Bifya
Бифя (Бития; қадимги ивритча: בתיה; „Яҳвенинг қизи“) — Инжилдаги Эски Аҳд қаҳрамони; номаълум фир’авннинг қизи ва Яҳудо қабиласидан Мереднинг хотини (1Пар. 4:18). Мидрашда у Мусонинг асраб олувчи онаси деб аталади[1].
Агадик адабиётда
Мидрашнинг сўзларига кўра, Бития Мусони асраб олган. Унинг исми қуйидагича изоҳланади: Худо унга деди: "Сен Мусони ўғлинг деб атадинг, лекин у сенинг ўғлинг эмас эди. бунинг учун мен сени қизим деб атайман, (қиз) ва я (Худо), гарчи сен менинг қизим бўлмасанг ҳам"[2]. Бития ҳам худди шу оятда тилга олинган "унинг яҳудий хотини" (1Пар. 4:18) ва бу исм, Агадистларнинг талқинига кўра, у яҳудий бўлиб, ота-боболарининг бутпарастлигидан воз кечганлигини кўрсатиши керак[3].
Библия сатрида санаб ўтилган „у туғилган“ одамларнинг исмлари хаггадада Мусонинг турли хил белгилари сифатида талқин қилинган. Оятда Бифя она деб аталади, чунки етим болани тарбиялаган ота-она унинг ҳақиқий ота-онаси ҳисобланади[4].
Уни "олган" Меред Холиб бўлиб, „Меред“ („қўзғолон“) деб аталади, чунки у отасига ва унинг оиласига қарши исён кўтарган, у эса уларнинг ёмон маслаҳатларига амал қилишни истамай, айғоқчиларга қарши исён кўтарган[5].
Битя Нил дарёсида ювинарди, чунки у тери касаллигидан азият чекди ва фақат совуқ сувда чўмила оларди; Мусо ётган саватга тегиши биланоқ у дарҳол тузалиб кетади; кейин у боланинг тақдири буюк ишларни амалга ошириши кераклигини тушунади[6]. Хизматкорлар уни фир’авннинг қизи отасининг буйруғига зид иш тутиши одобсиз эканлигига ишонтира бошлаганларида, фаришта Жаброил пайдо бўлиб, уларни ўлдирди ва Бифянинг ўзи сувдан саватни олади. Соҳилдан саватгача анча масофа бўлгани учун мўжиза рўй беради: Бифянинг қўли шунчалик чўзилдики, фир’авннинг қизи саватга етиб борди[7][8].
Бифя тўнғич эди („антенат“), лекин Мусонинг ибодати туфайли унинг ҳаёти тўнғичнинг ўлимида[9] сақланиб қолди (ўнинчи Миср вабоси: тўнғичнинг калтакланиши). У тириклай жаннатга кирганлар (кўтарилганлар) қаторида зикр қилинган; Мусони қутқаргани учун Бифя абадий ўлимдан озод бўлади[10].
Манбалар
- ↑ Бития // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
- ↑ Wажикра раб., И, 3
- ↑ Меред // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
- ↑ Бифья // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892.
- ↑ ибид.; Санҳ., 19б; Таргум к этому стиху
- ↑ Пирке р. Эл., ХЛВИИИ; Счем раб., Ι, 27
- ↑ Сота, 12б; Мегил., 15б
- ↑ Халев (евр. Калеб) был в числе 12 разведчиков, посланных Моисеем из пустыни исследовать Ханаанейскую землю / Калеб // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
- ↑ Песик., изд. Бубера, ВИИ, 65а; Счем. раб., ХВИИИ, 3
- ↑ Антенат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.