq qoidalari keltiriladi, ularning toʻgʻriligi daʼvo qilinadi va induktiv xulosa (inferensiya) muhokama qilinadi.
# Keyingi analitika ([[Lotin tili|lotincha]]: ''Analytica Posteriora'') asaridan faylasufning asoslash, taʼriflash va ilmiy bilimlar toʻgʻrisidagi qarashlari oʻrin olgan.
# Topika ([[Lotin tili|lotincha]]: ''Topica'') asarida asosli argumentlar keltirish masalalari va muqarrar emas, balki ehtimoliy inferensiya keltirish muhokama qilinadi.
# Sofistik raddiyalar toʻgʻrisida ([[Lotin tili|lotincha]]: ''De Sophisticis Elenchis'') asarida mantiqiy xatolar muhokama qilinadi va bu asar Aristotelning Ritorika asarini tushunish uchun kalit sifatida xizmat qiladi.

Garchi [[Sxolastika|Lotin sxolastikasida]] Organon asosan ushbu olti qismdan iborat sifatida koʻrilgan boʻlsada, [[Oʻrta asr]]lar [[Musulmon olamida mazkur ro'yxatga Aristotelning ]]Ritorika va Poetika asarlari ham qo'shilgan.<ref>Black, Deborah L., ''Logic and Aristotle’s Rhetoric and Poetics in medieval Arabic philosophy'', p. 1.</ref><ref>Smith, Robin, [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-logic/#AriLogWorOrg "Aristotle’s Logic"], ''[[:en:Stanford Encyclopedia of Philosophy|The Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'' (Fall 2020 Edition), Edward N. Zalta (ed.)</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}