Бенз-Омнибус, 1896-йил
Мерcедес-Бенз О345 Cонcто У автобус, Тошкент, Ўзбекистон, 2013-йил

Автобус 8 кишидан кўп жойга эга ва йўловчи ташиш учун мўлжалланган автомобилдир. Автобусда одатда йўловчилардан ташқари ҳайдовчи ва чиптачи ҳам бўлади (лекин ба’зи автобусларда чиптани компостердан олиш мумкин; серқатнов йўлда ҳайдовчисиз ҳаракатлана оладиган транспорт воситалари устида ҳам иш кетмоқда).

15 метрли автобус Соларис Урбино 15
Бо'г'имли автобус МАН НГ 313

Автобус (авто (мобил) ва лотинча: (омни) дус– ҳамма учун) – 9 ва ундан ортиқ ўринли йўловчилар ташийдиган автомобил. Вазифасига кўра, шаҳар Автобуслари, шаҳарлараро Автобуслар, шаҳар атрофи Автобуслари ва махсус Автобусларга бўлинади. Шаҳар Автобуслари аҳоли яшайдиган пунктларда, шаҳарлараро Автобуслар аҳоли яшайдиган пунктлар орасида йўловчиларни ташийди. Махсус Автобуслар сайёхлар, дам олувчилар, самолётга чиқувчилар, айрим идоралар ва бошқа учун мўлжалланган. Шаҳарлараро Автобусда юкхона бўлади ва ўриндиқлари ухлаб кетиш учун мослаштирилади. Автобуслар икки қаватли қилиб ҳам ишланади. Автобуслар қишда иситилади, ёзда эса шамоллатиб турилади. Автобуслар 110 км/соат гача тезлик билан юра олади. Автобуснинг ўлчами (узунлиги) 5 м дан ( микроавтобуслар) 24 м гача (қўш Автобуслар). Ўзбекистонда автобус ишлаб чиқариш истиқлол йилларидагина йўлга қўйилди.1999-йилдан Самарқанд шаҳридаги "СамКочАвто" қўшма корхонасида шаҳарлараро қатнашга мўлжалланган М 23.9 (23 ўриндикли; двигателининг қуввати 65 кВт, максимал тезлиги 95 км/соат) ва М 29 (29 ўриндиқли; двигателининг қуввати 84,6 кВт, максимал тезлиги 105 км/соат) русумли, шунингдек шаҳар ичида қатнашга мўлжалланган М 24.9 (23 ўриндиқли, двигателининг қуввати 65 кВт, максимал тезлиги 95 км/соат) русумли Автобус ишлаб чиқарилади[1] .

Этимологияси

Автобус атамаси автомобил ҳамда лотинча омнибус – "ҳар ерда" сўзларидан қисқартмадир.

Автобус турлали

Тақдир

  • Шаҳар автобуслари
  • Шаҳар атрофи автобуслари
  • Узоқ масофага қатнааядан автобус
  • Мактаб автобуслари
  • Аэропорт автобуслари
  • Махсус мақсадли автобусар

О'лчам ва сиг'им

  • Микроавтобус
  • Мини синф
  • Миди синф
  • Махи синф
  • Мега синф

Тана тузилиши

  • Классик автобус
  • Бо'г'имли автобус
  • Икки гаватли автобус

Пол баландлиги

  • Паст полли автобус
  • Паст кириш автобус
  • О'ртача поли автобус
  • Юқори поли автобус

Ҳайдаш тизми ва энергия манбаи

  • Дизел двигатери автобус
  • Газда юрадиган автобус
  • Биоёқилг'ида юрадиган автобус
  • Гибрид автобус
  • Электробус
  • Водородли автобус

Шунингдек

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил