Utsullar sahifasining manbasini koʻrish

'''Utsullar''' (xit. [[Упрощение иероглифов|masalan.]]<span> </span><span lang="zh" style="font-size: 110%; font-style: normal;">pinyin</span> <span>,</span> [[Пиньинь|pinyin]]<span> </span>''Huíhuī Zu''; asl nomi — ''utsat''; shuningdek, utset, [[xueylar]], xaynancha tyamlar; Xaynan xitoylari tomonidan ''Xuan-nan'' yoki ''Hui-tok'' deb ataladi) — [[Xaynan]] provinsiyasida, orolning janubiy qirgʻogʻi yaqinidagi Sanya shahrining Yanglan tumani chekkasidagi Xueysin va Xueyxuey qishloqlarida yashaydilar. Utsullar XXR hukumati tomonidan milliy ozchilik deb hisoblanmaydi va diniy sabablarga koʻra [[Xueylar|Xueyszu]] tarkibiga kiradi. [[Xitoylar|Xitoyliklar]] tomonidan assimilyatsiya qilinadi.

== Tili ==
Utsullar cham tillar guruhi tarkibiga kiruvchi tsat (xaynan xuey) tilida muloqot qilishadi ,1999-yil holatiga koʻra ushbu tilda 3800 nafar odam yoki utsullarning 76 % soʻzlashadi. Janubiy Min yoki Kanton tili ikkinchi til sifatida ishlatilsa, maktablarda putunxua tilidan ham foydalanishadi.

== Kelib chiqishi va tarixi ==
Utsullar Vyetnam bosqinidan qochgan, hozirgi Janubiy Vyetnam hududidagi Champa davlatida yashagan [[Tyamlar|tyamlarning]] avlodlaridir. Utsullar Xaynanga taxminan 6-9 asr oldin koʻchib kelishgan deb taxmin qilinadi.

Bir qator tadqiqotchilar<ref>[http://pubhealth.info/world/china/rPage2529.html The dynamics of gender, ethnicity and state among the Austronesian-speaking Muslims (Hui/Utsat) of Hainan Island, Peopleʼs Republic of China.]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Judy Brink, Joan P. Mencher, 1997</ref> [[1980-lar|1980-yillarning]] boshida Utsul jamiyatida maʼlum oʻzgarishlar roʻy bergani, buning natijasida ayollarning ijtimoiy erkinligi va iqtisodiy mustaqilligi sezilarli darajada oshganini qayd etadilar.

[[1990-lar|1990-yillar]] oxirida utsullar va xitoyliklar oʻrtasidagi yuzaga kelgan etnik mojaro qurolli toʻqnashuvga aylanib ketgan. Natijada 500 nafar utsul<ref>[http://www.gfbv.de/inhaltsDok.php?id=111&stayInsideTree=1&backlink=volk.php?id=235 Nationalitätenfrage und Demokratisierung in China]{{Oʻlikhavola|date=avgust 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> hibsga olindi.

== Anʼanaviy turmush tarzi ==
Utsullarning asosiy mashgʻulotlari — baliqchilik va [[Dehqonchilik|qishloq xoʻjaligi]] hisoblanadi.

== Dini ==
Islom dinining [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy]] mazhabiga eʼtiqod qilishadi, shu bilan birga[[Shialik|shialarga]] xos baʼzi xususiyatlar ham koʻzga tashlanadi. Utsullarning oʻzlari har doim musulmon boʻlganlariga ishonishadi, ammo tadqiqotlar utsullarning ajdodlari Champa davlatining tarkibida Islom dinini qabul qilganlarini koʻrsatadi (Brink 1997: p.).

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* {{Книга|автор=Judy Brink, Joan P. Mencher|часть=Islamic "fundamentalism" and female empowerment among the Muslims of Hainan island, People’s Republic of China|заглавие=|оригинал=Mixed Blessings: Gender and Religious Fundamentalism Cross Culturally|ссылка=https://books.google.com/books?id=HAcFWuFFTRQC&hl=ru|издание=|место=|издательство=Routledge|год=1997|том=|страницы=41-56|страниц=|isbn=0415911869}}

== Havolalar ==

* Tsatskiy yazik v Ethnologue. Languages of the World.
[[Turkum:Xitoy xalqlari]]
[[Turkum:Xitoyda Islom]]
[[Turkum: tyam xalqlari]]