Raqamlar sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Hindu-arabic1.jpg|thumb|turli raqamlar]]
'''Raqamlar''' —[[sonlar]] ifodalanadigan shartli belgilar. Qadimda sonlar soʻzlar orqali ifodalangan. Xalqlarning ijtimoiy-xoʻjalik hayoti rivojlanishi bilan mukammalroq belgilarga va hisoblash tizimlariga ehtiyoj tugʻildi.

Eng qadimgi raqamlar [[bobil]]liklar va [[misrliklar]]ga mansub. [[Misr iyerogliflari|Misr iyeroglif]] raqamlarida (miloddan avvalgi 3000–2500-yillar) sonlarni ifodalash uchun maxsus rasmbelgilar, keyinroq iyeratik va demotik yozuvlari paydo boʻldi. [[Bobil]] raqamlari (miloddan avvalgi 2000-yil boshi), asosan, 1, 10, 60 va 100 ni bildiruvchi [[mixxat]] belgilari boʻlib, boshqa barcha raqamlar shular asosida ifodalangan. [[Misr]] iyerativ yozuvidan Yaqin va Oʻrta Sharqdagi barcha yozuvlar hamda Yunon Ioniya yozuvi, shu bilan birga alifboga asoslangan raqamlar kelib chiqdi. Bosma yunon alifbosi slavyankirill va harfiy raqamlarga asos soldi. Hozirgi raqamlarning timsollari ʻ (nol bilan birga) [[Hindiston]]da [[V asr]]ga yaqin yuzaga kelgan. Bungacha [[Hindiston]]da [[kharoshthi]] raqamlari va u bilan deyarli bir vaqtda brahmi raqamlari boʻlgan. Brahmi raqamlaridan hind gvalior raqamlari kelib chiqdi. Gvalior raqamlar esa [[arab raqamlari]]ga asos boʻlgan. [[Arab raqamlari]] sharqiy va gʻarbiy (gʻubor) raqamlaridan iborat. Sharqiy arab raqamlari [[Misr]] va undan Sharqdagi arab mamlakatlari, [[Eron]] hamda [[Afgʻoniston]]da, gʻarbiy arab raqamlari (gubor) esa [[Misr]]dan gʻarbdagi mamlakatlarida qoʻllanadi. [[Yevropa]]da [[IX asr]]dan boshlab gʻubor raqamlari tarqaldi va tezda ommalashdi. Sharq mamlakatlarida esa gʻubor raqamlari [[XIX asr]]gacha ham keng tarqalmadi.

== Adabiyot ==
* Yushkevich A. P., Istoriya matematiki v sredniye veka, M., 1961.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Matematika]]


{{math-stub}}