Carrie Chapman Catt
Cарриэ Чапман Cатт (1859-йил 9-январ — 1947-йил 9-март[1]) америкалик аёлларнинг сайлов ҳуқуқи етакчиси бўлиб, 1920-йилда АҚСҲ аёлларига овоз бериш ҳуқуқини берган Америка Қўшма Штатлари Конституциясига ўн тўққизинчи ўзгартириш киритиш учун кампания олиб борди[2]. Cатт 1900-йилдан 1904-йилгача ва 1915-йилдан 1920-йилгача Америка аёлларининг сайлов ҳуқуқи миллий ассоциацияси президенти бўлиб ишлаган. У 1920-йилда Сайловчи Аёллар Лигасига ва 1904-йилда Халқаро Аёллар Сайлов Алянсига асос солган[3], кейинчалик у Халқаро Аёллар Алянси деб номланган. У 1919-йилда овозсиз аёллар армиясини Конгрессга овоз бериш ҳуқуқини берувчи конституциявий тузатишни қабул қилиш учун босим ўтказиш учун бошқарган ва штат қонун чиқарувчи органларини 1920-йилда уни ратификация қилишга ишонтирди ва АҚШдаги энг таниқли аёллардан бир бўлди[4].
| Cарриэ Чапман Cатт | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Cарриэ Cлинтон Лане 9-январ 1859-йил |
| Вафоти |
9-март 1947-йил (88 ёшда) Неw Рочелле, Неw Ёрк, АҚШ |
| Турмуш ўртоғи | Георге Cатт |
| Имзоси | |
|
| |
Ёшлиги

Cарриэ Cлинтон Лане 1859-йил 9-январда Висконсин штатининг Рипон шаҳрида[1] Мариа Лоуиса ва Луcиус Ланеннинг қизи бўлиб дунёга келди. Cатт етти ёшга тўлганда, унинг оиласи Аёва штатидаги Чарлз Cитй қишлоғига кўчиб ўтди. Болалигида Cатт илм-фанга қизиққан ва шифокор бўлишни хоҳлаган. 1877-йилда ўрта мактабни тугатгандан сўнг, у Аёва штатининг Амес шаҳридаги Аёва қишлоқ хўжалиги коллежига (ҳозирги Аёва штати университети) ўқишга кирди[5].
Cаттнинг отаси дастлаб унинг коллежга киришига рухсат бермади, лекин у рози бўлиб, харажатларнинг фақат бир қисмини ўз зиммасига олди[6]. Харажатларини тўлаш учун Cатт идиш ювувчи, мактаб кутубхонасида ва мактаб таътилларида қишлоқ мактабларида ўқитувчи бўлиб ишлаган[6]. Унинг биринчи курсида 27 нафар талаба бор эди, улардан олти нафари аёл эди[6]. Cатт ўқувчиларнинг билим олиш кўникмаларини ва ўзига ишончини оширишга қаратилган талабалар ташкилоти — Cресcент Литерарй Соcиэтйга қўшилди. Гарчи йиғилишларда фақат эркакларга гапиришга рухсат берилган бўлса-да, Cатт худди шу нарсани қилишга рухсат беришни талаб қилди. Бу аёлларнинг гуруҳдаги иштироки ҳақида мунозарани бошлади ва охир-оқибат аёллар йиғилишларда сўзлаш ҳуқуқини қўлга киритди[7]. Cатт шунингдек, Пи Бета Пҳи аъзоси бўлган[8] барча қизларнинг баҳс-мунозара клубини очган ва аёлларнинг ҳарбий машғулотларда иштирок этишини тарғиб қилган[9].

Шахсий ҳаёти
1883-йил март ойида Cарриэ Лане Мейсон Cитй, Аёва штатидаги мактаблар бошлиғи лавозимига кўтарилди, Лео Чапман ҳафталик Масон Cитй Республика газетасини сотиб олди ва нашр эта бошлади. Аёлларнинг сайлов ҳуқуқи тарафдори бўлиб, у ва Лане унаштирилган ва 1885-йил 12-февралда Лане оиласининг уйида турмуш қуришган. Иккаласи ҳам муҳаррир сифатида ҳафталик газетани чиқаришни бошладилар. 1886-йил май ойида газетани туҳмат туфайли сотиб, Лео газетада иш топиш учун Сан-Франсискога жўнади, Cарриэ эса Аёвада қолиб, ота-онаси билан бирга яшади ва у уларга иш ва уй топди, деб хабар юборди. 1886-йил август ойида Cарриэ Леонинг тиф иситмаси билан касаллангани ва у дарҳол келиши кераклиги ҳақида телеграмма олди. Поэздда Сан-Франсискога етиб келганида, у ўлган эди[10].
Сан-Франсискода у шаҳар марказидаги кўчада орқасидан кетаётган Георге Cаттни тасодифан учратиб қолди. Иккаласи коллежда бирга ўқишган ва у Сан-Франсискодаги кўприк қуриш фирмасининг бош муҳандиси бўлишга тайёр эди. 1887-йил август ойида Чапман Аёва штатига қайтиб келди, аммо иккаласи алоқада бўлишди. 1890-йилнинг баҳорида Чапман поэздда Cатт ҳозир яшаётган Вашингтон штатининг Сиэтл шаҳрига борди. 1890-йил 10-июнда иккаласи турмуш қуришди[11].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Фоwлер, п. 3
- ↑ „Cарриэ C. Cатт Диэс оф Ҳеарт Аттаcк. Wоман'с Суффраге Пионеэр, Лонг ан Адвоcате оф Wорлд Пеаcе, Суccумбс ат 88“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (10-март 1947-йил).
- ↑ Ван Ворис, пп. 59-63
- ↑ Ван Ворис, п. вии
- ↑ Пеcк, пп. 30-32.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Ван Ворис, п. 7.
- ↑ Ван Ворис, п. 8.
- ↑ „Cарриэ Лане Чапман Cатт“. Традитионс. ИСУ Алумни Ассоcиатион. 4-май 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14-декабр 2013-йил.
- ↑ Пеcк, пг. 33.
- ↑ Пеcк, пп. 39-43
- ↑ Пеcк, пп. 58-61