R136a1 sahifasining manbasini koʻrish

'''R136a1''' — Katta Magellan bulutida joylashgan NGC 2070 emissiya tumanligidagi R136 [[yulduz]] klasteridagi yulduz<ref>https://spacegid.com/camaya-yarkaya-zvezda-vo-vselennoy-r136a1.html</ref>. 163 000 yorugʻlik yili masofasi tufayli yulduz koʻrinmaydi, ammo Tarantula tumanligida uni oʻrab turgan R136 klasterini 50x oʻlchamli teleskop yordamida janubiy yarim sharda yoki ekvator yaqinida topish mumkin<ref>https://spacegid.com/camaya-yarkaya-zvezda-vo-vselennoy-r136a1.html</ref>. Yulduz [[Quyosh|quyoshdan]] 4 677 000 marta koʻproq yorugʻlik chiqaradi<ref>https://spacegid.com/camaya-yarkaya-zvezda-vo-vselennoy-r136a1.html</ref>.

== Kashfiyot tarixi ==
2010-[[21-iyul|yil 21-iyulda]] Pol Krouter boshchiligidagi astronomlar jamoasi ({{lang-en|Paul Crowther}}) Sheffild universitetining [[astrofizika]] professori <span lang="en" style="font-style:italic;">Pol Krouter</span> RMC 136a yulduz klasterini oʻrganayotganda [[Quyosh massasi|massasi Quyosh massasidan]] ancha katta boʻlgan yulduzni topdi<ref name="eso_300">{{Veb manbasi|url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/|sarlavha=A 300 Solar Mass Star Uncovered|sana=21-iyul 2010-yil|nashriyot=European Southern Observatory|til=inglizcha|qaralgan sana=22-iyul 2010-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/67OTXhKeU?url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/|arxivsana=2012-05-03}}</ref>. Tadqiqot [[Yevropa janubiy rasadxonasi|Yevropa janubiy observatoriyasining]] VLT teleskop massivi hamda [[Hubble kosmik teleskopi|Hubble]] teleskopining arxiv maʼlumotlaridan foydalangan holda amalga oshirildi<ref name="eso_300" />.

Olimlar [[sirt]] harorati 40 000 K dan yuqori boʻlgan[[Quyosh|, Quyoshdan]] bir necha oʻnlab marta kattaroq va bir necha million marta yorqinroq boʻlgan bir nechta yulduzlarni kashf etdilar. Mavjud modellarga koʻra, bu yulduzlarning baʼzilari hosil boʻlganda massalari 150 quyosh massasidan kattaroq boʻlgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|til=inglizcha|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-10707416|sarlavha=Astronomers detect 'monster star'|sana=21-iyul 2010-yil|nashriyot=BBC|arxivurl=https://www.webcitation.org/67OTWfItB?url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-10707416|arxivsana=2012-05-03|kirish sanasi=22-iyul 2010-yil}}</ref><ref name="eso_300">{{Veb manbasi|url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/|sarlavha=A 300 Solar Mass Star Uncovered|sana=21-iyul 2010-yil|nashriyot=European Southern Observatory|til=inglizcha|qaralgan sana=22-iyul 2010-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/67OTXhKeU?url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/|arxivsana=2012-05-03}}</ref><ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.ria.ru/science/20120807/718608748.html#ixzz22spUmBJF|sarlavha=Сверхмассивные звёзды возникли в результате слияния меньших звёзд|qaralgan sana=7-avgust 2012-yil|arxivsana=8-avgust 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120808210040/http://ria.ru/science/20120807/718608748.html#ixzz22spUmBJF}}</ref><ref name="eso">{{Статья|title=The central object R 136 in the gas nebula 30 Doradus - Structure, color, mass and excitation parameter}}</ref>.

Bunday oʻta ogʻir yulduzlar juda kam uchraydi va faqat juda zich yulduz klasterlarida hosil boʻladi. Bunday yulduzlarni kuzatish juda yuqori aniqlikdagi asboblarni talab qiladi.

[[Bonn|Bonndagi]] Argelander astronomiya instituti ([[Germaniya]]) astrofiziklari Tarantula tumanligining ushbu qismida yulduzlarning paydo boʻlish jarayonini modellashtirishga asoslanib, R136a1 massasi bir necha kichikroq yulduzlarning qoʻshilishi natijasida hosil boʻlgan deb taxmin qilishdi<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.ria.ru/science/20120807/718608748.html#ixzz22spUmBJF|sarlavha=Сверхмассивные звёзды возникли в результате слияния меньших звёзд|qaralgan sana=7-avgust 2012-yil|arxivsana=8-avgust 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120808210040/http://ria.ru/science/20120807/718608748.html#ixzz22spUmBJF}}</ref>.

== Jismoniy xususiyatlar ==
[[Fayl:Comparison_of_the_sizes_of_a_red_dwarf,_the_Sun,_a_B-type_main_sequence_star,_and_R136a1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Comparison_of_the_sizes_of_a_red_dwarf%2C_the_Sun%2C_a_B-type_main_sequence_star%2C_and_R136a1.jpg/220px-Comparison_of_the_sizes_of_a_red_dwarf%2C_the_Sun%2C_a_B-type_main_sequence_star%2C_and_R136a1.jpg|left|thumb| Chapdan oʻngga: qizil mitti, [[Quyosh]], koʻk gigant va R136a1]]


Bu Yulduzning yorqinligi Quyoshning yorqinligidan 8,7 million marta oshadi. Yulduzning oʻzi eng kuchli yulduz shamolini hosil qiladi, bu esa materiyaning tez yoʻqolishiga olib keladi. Yulduzning yashash zonasi 2950 AB da joylashgan. Biroq, bu yulduz atrofida hayot juda kuchli [[Ultrabinafsha nurlanish|ultrabinafsha nurlanishi]] tufayli mumkin emas<ref>https://spacegid.com/camaya-yarkaya-zvezda-vo-vselennoy-r136a1.html</ref>.

Massasi 8 dan 150 gacha boʻlgan quyosh massasi boʻlgan yulduzlar oʻzlarining hayot aylanishlari oxirida oʻta yangi yulduzlar sifatida portlaydilar va [[Neytron yulduzlar|neytron yulduz]] yoki [[Qora tuynuk|qora tuynukni]] qoldiradilar. Quyosh massasi 150 dan 250 gacha boʻlgan yulduzlarning mavjudligi toʻgʻrisida olingan dalillar elektron-pozitron juftlarining shakllanishiga nisbatan beqaror, hech narsa qoldirmaydigan va atrofdagi kosmosga temirni sochadigan juda yorqin oʻta yangi yulduzlarning mavjudligiga imkon beradi<ref name="eso_300">{{Veb manbasi|url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/|sarlavha=A 300 Solar Mass Star Uncovered|sana=21-iyul 2010-yil|nashriyot=European Southern Observatory|til=inglizcha|qaralgan sana=22-iyul 2010-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/67OTXhKeU?url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/|arxivsana=2012-05-03}}</ref>. Bunday oʻta yangi yulduzlar koʻpincha gipernovalar deb ataladi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]