Yandex sahifasining manbasini koʻrish

{{Vebsayt bilgiqutisi
 | nomi                     = Yandex
 | asl_nomi                 = {{lang-ru|Яндекс}}
 | url                      = <span class="plainlinks">http://yandex.ru/</span>
 | screenshot               = [[Fayl:Yandex logo 2021 Russian.svg|200px|Yandex logotipi]]
 | commercial               = Ha
 | roʻyxatdan_oʻtish        = [[1997]]
 | turi                     = [[Internet-portal]], [[Elektron pochta]], [[Qidiruv tizim]]i
 | egasi                    = ООО «Яндекс»
 | author                   = [[Arkadiy Voloj]], [[Ilya Segalovich]]
 | date_of_launch           = [[1997]]
 | current_status           = 
 | joylashuv                = [[Moskva]]
 | mamlakat                 = {{RUS}}
 | bosh_ijrochi_direktor    = Artyom Savinovskiy
 | rev                      = $72,6 mln (в 2006)<ref name="pcweek1">Александр Богословский [http://pcweek.ru/themes/detail.php?ID=88429&phrase_id=46242 “Яндекс” объявил результаты 2006 года] // PC Week. 28.04.2007</ref>
 | foyda                    = $29,9 mln (2006)<ref name="pcweek1" />
}}

'''Yandex [[Masʼuliyati cheklangan jamiyat|MChJ]]''' ({{lang-rus|Яндекс|r=Yandeks|p=ˈjandəks}}) — [[Rossiya]]da eng mashhur [[internet]] qidiruv tizimi hamda [[brauzer]], [[veb qidiruv tizimi]], [[bulutli hisoblash]], onlayn xarita, onlayn taom buyurtma qilish, media stiming, [[onlayn xarid qilish]] kabi xizmatlarni oʻz ichiga oluvchi internet-portali.

[[Yandex (qidiruv tizimi)|Yandex qidiruv tizimi]] Rossiyadagi eng yirik qidiruv tizimi boʻlib, Rossiya bozor ulushining taxminan 72%ini<ref>{{Cite web | url=https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/russian-federation | title=Search Engine Market Share Russian Federation | work=[[StatCounter]]}}</ref>, butun dunyo bozor ulushining esa 2,8%ini oʻz tashkil etadi<ref>{{Cite web | url=https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share | title=Search Engine Market Share Worldwide | work=[[StatCounter]]}}</ref>. 

Yandex [[Arkadiy Voloj]] tomonidan asos solingan va 1997-yilda oʻzining ilk mahsuloti - [[Yandex (qidiruv tizimi)|Yandex qidiruv tizimi]]ni ishga tushirdi. [[Rossiya]]dagi muhim ommaviy axborot vositalariga boʻlgan taʼsiri sababli kompaniya uzoq vaqtdan beri [[Rossiya hukumati]] tomonidan nazorat qilinib kelmoqda. 2024-yil iyul oyida [[Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] ortidan yuzaga kelgan xalqaro sanksiyalar tufayli kompaniyaga egalik qilgan [[Niderlandiya]]ning Nebius Group xolding kompaniyasi oʻz aktivlarini rossiyalik investorlar guruhiga chegirmali narxda, 5,3 milliard AQSh dollarga sotdi.

Yandex [[internet]]dagi maʼlumotlarni [[Oʻzbek tili|oʻzbek]], [[rus tili|rus]], [[ukrain tili|ukrain]], [[qozoq tili|qozoq]], [[belarus tili|belarus]], [[Ingliz tili|ingliz]], [[olmon tili|olmon]] va [[fransuz tili|fransuz]] tillarida topishga imkon beradi.

