Vatrushka sahifasining manbasini koʻrish

[[File:Vatrushka.jpg|thumb|]]
'''Vatrushka''' — yassi, yopgan [[non]] shaklida oshirma xamirturush xamiridan tayyorlangan boʻlib, uning oʻrtasida odatda [[tvorog]]dan yoki [[Povidlo|murabbodan]] iborat boʻlgan magʻzli pishiriq{{Sfn|В. В. Похлёбкин|2015}}.

Qadimgi [[slavyan]], [[rus]]{{Sfn|В. В. Похлёбкин|2015}} va [[ukrain]]<ref>Vatrushka // [[Словарь украинского языка (в 11 томах)|Slovnik ukraїnskoї movi : v 11 t.]] — K. : [[Наукова думка]], 1970—1980.{{ref-uk}}</ref> oshxonalari pishirigʻidir.

== Tayyorlash texnologiyasi ==
Xamir arqonsimon shaklda oʻraladi soʻng boʻlaklarga boʻlinadi, soʻngra tayyor boʻlgan boʻlaklar esa koptoksimon shaklga keltirilib, moylangan pishirish varagʻiga ochiq tomonini yuqoriga qilib taxlanadi. 10-15 daqiqaga xamirturush dam olish uchun qoldiriladi. Doiralarning oʻrtasida diametri 5{{Sfn|Приготовление мучных кондитерских изделий|1965}} −10{{Sfn|Плотников, Колесников|1940}} sm boʻlgan tekis dumaloq buyumdan chuqurchaga hosil qilinadi, chetlariga tuxum surtiladi va chuqurchalarga kerakli magʻz bilan qandolat xaltasiyordamida toʻldiriladi. Xamirturush dam olgandan soʻng 230-240&nbsp;°C da tayyorlanadi{{Sfn|Приготовление мучных кондитерских изделий|1965}}.

Magʻizning massasi vatrushkaning umumiy ogʻirligining kamida 30% egallash kerak.

== Etimologiya ==
Adabiy manbalarda ushbu soʻz ilk bor 1786-yilda qayd etilgan{{Sfn|Лутовинова|2005}}. Umumiy qabul qilingan etimologiya yoʻq. Variantlar:

* [[Vladimir Dal|V. Dal]]: ''vatrushka-vatruxa'' soʻzining varianti boʻlib, „magʻiz“ degan maʼnoni anglatadi.
* M. Fasmer: soʻz mahalliy slavyan kelib chiqishga ega ''*vatra'', „vatrushka“ ni rus cherkovi slavyan ''obashtritisya'' bilan solishtirish — „yalligʻlanish (yara haqida)“.
* Bir qator olimlar bu soʻz ''vatra'' „olov“ dan olinganligini taxmin qilmoqdalar, ukrain tilida ''vatra'' — „olov, oʻchoq“, polyakcha ''vatra'' — „oʻchoq, olov, yonayotgan kul“, chexcha ''vatra'' — „oʻchoq“, slovak tilida saqlanib qolgan. ''vatra'' — „ gulxan“, serb-xorvat ''vatra'' — „olov“<ref>Вотруха // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.</ref>.
* S. Bernshteyn :vatrushka dastlab „qurbonlik non“ degan maʼnoni anglatgan va ''*vatra'' „qurbonlik olovi“ dan kelib chiqqan, bu protoslavyan eron tilidan olingan.
* N. Shanskiy: vatrushka ''tvorog'' soʻzidan qoʻshimcha orqali yasaladi. Asl ''tvorog'' boʻlib, keyinchalik ''votrozhkaga'' oʻzgardi va qisqartirilganlar tushib ketgandan soʻng, ''k'' (''votrozhka'') dan oldingi ''w''ga -ushka bilan tugaydigan soʻzlar taʼsir koʻrsatdi va yozma ravishda ''akanya'' sobit boʻldi<ref>Vatrushka // [[Этимологический словарь русского языка Московского университета|Etimologicheskiy slovar russkogo yazika]] / Avt.-sost. [[Шанский, Николай Максимович|N. M. Shanskiy]]. — M.: Moskovskiy universitet, 1968. — T. I., Vipusk 3 (V). — S. 26.</ref>.

== Slavyan marosimlarida ==
Rossiyaning shimoli-gʻarbiy qismida, Yegoriy Veshniyda, birinchi chorva yaylovi kuni choʻponga pirog, vatrushka (''ryazan''. tuyoq) va tuxum taqdim etildi. Ivan Kupalada odatda sabzavot va sutli taomlar tayyorlanadi: vatrushka yoki sirniklar (ukr. mandrika), joʻxori unidan tayyorlangan kisel yoki kompot. [[Chexlar]] [[Hayot|oʻz vatanlarida]] vatrushkalar, piroglarni bodom bilan tayyorlashardi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references responsive="1"></references>
== Adabiyotlar ==
* Poxlyobkin V. V. Vatrushki // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 61—62. — 456 s. — 4000 ekz. — <nowiki>ISBN 978-5-699-75127-3</nowiki>.
* Buteykis N. G., Kengis R. P. Vatrushka // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 178—179. — 252 s. — 45 000 ekz.
* {{Книга|автор=Плотников П. М., Колесников М. Ф.|заглавие=350 сортов хлебо-булочных изделий|часть=Ватрушки с творогом|место=М.-Л.|издательство=Пищепромиздат|год=1940|страницы=136|страниц=271|ref=Плотников, Колесников}}
* {{Книга|автор=Лутовинова И. С.|заглавие=Слово о пище русской|часть=Пирог|место=СПб.|издательство=Авалон|год=2005|страницы=126—131|страниц=288|ref=Лутовинова}}
* Belovinskiy L. V. Vatrushka // Illyustrirovanniy ensiklopedicheskiy istoriko-bitovoy slovar russkogo naroda. XVIII — nachalo XIX v. / pod red. N. Yeryominoy. — M.: Eksmo, 2007. — S. 76. — 784 s. — 5000 ekz. — <nowiki>ISBN 978-5-699-24458-4</nowiki>.
* Ratushniy A. S. Vatrushki // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 88—89. — 440 s. — 300 ekz. — <nowiki>ISBN 978-5-394-02484-9</nowiki>.

[[Turkum:Rossiya pirog]]
[[Turkum:Sovet oshxonasi]]
[[Turkum:Pishloqli taomlar]]