Yandex va Google veb-saytlarni reytingga kiritishda [https://seospravka.ru/blog/chem-otlichaetsya-seo-v-yandeks-ot-google turli algoritmlardan] foydalanadi, bu ularning maqsadli auditoriyasi, til muhitlari va so‘rovlar mosligini baholash yondashuvlaridagi farqlarga bog‘liq. Yandex rus tilining morfologiyasini hisobga olgan holda so‘rovlar semantik tahliliga katta e’tibor beradi, neyron tarmoqlar texnologiyalaridan keng foydalanadi (masalan, «Palekh» algoritmi hamda keyingi MatrixNet va CatBoost asosidagi versiyalar), shuningdek, foydalanuvchi xatti-harakatlarini — SERPda kliklanish darajasi va saytda qolish vaqtini ham hisobga oladi. Google esa sahifaning global sifat ko‘rsatkichlariga — domenning ishonchlilik darajasi (PageRank kabi algoritmlar orqali), mobil moslashuvchanlik, yuklanish tezligi va E-E-A-T (tajriba, mutaxassischilik, ishonchlilik, ekspertlik) prinsiplariga rioya qilishga e’tibor qaratadi. Bundan tashqari, Yandex rus tilida so‘zlashuvchi internet auditoriyasining mintaqaviy va mahalliy xususiyatlarini ko‘proq hisobga oladi, Google esa butun dunyo bo‘ylab qidiruv natijalarining universal hamda bir xil bo‘lishiga harakat qiladi.

== Yandexning reklama kompaniyalari ==
Koʻp yillar davomida Yandex deyarli mijoz va ijrochi sifatida ishlaydigan uchinchi tomon reklama agentliklarining xizmatlariga murojaat qilmadi. 2000-yillarning ikkinchi yarmida vaziyat oʻzgardi.

== Dizayn ==
Yandeksga asos solingan kunidan boshlab, kompaniya [[Artemiy Lebedev Studiyasi]] bilan hamkorlikda ishlashadi.

== Servislari ==
Informatsion qidiruvlar:
* [http://yandex.ru/ '''Poisk'''] – Qidiruv
* [http://yaca.yandex.ru/ '''Katalog'''] – Veb saytlarning tematik katalogi.
* [http://news.yandex.ru/ '''Novosti'''] – Kunnning asosiy yangiliklari. Yangiliklar ichida qidirish imkoni bor.
* [http://blog.yandex.ru '''Poisk po blogam i forumam'''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151126113846/https://blog.yandex.ru/ |date=2015-11-26 }} – [[RSS]] – korinishiga ega boʻlgan resurslar ichida qidiruv hamda aktual soʻrovlarning reytingi.
* [http://market.yandex.ru/ '''Market'''] – Sotuv va xizmat takliflari boʻyicha qidiruv va modellar ichida tanlash.
* [http://slovari.yandex.ru/ '''Slovari'''] – Ensiklopedialar, maʼlumotnomalar, lugʻat-tarjimonlar.
* [http://images.yandex.ru/ '''Kartinki'''] – Tasvirlar (rasmlar) qidiruvi.
* [http://maps.yandex.ru/ '''Karti'''] – Rossiya va Yevropa xaritalari, Rossiyaning katta shahari (har bir uyning aniqligi bilan), xarita ichida qidiruv.
* [http://adresa.yandex.ru/ '''Adresa'''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071226042044/http://adresa.yandex.ru/ |date=2007-12-26 }} – Firmalarni va tashkilotlarni kontakt informaciyasi orqali qidiruv.
* [http://afisha.yandex.ru/ '''Afisha'''] – Kino, teatr, koncertlar, sport, klublar haqida informaciya.
* [http://weather.yandex.ru/ '''Pogoda'''] – Ob-havo xabarlari.
* [http://tv.yandex.ru/ '''Teleprogramma'''] – Tele-koʻrsatuvlar programmasi.
Personallashtirilgan:
* [http://mail.yandex.ru/ '''Pochta'''] – Elektron pochta.
* [http://webmail.yandex.ru/ '''Pochta'''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070113043444/http://webmail.yandex.ru/ |date=2007-01-13 }} – Yangi veb-interfeysli elektron pochta, [[AJAX]] qoʻllangan.
* [http://so.yandex.ru/ '''Spamooborona'''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130528172434/http://so.yandex.ru/ |date=2013-05-28 }} – Spamni filtirlash.
* [http://narod.yandex.ru/ '''Narod'''] – Personal internet-sahifalari uchun bepul hosting.
* [http://money.yandex.ru/ '''Dengi'''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131029170509/https://money.yandex.ru/ |date=2013-10-29 }} – Toʻlov sistemasi, Internetda tovar va hizmatlarni toʻlashga imkon beradi.

==Ommaviy madaniyatda==
2014-yilda Yandex yaralish tarixi haqida [[The Social Network]] filmiga oʻxshatib kino ishlangan<ref name=ground>{{Cite news | url=https://www.rbth.com/arts/2014/04/03/telling_the_yandex_story_startup_gets_off_the_ground_35637.html | last=Pototsky | first=Dan | title=Telling the Yandex story: 'Startup' gets off the ground |work=[[Russia Beyond]] | date=April 3, 2014 | archive-date=August 12, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200812185807/https://www.rbth.com/arts/2014/04/03/telling_the_yandex_story_startup_gets_off_the_ground_35637.html | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news | url=https://thenextweb.com/news/what-no-justin-timberlake-a-movie-about-the-founding-of-yandex-is-in-the-works | title=What, no Justin Timberlake? There’s a movie about Yandex in the works | first=Robin | last=Wauters | work=[[The Next Web]] | date=March 14, 2013}}</ref>.

==Statistika==
{{center|'''Yillar boʻyicha [[Yandex (qidiruv tizimi)|Yandex qidiruv tizimi]]da kunlik soʻrovlar miqdori'''<ref>{{Cite news |url=https://yandex.ru/company/news/2002-04-12_00 |title=Количество ежедневных запросов к поисковой машине Яндекс превысило 2 миллиона | trans-title=The number of daily requests to the Yandex search engine exceeded 2 million |work=Yandex | date=12 April 2002 | language=ru |archive-date=2015-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150411100708/https://company.yandex.ru/press_releases/2002/04-12_00/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.i2r.ru/news.shtml?count=30&id=19057 |title=Новые Яндекс.Новости можно использовать в качестве зеркала СМИ | trans-title=New Yandex.News can be used as a media mirror |website=I2R.ru | language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701014201/http://www.i2r.ru/news.shtml?count=30&id=19057 | archive-date=2017-07-01 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news | title=Поиск в интернете: что и как ищут пользователи | trans-title=Internet Search: What and How Users Search |url=https://yandex.ru/company/researches/2009/ya_search_2009/ | work=Yandex | language=ru |archive-date=2015-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150411043435/https://company.yandex.ru/researches/reports/ya_search_2009.xml}}</ref><ref>{{Cite news | title=Поисковые запросы и жизнь | trans-title=Search queries and life |url=https://yandex.ru/company/researches/2011/ya_search_2011/ | work=Yandex | date=December 2011 | language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20150411100832/https://company.yandex.ru/researches/figures/ya_search_2011.xml | archive-date=2015-04-11 | url-status=live}}</ref><ref>{{cite web | url=https://yandex.ru/blog/company/algoritm-palekh-kak-neyronnye-seti-pomogayut-poisku-yandeksa | title=Алгоритм «Палех»: как нейронные сети помогают поиску Яндекса | trans-title="Palekh" algorithm: how neural networks help Yandex search |date=2 November 2016 | language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20201007212930/https://yandex.ru/blog/company/algoritm-palekh-kak-neyronnye-seti-pomogayut-poisku-yandeksa |archive-date=2020-10-07 | url-status=live}}</ref>}}

<timeline>
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.96,0.3,0.3)

ImageSize  = width:1100 height:250
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:300
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:2001 text:2001
 bar:2002 text:2002
 bar:2003 text:2003
 bar:2008 text:2008
 bar:2009 text:2009
 bar:2010 text:2010
 bar:2011 text:2011
 bar:2012 text:2012
 bar:2013 text:2013
 bar:2016 text:2016

PlotData=
 color:barra width:100 align:center
 bar:2001 from:0 till:1 text:1 million
 bar:2002 from:0 till:2 text:2 million
 bar:2003 from:0 till:4.5 text:4-5 million
 bar:2008 from:0 till:25 text:25 million
 bar:2009 from:0 till:85 text:85 million
 bar:2010 from:0 till:100 text:100 million
 bar:2011 from:0 till:150 text:150 million
 bar:2012 from:0 till:200 text:200 million
 bar:2013 from:0 till:250 text:250 million
 bar:2016 from:0 till:280 text:280 million
</timeline>

==Yana qarang==
* [[Yandex Market]]
* [[Yandex Music]]
* [[Yandex Tarjimon]]

== Manbalar ==
<references/>

== Havolalar ==
* [http://yandex.ru/ Portal va qidiruv sistemasining bosh sahifasi]
* [http://forum.yandex.ru „Yandex“ning forumi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20041201023417/http://forum.yandex.ru/ |date=2004-12-01 }}
* [http://help.yandex.ru/search/ Rasmiy qoʻllanma]
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Informatika]]
[[Turkum:Internet]]
[[Turkum:Yandex]]